— -فایل پروژه - ریسرچ-453)

1-1- بیان مسئله.............................................................................................................................3-4
2-1- طرح و تحدید موضوع.............................................................................................................4
3-1- اهمیت موضوع........................................................................................................................4
4-1-ضرورت موضوع......................................................................................................................5
4-1- اهداف تحقیق..........................................................................................................................5
1-4-1- هدف اصلی.........................................................................................................................5
2-4-1- اهداف فرعی.......................................................................................................................5
فصل دوم: بررسی ادبیات نظری پژوهش....................................................................6
مقدمه.......................................................................................................................7
گفتار اول: پیشینه تحقیق.....................................................................................................................8
1-1-2- پیشینه های داخلی.............................................................................................................8-10
نقد تحقیقات داخلی ذکر شده...........................................................................................................10
2-1-2- پیشینه های خارجی........................................................................................................10-11
نقد تحقیقات خارجی ذکر شده.........................................................................................................11
گفتار دوم: رسانه ها(جدید وسنتی)....................................................................................................12
1-2-2- مفهوم رسانه...................................................................................................................12-14
2-2-2- انواع نقش رسانه ها..........................................................................................................14-15
3-2-2- انواع رسانه ها.....................................................................................................................15
4-2-2- انواع رسانه های جدید......................................................................................................16-19
5-2-2- رسانه های اجتماعی مجازی.............................................................................................20-23
6-2-2- پارادایم رسانه های جدید.................................................................................................24-26
7-2-2- ویژگی و کارکردهای رسانه های جدید.............................................................................27
8-2-2-جمع بندی...................................................................................................................... 28-29
9-2-2- ارتباطات و رسانه های سنتی................................................................................................30
10-2-2- مهمترین ویژگی ها و کارکردهای ارتباطات سنتی...........................................................31-32
11-2-2- آشنایی با رسانه های سنتی دینی....................................................................................32-36
12-2-2- ابعادی از الگوی ارتباطات سنتی در ایران.........................................................................37-38
گفتار سوم: فرهنگ و دین ................................................................................................................39
1-3-2- مفهوم لغوی فرهنگ و شاخص های آن.............................................................................39-40
2-3-2- بستر تاریخی‌مفهوم فرهنگ..............................................................................................40-43
3-3-2- دین.....................................................................................................................................44
4-3-2- تعریف فرهنگ دینی.........................................................................................................45-46
5-3-2- سرفصل های عملی فرهنگ دینی..........................................................................................46
6-3-2- تبلیغ سنتی و مدرن پیام های دینی رسانه.................................................................................47
7-3-2-ویژگی تبلیغات سنتی و مدرن............................................................................................48-49
8-3-2- وجه پیام‌آوری رسانه برای دین...............................................................................................49
9-3-2- انواع گفتمان.........................................................................................................................50
10-3-2- وجه گفتمان‌پردازی رسانه برای دین....................................................................................50
11-3-2- "دین رسانه ای " یا " رسانه دینی".......................................................................................51
12-3-2- مهمترین خدمات رسانه به دین.........................................................................................51-52
13-3-2- مهمترین خدمات دین به رسانه.........................................................................................53-54
گفتارچهارم: نظریه ها...........................................................................................................................55
1-4-2-نظریه ابزاری یا ابزارگرایانه.....................................................................................................55
2-4-2- رویکرد ذات گرایانه..........................................................................................................56-57
3-4-2- نظریه اقتضاء یا اقتضاگرایانه.....................................................................................................58
4-4-2- نظریه برجسته سازی...........................................................................................................59-60
5-4-2- نظریه استفاده و رضامندی...................................................................................................61-62
6-4-2- آنتونی گیدنز: ساخت یابی.......................................................................................................63
7-4-2- نظریه تغییرات فرهنگی.............................................................................................................64
8-4-2- نظریه وابستگی.....................................................................................................................65-66
9-4-2- نظریه رسانه های جدید........................................................................................................67-68
10-5-2- چارچوب نظری تحقیق.......................................................................................................69-70
6-2- فهرست متغیرها.............................................................................................................................71
7-2- سوال های تحقیق.....................................................................................................................71-72
8-2- فرضیه های پژوهش...................................................................................................................72-73
فصل سوم:روش تحقیق.....................................................................................................................74
مقدمه.............................................................................................................................75
1-3- نوع و روش تحقیق.........................................................................................................................76
2-3- تعریف نظری و عملیاتی مفاهیم و متغیرها....................................................................................76-84
3-3- واحد تحلیل....................................................................................................................................84
4-3- جامعه آماری...................................................................................................................................84
5-3- حجم نمونه و روش نمونه گیری.......................................................................................................84
6-3- تکنیک گردآوری اطلاعات.............................................................................................................84
7-3- تکنیک پردازش داده ها....................................................................................................................85
8-3- آزمون‌های آماری مورد استفاده.......................................................................................................85
9-3- روایی و پایایی پژوهش ....................................................................................................................86
فصل چهارم: بررسی یافته های تحقیق.............................................................................................87
مقدمه...............................................................................................................................88
1-4- بررسی یافته های سطح توصیفی.................................................................................................89-112
2-4- بررسی یافته های سطح تحلیلی ......................................................................................................113
1-2-4-.فرضیه های اصلی...............................................................................................................113-114
2-2-4-فرضیه های فرعی ................................................................................................................114-123

فصل پنجم: نتیجه گیری.........................................................................................................................124
مقدمه ......................................................................................................................................................125
1-5- جمع بندی......................................................................................................................................126
1-1-5- جمع بندی یافته های توصیفی.............................................................................................126-128
2-1-5-جمع بندییافته های تحلیلی.................................................................................................129-132
2-5- نتیجه گیری.....................................................................................................................................133
3-5-پیشنهادها.........................................................................................................................................134
1-3-5- پیشنهادهای اجرایی......................................................................................................................134
2-3-5- پیشنهادهای پژوهشی....................................................................................................................134
4-5- امکانات موجود درانجام پژوهش......................................................................................................134
5-5- محدودیت های پژوهش...................................................................................................................135
فهرست منابع فارسی..........................................................................................................................136-137
فهرست منابع اینترنتی........................................................................................................................138-140
فهرست منابع لاتین...................................................................................................................................140
فهرست وب سایت...................................................................................................................................140
ضمائم......................................................................................................................................................141
پرسشنامه...........................................................................................................................................142-143

فهرست نمودار
1-1-4: نمودار دایره ای متغیر جنسیت.........................................................................................................89
2-1-4: نمودار متغیر سن.............................................................................................................................91
3-1-4: نمودار میله ای متغیر سطح تحصیلات.............................................................................................91
4-1-4-: نمودار دایره ای متغیر وضعیت اشتغال...........................................................................................92
5-1-4- : نمودار دایره ای متغیر وضعیت تاهل.............................................................................................93
6-1-4- : نمودار متغیر نوع کسب آگهی های مذهبی ازرسانه.......................................................................94
7-1-4- : نمودارمتغیر مدت زمان استفاده از رسانه سنتی(ساعت).................................................................95
8-1-4- : نمودار متغیر مدت زمان استفاده از رسانه جدید(ساعت)...............................................................96
9-1-4- : نمودار متغیر میزان استفاده از رسانه های سنتی...............................................................................97
10-1-4- : نمودار متغیر میزان استفاده از رسانه های جدید............................................................................98
11-1-4- : نمودار متغیر مکان استفاده از رسانه های سنتی.............................................................................99
12-1-4- : نمودار متغیر مکان استفاده از رسانه های جدید.........................................................................100
13-1-4- : نمودار متغیر پایندی به اصول دین............................................................................................102
14-1-4- : نمودار متغیر رعایت حق الناس.................................................................................................103
15-1-4- : نمودار متغیر حفظ پوشش اسلامی............................................................................................104
16-1-4- : نمودار متغیر تحقیق و تعمق درخصوص مطالعه کتب ارزشی، مذهبی و....................................105
17-1-4- : نمودار متغیر شرکت درمراسم و سخنرانی‌های مذهبی...............................................................106
فهرست جداول
1-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیرجنسیت.............................................................................................89


2-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیرسن...................................................................................................90
3-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیرسطح تحصیلات................................................................................91
4-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیروضعیت اشتغال..................................................................................92
5-1-4- جدول توزیع فراوانی جایگاه متغیروضعیت تاهل.........................................................................93
6-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیر کسب آگهی های مذهبی..................................................................94
7-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیر مدت زمان استفاده از رسانه های سنتی(ساعت)................................95
8-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیر مدت زمان استفاده از رسانه های جدید(ساعت)................................96
9-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیر میزان استفاده از رسانه های سنتی.......................................................97
10-1-4-جدول توزیع فراوانی متغیر میزان استفاده از رسانه های جدید.....................................................98
11-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیر مکان استفاده از رسانه های سنتی......................................................99
12-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیر مکان استفاده از رسانه های جدید...................................................100
1-4 – جدول شاخص های آماری مربوط به سوالات فرهنگ دینی..........................................................101
13-1-4-جدول توزیع فراوانی متغیر پایندی به اصول دین........................................................................102
14-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیر رعایت حق الناس............................................................................103
15-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیر حفظ پوشش اسلامی.......................................................................104
16-1-4-جدول توزیع فراوانی متغیر تحقیق و تعمق درخصوص مطالعه کتب ارزشی، مذهبی و..................105
17-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیر شرکت درمراسم و سخنرانی‌های مذهبی......................................... 106
18-1-4- شاخص آماری پرسشنامه سوالات 23تا27.................................................................................107
19-1-4-جدول توزیع فراوانی متغیر تمایل دست یابی به شبکه های اجتماعی علارغم فیلتر شدن.............10820-1-4-جدول توزیع فراوانی متغیررسانه های جدید وتغییرباورهای دینی................................................109
21-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیر تاثیر رسانه های سنتی بر باورهای دینی.............................................110
22-1-4-جدول توزیع فراوانی متغیر تمایل به شبکه های اجتماعی در مقایسه با رسانه های سنتی..............111
23-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیر تاثیر رسانه های سنتی در مقایسه با رسانه های جدید........................112
1-2- 4 - جدول کای اسکوئر متغیر میزان استفاده از رسانه های جدید و ارتقاء فرهنگ دینی....................113
2-2- 4 - جدول کای اسکوئر متغیر مکان استفاده از رسانه های جدید و فرهنگ دینی............................113
3-2- 4 - جدول کای اسکوئر متغیر عضویت در رسانه های جدید و باورهای دینی....................................114
4-2- 4 - جدول کای اسکوئر متغیر جنسیت و مکان استفاده از رسانه های جدید.......................................114
5-2- 4- جدول کای اسکوئر متغیر سن و مکان استفاده از رسانه های جدید..............................................115
6-2- 4 - جدول کای اسکوئر متغیرسطح تحصیلات و مکان استفاده از رسانه های جدید............................115
7-2- 4- جدول کای اسکوئر متغیر وضعیت اشتغال و مکان استفاده از رسانه های جدید............................115
8-2- 4 - جدول کای اسکوئر متغیر وضعیت تأهل و مکان استفاده از رسانه ها............................................116
9-2- 4 - جدول کای اسکوئر متغیر جنسیت و میزان استفاده از رسانه های جدید........................................116
10-2- 4 - جدول اسپیرمن متغیر وضعیت سن و میزان استفاده از رسانه های جدید......................................117
11-2- 4 - جدول اسپیرمن متغیر سطح تحصیلات و میزان استفاده از رسانه های جدید................................117
12-2- 4- جدول کای اسکوئر متغیر وضعیت اشتغال و میزان استفاده از رسانه های جدید...........................118
13-2- 4- جدول کای اسکوئر متغیر وضعیت تاهل و میزان استفاده از رسانه های جدید............................118
14-2-4- جدول اسپیرمن متغیر سن و ارتقاء فرهنگ دینی دانشجویان.......................................................119
15-2-4- جدول کای اسکوئر متغیر جنسیتو ارتقاء فرهنگ دینی دانشجویان ........................................119
16-2- 4- جدول اسپیرمن متغیر سطح تحصیلات و ارتقاء فرهنگ دینی...................................................120
17-2-4- جدول کای اسکوئر متغییر وضعیت اشتغال و ارتقاء فرهنگ دینی.............................................120
18-2-4- جدول کای اسکوئر متغییر تاهل و ارتقاء فرهنگ دینی.............................................................121
19-2-4- جدول اسپیرمن متغییر سن و میزان فرهنگ دینی......................................................................121
20-2-4- جدول اسپیرمن متغییر جنسیت و میزان فرهنگ دینی.................................................................122
21-2-4- جدول اسپیرمن متغییر سطح تحصیلات و میزان فرهنگ دینی...................................................122
22-2-4- جدول کای اسکوئر متغییر وضعیت اشتغال و میزان فرهنگ دینی..............................................123
23-2-4-جدول کای اسکوئر متغییر وضعیت تاهل و میزان فرهنگ دینی.................................................123
فهرست تصاویر
تصویر 1- برخی از انواع رسانه های جدید در فضای مجازی.......................................................................15
تصویر 2- نمایی از صفحه توئیتر................................................................................................................19
تصویر 3- نمایی از صفحهfacebook..........................................................................................................22
تصویر4- ظرفیت های ارتباطی رسانه های قدیم و جدید.............................................................................38
تصویر5- مراتب فرهنگ............................................................................................................................41
تصویر6-سرفصل های عملی فرهنگ دینی.................................................................................................46
تصویر 7- چارچوب نظری پژوهش............................................................................................................70
فصل اول کلیات پژوهش

مقدمه
عصر کنونی را عصر انقلاب ارتباطات نامیده اند ، گسترش جوامع وپیشرفتهای پی درپی و ورود وسایل ارتباط جمعی به حریم گروههای اجتماعی موجب شد هر واحد، نهاد و یا سازمان ابعادی نو یابد.
امروزه وسایل ارتباط جمعی و رسانه‌ها اعم از سنتی و جدید از مهمترین لوازم زندگی ما شده‌اند و تمام جوامع برای رسیدن به مقاصدی نظیر: اطلاع‌رسانی ، تعلیم و تعلم ، فرهنگ سازی ، هدایت و راهنمایی، افزایش آگاهی‌های اجتماعی ، دینی و مهمتر از آن جلوگیری از بداخلاقی، از ابعاد و شئون دینی رسانه‌ها استفاده می کنند. البته در همه این اهداف، مقاصد تربیتی دینی نهفته است. از سویی، دین یکی از موضوعاتی است که امروزه راه خود را در رسانه ها باز کرده است، اما این حضور همواره با فراز و نشیب‌های تاریخی روبرو بوده که ارتباطی تنگاتنگ با فرهنگ جامعه داشته است و گذشت زمان نشان داد که نه تنها دین و رسانه ها با یکدیگر ناسازگاری ندارند بلکه دین نیاز واقعی انسان‌هاست که آنها در هر گوشه زندگی آن را جستجو می‌کنند.امروزه در کنار ‌رسانه‌های‌سنتی(مسجد،حسینیه...)رسانه‌های ‌جدید و شبکه‌های‌اجتماعی( مای‌اسپیس ،توئیتر...) اصلی‌ترین و مهم ترین راه‌های کسب آگاهی، اطلاعات و منابع معرفتی به شمار می‌آیند و از دست‌اندرکاران اصلی انتقال و آموزش مفاهیم دینی هستند و با وجود مشکلاتی که در مسیر آنها وجود دارد مخاطبان بسیاری را به خود جلب می‌کنند.
رسانه‌ها نقش حیاتی را در الگوسازی و تبیین هنجارهای مطلوب جامعه دارند این هنجارها باید براساس فرهنگ مردم یک جامعه الگوبندی و تبیین شوند. اگر فرهنگ جامعه براساس هنجارهای دینی باشند مطمئناً رویکرد رسانه‌ای آن هم باید براساس کلیات و هنجارهای تعریف شده توسط جامعه و فرهنگ دینی باشد .
رسانه ها اگر شناخت درستی از اهداف و سیاستگذاری‌های فرهنگی جامعه نداشته باشند و یا در نسبت خود با دین و اهداف دینی دچار خطا شوند بحران فرهنگی و عقیدتی غیر قابل جبرانی را خواهند ساخت که این مسئله باعث می‌شود جوانان و دانشجویان جامعه را از اخلاق و آرمانها دور کند و آن ها را به قهقرا بکشاند.
البته به این معنا نیست که تمام رسانه‌های یک جامعه رسانه‌های دینی باشند، بلکه منظور این است که باید در چارچوب تعریف شده برای رسانه‌های یک جامعه دینی که صرفاً کلیاتی اخلاقی است عمل کنند . رسانه ها در جوامع دینی مفهومی فراتر از یک ابزار ارتباطی را دارا هستند. به رسانه‌ای که وظیفه انتقال مفاهیم دینی و به اصطلاح تبلیغ دین را بر عهده داشته باشند رسانه دینی قلمداد می شود که تعریفش در گرو نوع و طریق نگرش دین به نوآوری‌های روز و برخورد آن با تنوع رسانه‌ها می‌باشند. در یک جامعه دینی خیلی اهمیت دارد که چطور بتوان اصول و فرهنگ دینی را به مخاطبان انتقال داد.
وقتی سخن از رسانه دینی می‌شود خواه‌ناخواه فرهنگ دینی و فرهنگ سازی دینی نیز مطرح می‌شود. حال سوالی که اینجا مطرح میشود این است که رسانه‌ها چه نقشی در این تغییر و تحولات دارند؟ و اینکه دین و رسانه دو مکمل در کنار هم هستند آیا می‌توانند فرهنگی دینی جامع و مطلوب را بسازند ؟ما در مسیر این تحقیق در پی آنیم که آیا رسانه های جدید همانند رسانه های سنتی قابلیت آن را دارند که فرهنگ دینی را در میان دانشجویان ارتقاء دهند؟
بیان مسئله
در عصر جدید، ارتباطات عاملی بسیارقوی ومحرک جهت پیشبرد اهداف مجموعه، گروهها و...بوده است و رسانه ها مهمترین و اساسی ترین ابزار تبیین دین وفرهنگ دینی در میان مردم هستند زیرا ارتباط میان دین رسانه یا دین و ارتباط جمعی ونحوه تعامل عینی آنها از جمله موضوعات محوری و پرگسترده و چند لایه ای است که در چند دهه اخیر اذهان دین پژوهان و رسانه پژوهان رابه خود معطوف داشته است .
رسانه ها بزرگترین، برترین و سریعترین ابزار جهت تبلیغ دین بشمار می‌آیند ولی امروزه فراگیری اینترنت و فن‌‌آوریهای جدید ارتباطی واطلاعاتی موجب ظهور فضای مجازی در کنار جهان واقعی شده است که یکی از ابزارهایی که می‌تواند مجموعه ها را بهم پیوند دهد ، وجود شبکه های اجتماعی است که ارتباطات را سهل‌تر و انتقال اطلاعات را سریع تر می نماید و در حال حاضر این شبکه ها یا همان رسانه های جدید به محل یا روشی جهت برقراری ارتباط بین افراد می باشند.
این شبکه ها سعی می‌کنند ابتدا در ذهن کاربر این باور را ایجاد کنند که این شبکه ها محل افراد و گروههای خاص با ذهنیتی خاص است و قشر جوان بخصوص دانشجویان که بزرگترین گروه مخاطبان و استفاده کنندگان رسانه های جدید به خصوص شبکه های اجتماعی مثل فیس بوک .... محسوب می شوند با این تصور که دراین فضا جریان آزاد مبادله اطلاعات و معلومات بدون هیچ سانسور یا محدودیتی وجود دارد و آنان راحتر و بهتر می توانند از آن استفاده کنند به عضویت این سرویس ها در می آیند .به نحوی که این رسانه ها نقش مهمی در دین زدایی و کم رنگ کردن باورهای دینی جوانان دارند به طوری که در جریان انقلابهای کشورهای آفریقایی و خاورمیانه این رسانه ها بخصوص فیس بوک و... به عنوان یکی از اهرم ها و وزنه های مهم و تاثیرگذار نقش اساسی به عهده داشتند.
به همین دلیل ما برآنیم که به بررسی همه جانبه این رسانه ها بپردازیم و موضع خود را نسبت به آنها (رسانه‌های جدید) تبیین نمایم زیرا از دو حالت خارج نیست:
این پدیده نو می‌تواند در خدمت تبلیغات دینی قرار گیرد.
این تکنول‍و‍ژی سحرگونه، افکار و رفتار مخاطبان را تحت تاثیرخود قرار میدهد .
2-1- طرح و تحدید موضوع
با توجه به اینکه موضوع اصلی این تحقیق، بررسی نقش رسانه های جدید درارتقاء فرهنگ دینی است واز آنجا که علاوه بر سه عامل اصلی ، کمبود زمان ،بودجه و منابع انسانی (پرسنل) و همچنین گستردگی جامعه آماری ( دانشجویان) و تعدد رسانه‌های جدید و سنتی نیز دخیل هستند ، محقق را برآن داشت تا ازمیان دانشجویان کل کشور تنها به بررسی دانشجویان ارتباطات سوره و تهران بسنده کنم و از میان آنها به بررسی نقش رسانه های جدید در ارتقاء فرهنگ بپردازم و در نهایت موضوع مورد بررسی را به صورت زیر تحدید نماید:
بررسی نقش رسانه های جدید در ارتقاء فرهنگ دینی (دانشجویان ارتباطات سوره وتهران)
3-1-اهمــیت تحقیق
امروزه افزایش ارتباطات جهانی موجب ایجاد تغییرات فرهنگی بسیاری در جوامع مختلف شده است. رواج ارزشهای گوناگون، قرار گرفتن در معرض اندیشه ها و گرایشهای مختلف از جمله عوامل تهدید‌کننده است براساس مطالعات صورت گرفته استفاده از رسانه های جدید بخصوص شبکه های اجتماعی و تاثیر پذیری از این فضا به لحاظ گستردگی اینترنت و دسترسی همگان ، حتی افرادی که در نقاط دوردست با امکانات محدود زندگی می کنند ، در جامعه ایران بخصوص در میان دانشجویان رو به افزایش است .
اگر رسانه ها شناخت درستی از اهداف و سیاستگذاری های فرهنگی یک جامعه نداشته باشند یا در نسبت خود با دین و اهداف دینی دچار خطا شوند بحران های عقیدتی غیر قابل جبرانی را بوجود می آورد و این مسئله باعث می شود که جوانان و دانشجویان که بیشترین استفاده کنندگان از این رسانه ها هستند را از اخلاق و آرمانها دور و آنها را به قهقرا بکشاند. بنابراین اهمیت تحقیق در این است که با شناسایی نقش رسانه های جدید سعی کنیم از رسانه ها در پیشبرد تبلیغات دینی استفاده نماییم.
4-1-ضـرورت تحقیق
اگرچه رسانه های جدید در فرآیند ارتباطات می‌توانند دارای تاثیرات مثبت و منفی باشند اما یکی از آثار فضای مجازی درجوامع در حال گذر مانند ایران ایجاد بحران های فرهنگی ، مذهبی و هویتی فردی است. ضرورت تحقیق حاضر در این است که با شناسایی عملکرد رسانه های جدید ارتباطی و ارتقاء فرهنگ دینی آیا می‌توان بر مولفه های موثر در آن اثر گذاشت و از انقطاع و سستی فرهنگ دینی به خصوص در میان دانشجویان (جوانان)جلوگیری نمود و بر تعلق فرهنگ دینی آنها افزود؟
5-1-اهــداف تحقیق
1-5-1- هـدف اصلی
هدف اصلی تحقیقی شناسایی تفاوت نقش رسانه های قدیم و جدید در ارتقاء فرهنگ دینی.
2-5-1- اهـداف فرعی
بررسی نگرش دانشجویان پیرامون نقش رسانه های جدید در انتقال مفاهیم دینی.
شناسایی نقاط قوت و ضعف رسانه های جدید در تبلیغات دینی.

فصل دوم: بررسی ادبیات نظری پژوهش

مقدمه:
فصل دوم پژوهش حاضر ، به بررسی ادبیات نظری تحقیق می‌پردازد. این فصل خود به چهار گفتار تفکیک شده است. ابتدا در گفتار اول به بررسی پژوهش‌های پیشین پیرامون موضوع در ایران و خارج از کشور پرداخته شد . در گفتار دوم مقدمه‌ای از رسانه ها که به دو دسته جدید و سنتی می باشند را از زوایای مختلف به همراه کارکردهای‌شان مورد بررسی قرار می گیرد.در گفتار سوم فرهنگ و دین مورد بررسی قرار می گیرد تا خواننده شناخت اجمالی از مفهوم فرهنگ دینی برایش نائل آید و در ادامه به نظریه ها مطرح شده در این حوزه پرداخته می شود، و در نهایت گفتار چهارم به چارچوب نظری ، مدل تحلیلی و سوال ‌ها و فرضیه های پژوهش آورده می‌شود.

گفتار اول : پـیشینـه تـحقـیـق
1-2- پژوهش‌های پیشین داخلی
با وجود گسترش رسانه های جدید و شبکه های اجتماعی در کشور تا جایی که نگارنده بررسی کرده است، تحقیقات چندانی در زمینه تاثیر رسانه های جدید در ارتقاء فرهنگ دینی انجام نشده است لذا انجام تحقیقات منسجم پیرامون این موضوع ضروری می‌باشد که در اینجا به برخی تحقیقات داخلی که موضوعی مشابه و مرتبط با تحقیق دارد، اشاره می‌شود.
عظیم زاده ،رضا،( 1385)"بررسی تاثیر اینترنت و ماهواره بر تفاوت‌های فرهنگی بین جوانان و بزرگسالان در شهر بهشهر" پژوهش کارشناسی برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته مردم شناسی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، استاد راهنما دکتر اصغر عسکری خانقاه، استاد مشاور دکتر محمد حسین فرجاد.
مساله تحقیق : اینترنت وماهواره در حالی مساله روز جامعه ما هستند که تا دیروز،رادیو، تلویزیون و ویدئو مساله روز جامعه ما بودند چگونگی برخورد ما با این پدیده ها می تواند بسیار مهم باشد و جامعه را در مسیری جدید قرار دهد . هدف این تحقیق اینطور بیان شده است که اینترنت به عنوان پدیده های فرهنگی مورد توجه قرار گرفته و شناسایی تاثیر آن ها بر جوانان و بزرگسالان امروزه بسیار مهم و از اهداف این تحقیق است.
این تحقیق با توجه به اینکه در زمینه مردم شناسی است پژوهشی ژرفانگر می‌باشد. جامعه مورد مطالعه که جوانان و بزرگسالان می‌باشند و تعداد200 نفر از دانش‌آموزان پیش دانشگاهی دختر و پسر در سطح دبیرستان های بهشهر و تعداد 100 نفر از دبیران در سطح دبیرستان های بهشهر به صورت اتفاقی انتخاب و با ایجاد فضایی آزاد و صمیمی با آن‌ها مصاحبه به عمل آمده است. در این پژوهش با توجه به موضوع تحقیق از روش میدانی و اسناد و مدارک استفاده شده است و برای گردآوری اطلاعات به زمین پژوهش مراجعه و با شرکت در جامعه تحقیق با استفاده از روش‌های تحقیق میدانی از قبیل مصاحبه ، مشاهده مشارکتی اطلاعات لازم گردآوری شده است. برای تجزیه و تحلیل داده های به دست آمده از آمار توصیفی و استنباطی بهره گرفته شده است. با توجه به نتایج به دست آمده 64% دختران و 45% پسران گفته‌اند که استفاده از ماهواره و اینترنت تاثیر چندانی در رابطه آن ها با خانواده شان نداشته است در مقابل 19% از دختران و 23% از پسران گفته اند استفاده از اینترنت و ماهواره تاثیر منفی در رابطه آن‌ها با خانواده‌هایشان گذاشته است. به نظر 11% از دختران و 7% از پسران ، استفاده از اینترنت به بهتر شدن روابط آن‌ها با خانواده‌هایشان انجامیده است. 41% از دختران و 38% از پسران، بیان کردند که استفاده از اینترنت و ماهواره هیچ تاثیری در کیفیت درسی آن ها نداشته است در حالی که 28% دختران و 25% پسران در اثر استفاده از اینترنت و ماهواره دچار افت تحصیلی شده اند.
این پژوهش از لحاظ روش و چهارچوب نظری با موضوع مورد بررسی، یکی است ولی به دلیل اینکه در این پژوهش تنها اینترنت وماهواره را برای تفاوت های فرهنگی در نظر گرفته شده است و اشاره ای به نقش آنها در بالا بردن فرهنگ دینی ندارند به همین دلیل نمی توان از نتایج تحقیق در طول مسیر از آن‌ها استفاده کرد.
جلیلی ، شقایق،( 1385) "بازنمایی هویت دینی در فضای مجازی بر شکل‌گیری هویت دینی کاربران جوان ایرانی" پژوهش کارشناسی ارشد رشته ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبایی ، استاد راهنما دکتر هادی خانیکی و استاد مشاور دکتر یونس شکرخواه.
تحقیق به روش پیمایشی اینترنتی انجام شده است توزیع پرسشنامه میان 273 نفر از کاربران ایرانی اینترنت در گردهمایی مجازی سایت کلوب و یاهو گروپ اقدام به جمع‌آوری داده ها مبادرت کرده است.از مجموع 219 نفر کاربری که به طرق مختلف تولید اطلاعات مذهبی خود در فضای مجازی پاسخ داده‌اند، حدود 28% از طریق وبلاگ، حدود26% از طریق گروه‌های اینترنتی و فقط 13% از وب سایت‌ها اطلاعات مذهبی خود را به دست آورده اند و بقیه کاربران از سایر منابع اطلاعات دینی شان را کسب کرده‌اند که نقش وبلاگ در فضای مجازی دینی بسیار پررنگ به نظر می‌رسد.
محقق ضعف و قوت عملکرد نهادهای دینی در فضای مجازی تاثیر گذار می دانسته و بیان می‌کند به دلیل پنهان ماندن هویت افراد در فضای مجازی آنها دیدگاه‌ها و نظرات واقعی خود را با دید انتقادی بیشتری به مسائل دینی بیان می‌کنند. در ادامه می افزاید، که اگر افراد دیدگاه‌هایی که به آن اعتقاد دارند اگر فضای واقعی بیان کنند ممکن است با مشکلات اساسی مواجه شوند این محقق در نهاتی می‌افزاید بسیاری از کارشناسان مهم ترین علت گرایش جوانان به گروه های دینی مجازی را فقدان روحیه نقدپذیری و نقادی‌گری در فضای واقعی نسبت به مسائل دینی دانسته اند .
محمدی،هدیه ،(1389) "بررسی تاثیرات اینترنت در پای‌بندی به هویت دینی وفرهنگی جوانان تهرانی (مطالعه مورد جوانان منطقه 5 تهران)" پژوهش کارشناسی ارشد دانشگاه سوره، استاد راهنما دکترعلی‌اکبر فرهنگی و استاد مشاور دکتر امیدعلی مسعودی.
روش تحقیق به کار رفته پیمایشی که به علت حجم زیاد جامعه با استفاده از فرمول کوکران نمونه ای 383 نفری تعیین شد و برای نمونه گیری ازروش ترکیبی که شامل نمونه گیری خوشه ای و اتفاقی استفاده شده بود.در این پژوهش آمده است که بین ویژگی های فردی از قبیل سن،وضعیت تاهل، سطح تحصیلات و میزان پای‌بندی به هویت فرهنگی رابطه وجود دارد ولی بین جنسیت و وضعیت اشتغال ومیزان پای‌بندی به هویت فرهنگی رابطه ای دیده نشد. محقق در این پژوهش از روش پیمایشی استفاده کرده است که موضوع مورد بررسی همخوانی دارد . مسئله دیگر اینکه تنها اینترنت را برای سنجش میزان پایبندی جوانان به هویت دینی وفرهنگی مورد بررسی قرار داده است و به رسانه های دیگر چه جدید و سنتی اشاره نکرده است.به همین دلیل نمی توان از نتایج این پژوهش استفاده نمود.
نقدی که بر این تحقیقات داخلی وارد است یک مورد این که در بعضی تحقیقات و پژوهش‌ها، آزمون فرضیه‌ها به روشنی مطرح نشده است و مورد دیگر این است که تمام این تحقیقات و پژوهش ها تنها به رسانه (اینترنت) پرداخته اند و به راه هایی برای بالا بردن فرهنگ دینی اشاره نکرده اند به همین دلیل نمی‌توان از نتایج آن ها در مسیر تحقیق استفاده نمود.و مسئله دیگر در تمامی این پژوهش ها مدت ومیزان استفاده از رسانه ها مورد بررسی قرار نگرفته بود . به همین دلیل در پروژه مورد بررسی این مورد در تحقیق حاضر مورد بررسی قرار می‌گیرد.
2-1-2- پژوهش‌های پیشین خارجی
به طور کلی در مروری بر مطالعات و تحقیقات انجام شده حاکی از آن است که دوگانگی در عقاید صاحب نظران در زمینه تاثیرات اینترنت است .
1- عقایدی که درباره تاثیرات اینترنت وجود دارد در دو دسته قرار می‌گیرد عده ای معتقدند که دنیای مجازی پرورش دهنده اشکال جدید روابط الکترونیکی است که تعاملات چهره به چهره را تقویت و تکمیل می‌کند و امکان ارتباط کاربران گمنام در اتاق‌های گپ‌زنی و بحث و گفتگوی آنان درباره موضوعات مورد علاقه‌شان را موجب می‌شود و حتی‌گاهی‌اوقات‌چنین برخوردهایی می‌تواند به ملاقات‌های چهره به چهره نیز منجر شود. براین اساس اینترنت شبکه اجتماعی افراد را توسعه می‌دهد و غنی‌تر می‌کند.از طرف دیگر عده‌ای نیز بر این باورند که ارتباطات مجازی سبب تعامل کمتر افراد در دنیای مادی می‌شود و در نتیجه به انزوای افراد می انجامد در این شرایط افراد زمان کمتری با خانواده و دوستان خود سپری می‌کنند روابط فردی کمرنگ و زندگی اجتماعی دچار ضعف و سستی می‌شود.(کاشانی،1389: 69)
2- برخی تحقیقات بیان کننده تاثیر رسانه ها بر ایجاد بافت فرهنگی که اندیشه دینی در آن به وقوع می پیوندد، دارند. این تحقیق توسط پل سوکاپ ، فرانسیس باکلی و دیوید رابینسون در سال 2001 انجام شد. چنین استدلال نمودند که رسانه ها بر وقت مردم تسلط دارند و تصاویر و مفاهیمی را عرضه می کنند که مخاطب تحت تحت تاثیر آن‌ها قرار می‌گیرد . این سیطره رسانه‌ها به خودی خود یک فرهنگ است و به عنوان یک فرهنگ بر چگونگی عملکرد افراد تاثیر می‌گذارند.( پیروز ایزدی،1388: 67)
3-1-2- جمع بندی
در بررسی پژوهش های وتحقیقات مطالعه شده نتیجه کلی که حاصل شده است به شرح ذیل است:
در تمام پژوهش ها و تحقیقات رسانه مورد مطالعه اینترنت بوده است ودرقسمت های قبلی ذکر شد بیشتر به جنبه تغییرات فرهنگی وهویت فرهنگی در استفاده از اینترنت توسط پژوهشگران پرداخته شده است و از سویی اشاره به دیگر رسانه های جدید در ارتقاء یا بالابردن فرهنگ دینی اشاره نشده بود. از طرفی در اکثر این تحقیقات زمینه روش، آزمون آماری و چارچوب نظری با تحقیق حاضر همخوانی دارند که می توان از نتایج آن ها در طول مسیر تحقیق استفاده نمود.

گفتار دوم: رسانه ها ( جدید و سنتی)
1-2-2 مفهوم رسانه
رسانهدر معنایی عام بر روش یا ابزار فنی و یا مادی تغییر شکل پیام به علاماتی دلالتی می‌کند که مناسب انتقال از یک مجرایی معین هستند اما رسانه در معنای محدودتر به واسطه مادی انتقال علایم مانند هوا یا کاغذ دلالت می‌کند.
به طور کلی رسانه یک کارگزاری واسطه‌ای است که امکان می‌دهد ارتباطات اتفاق بیافتد . در معنایی دقیق‌تر رسانه تحولی فناورانه است که بر کانال ، برد و یا سرعت ارتباطات می‌افزاید. در معنای وسیع تر گفتار، نوشتار، ایما و اشاره، بیان چهره‌ای ... را می‌توان در زمره ابزارهای ارتباطی گنجاند. هر رسانه ای می‌تواند کدها را در امتداد یک یا چند کانال منتقل کند. البته در مفهومی دیگر رسانه به معنای رسانه های فنی و به خصوص رسانه‌های گروهی محدود می‌شود . در ارتباطات گاه از این واژه برای اشاره به ابزار ارتباط و گاه به شکل های فنی که این ابزارها به کمک آنها فعلیت بخشیده می‌شوند به کار می‌رود.(تام اوسولیوان،1385: 239)امروزه وسایل ارتباط جمعی و رسانه‌ها از مهمترین لوازم زندگی ما شده‌اند و بدون هیچ مانع و محدودیتی خاص مرزهای جغرافیایی در برگرفته‌اند. امروزه رسانه های جدید اصلی‌ترین و مهم ترین راههای کسب آگاهی، اطلاعات و منابع معرفتی به شمار می‌آیند.جوامع مختلف برای رسیدن به مقاصدی نظیر: اطلاع‌رسانی ، تعلیم و تعلم ، فرهنگ سازی ، هدایت و راهنمایی، افزایش آگاهی‌های اجتماعی و مهمتر از آن جلوگیری از بداخلاقی، از ابعاد و شئون دینی رسانه‌ها استفاده کرده می‌گیرند. البته در همه این اهداف، مقاصد تربیتی دینی نهفته است. از سویی، دین یکی از موضوعاتی است که امروزه راه خود را در رسانه ها باز کرده است، اما این حضور همواره با فراز و نشیب‌های تاریخی روبرو بوده که ارتباطی تنگاتنگ با فرهنگ جامعه داشته است و گذشت زمان نشان داد که نه تنها دین و وسایل ارتباط جمعی با یکدیگر ناسازگاری ندارند بلکه دین نیاز واقعی انسان‌هاست که آنها در هر گوشه زندگی آن را جستجو می‌کنند.
امروزه اکثر رسانه ها از دست‌اندرکاران اصلی انتقال و آموزش مفاهیم دینی هستند و با وجود مشکلاتی که در مسیر آنها وجود دارد مخاطبان بسیاری را به خود جلب می‌کنند. اگر رسانه شناخت درستی از اهداف و سیاستگذاری‌های فرهنگی جامعه نداشته باشند و یا در نسبت خود با دین و اهداف دینی دچار خطا شوند بحران فرهنگی و عقیدتی غیر قابل جبرانی را خواهند ساخت که این مسئله باعث می‌شود جوانان و دانشجویان جامعه را از اخلاق و آرمانها دور کند و آن ها را به قهقرا بکشاند.
به همین دلیل نقش رسانه ها در تبلیغ اندیشه‌های دینی و اخلاقی الزاماً می‌بایست با شناخت از مفهوم جامعه دینی و عمق اندیشه های دینی باشد تا به خرافه‌گرایی و ترویج اندیشه‌های ظاهری کشیده نشود و جامعه و جوانان دچار بحران نشوند.
ارتباطات جمعی اصلی‌ترین ارتباطات انسانی در جهان معاصر است که به یمن ظهور فناوری های نوین ارتباطی امکان وقوع یافته است. رسانه‌های جمعی بویژه رسانه های الکترونیک با قدرت فزاینده نقش محوری و منحصر به فردی در فرهنگ سازی ، اطلاع رسانی، آموزش ، سرگرمی و گذران اوقات فراغت، انتقال میراث فرهنگی از نسلی به نسلی، تبلیغات و... ایفاد می کنند. رادیو – تلویزیون- ماهواره- شبکه های اجتماعی برجسته‌ترین مصادیق رسانه های جمعی مورد استفاده عموم هستند که همه جوامع معاصر هر چند با نسبت‌های متفاوت از آن برخوردارند.
دنیس مک کوئیل1 اندیشمند ارتباطات در کتاب "درآمدی بر نظریه های ارتباطات جمعی "تشریح ویژگی‌های این نوع ارتباط را با توجه به الگوی غالب رسانه‌ای غرب، در بیانی تفضیلی می‌نویسد: منبع یک فرد واحد نیست، بلکه سازمانی است رسمی و فرستنده اغلب ارتباط‌سازی است حرفه‌ای، پیام منحصر به فرد، متغیر و غیر قابل پیش‌بینی نیست، بلکه معمولاً ساخته و پرداخته به معیار شده و تکثیر شده است. پیام همچنین ثمره کار و کالایی دارای ارزش مبادله است و گوشه چشمی نمادین به ارزش مصرف دارد رابطه میان فرستنده و گیرنده یک جهتی و به ندرت دو طرفه، ضرورتاً غیر شخصی و اغلب مستقل از اخلاق و قابل پیش بینی است؛ (دنیس مک کوئیل،1382: 25)به این معنا که معمولاً فرستنده مسئولیت خاص پیام به روی افراد را بر عهده نمی‌گیرد، او فقط پیام را در مقابل پول یا توجه مبادله می‌کند، غیر شخصی بودن تا حدودی از فاصله فیزیکی و اجتماعی بودن میان فرستنده و گیرنده ناشی می شود و تا حدودی از غیر شخصی بودن نقش ارتباط ساز جمعی که معمولاً تحت سیطره هنجارهای بی طرفی و فاصله‌گذاری قرار دارد، متاثر است. فاصله اجتماعی موجود به ایجاد رابطه‌ای نامتقارن می‌انجامد؛ زیرا فرستنده هرچند به طور رسمی از هیچ قدرت و اختیاری در مورد گیرنده برخوردار نیست اما معمولاً منابع، احترام، مهارت و اقتدار بیشتری در اختیار دارد.
-2857531114900
1- Mc Quail

گیرنده بخشی از گروه بزرگ مخاطبان است تجارت مشترکی با دیگران دارد و واکنش‌های او قابل پیش‌بینی و الگودار است ارتباط جمعی اغلب در برگیرنده تماس همزمان بین فرستنده و گیرندگان بسیار است که تاثیری فوری و در سطح بسیار گسترده را امکان‌پذیر می‌کند و پاسخ فوری تعداد زیادی از مردم را در یک لحظه در پی دارد.(دنیس مک کوئیل، 1382: 59) مهمترین کارکرد رسانه در سپهر عام، تولید، اقتباس، توزیع و انتشار عناصر فرهنگی از جمله عناصر دینی در قالبهای مختلف و بازخوانی، بازتولید، باز تفسیر، نقد، باز چینش، تقویت و احیاناً تضعیف آنها در شاکله فرهنگی، افکار عمومی، ناخودآگاه جمعی، ساختارهای شخصیتی، کانون‌های فرهنگی و نهادها و خرده نظام‌های اجتماعی است.
جایگاه برجسته، اعتبار و اعتمادسنجی ، پوشش گسترده، سرعت انتقال، تنوع برنامه‌ها ، زبان همه‌فهم، آرایه‌های غیرکلامی، تنوع و ایجاد زیباشناختی ، شگردهای حرفه‌ای، دسترسی آسان، تماس با واقعیات روزمره، مخاطب محوری و بالاتر از همه، نیاز و وابستگی روزافزون مخاطب جملگی موجب شده تا تقریباً همه افراد و گروهها به نسبت‌های مختلف، خواسته یا ناخواسته در زمره مخاطبان یا مشترک رسانه درآیند. بارزترین کارکرد مشترک سه مقوله دین، فرهنگ و رسانه، مشارکت در فرآیند باورسازی، نگرش‌سازی، نمادسازی، معنا بخشی، مناسک‌سازی، الگودهی، هویت سازی، انسجام بخشی، هدایتگری و ایدئولوژی سازی است.(شرف‌الدین،1391: 2)
2-2-2- انواع نقش رسانه‌ها
1- اعتمادسازی: رسانه از این طریق می تواند در ترسیم اهداف، اولویت ها و تبیین برنامه ها و همچنین بسیج نیروهای جامعه نقشی بسزا داشته باشد. با این امر اجرای برنامه ها با آگاهی کامل مردم و همراهی عمومی ایشان با کمترین مشکل و درگیری ها قابل انجام خواهد بود.
2- انعکاس واقعیت ها: انعکاس واقعیت های اقتصادی و اجتماعی بدون تردید یکی از ملزومات فعالیت‌های رسانه است.
3- نقد سازنده: نگاه واقع بینانه به مسائل جامعه و به خصوص مسائل اجتماعی اقتصادی خود یک نقد سازنده است. مطمئناً اگر رسانه بتواند نقش خود را در انعکاس بدون کم و کاست و واقعی یک اتفاق و ماجرای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی رعایت کند خود گام مهمی در ایجاد و شکل‌دهی افکار عمومی برای نقد مسائل برداشته است.
پیش بینی بحران: یک رسانه زمانی موفق تر از بقیه رسانه های همطراز خود خواهد بود که بتواند قبل از هر کس بحران های پیش روی حیطه های مد نظر خود را تشخیص دهد، تحلیل، پیش بینی و برای برخورد با آنان و تغییر جریان آن ارائه راهکار و طرح های جدید ارائه کند.
اعتبار: هر رسانه یی برای اعتبار بخشیدن به خود ناچار است اصول اولیه خبر که شامل شهرت، فراوانی، مجاورت، درستی و صحت، تازگی و دربرگیری می شود را رعایت کند.
تبلیغات: یکی از عناصری که برای ماندگاری و پویایی رسانه می تواند نقش موثری داشته باشد استفاده از عنصر تبلیغ و تبلیغات در این عرصه است.
افکارسنجی: یکی از مهم ترین ابزارهایی که یک رسانه می تواند با استفاده از آن عکس العمل طرف‌های مخاطب را درخصوص موضوعات گوناگون بسنجد، سنجش افکار عمومی از طرق گوناگون مانند تهیه پرسشنامه، مصاحبه، دریافت نظرات و انتقادات و... است. این راه رسانه را در رفع مشکلات و توجه بیشتر به نقاط قوت یاری می کند.
3-2-2 - انواع رسانه‌ها
13430252844165تقسیم بندی رسانه ها به گروه های مختلف به دلیل این نیست که بتوان کاربردی ، با قدرت جایگزینی یک رسانه توسط رسانه دیگر را مورد بررسی قرار داد، بلکه به دلیل آن است که ما در این تحقیق بتوانیم با هر دو دسته جدید و سنتی آشنا و هر گروه را به طور مستقل مورد مطالعه و تحلیل قرار داد گاه علاقه زیاد نسبت به رسانه های جدید موجب می‌شود تصور کنیم که رسانه های جدید به تدریج جایگزین رسانه های سنتی و پیشین خواهد شد. ولی تجربه های گوناگون به دفعات ثابت کرده است که این تصورات پایه و اساسی ندارند.در این پژوهش ما رسانه ها را به دو دسته جدید و سنتی تقسیم بندی کرده ایم و با ذکر توضیحاتی خواننده شناخت اجمالی از مفهوم رسانه ها بدست آورد. ابتدا در این گفتار نگاهی به رسانه های جدید و انواع آن خواهیم داشت و در ادامه رسانه های سنتی را مورد بررسی قرار می‌دهیم .
تصویر1- برخی از انواع سایت‌ها و شبکه های ارتباطی در فضای مجازی
4-2-2- انواع رسانه های جدید
رسانه‌های جدید، مجموعه متمایزی از فناوری های ارتباطاتی می باشند و دارای ویژگی های مشترک دیجیتالی هستند که مخاطبان می توانند به عنوان وسایل شخصی ازآن ها استفاده نمایند.
1-4-2-2-وبلاگ‌ها1
به‌زبان ساده وبلاگ فضای آنلاینی است که در آن مطالب به‌ترتیب جدید‌ترین پست‌ها منتشر می‌شوند. چند ویژگی وبلاگ‌ها را از دیگر انواع وب‌سایت‌ها متفاوت و متمایز می‌کند. لحن نوشتاری وبلاگ‌هاست. مطالب وبلاگ‌ها اغلب با لحن شخصی و گاه محاوره‌ای نوشته می‌شوند و به نویسنده یا گروهی از نویسندگان تعلق دارند. ویژگی دیگر وبلاگ‌ها امکانات تعاملی آنهاست.
در وبلاگ امکان دریافت نظرات برای هر نوشته2 وجود دارد. امکان ارسال و دریافت دنباله3 روی هر مطلب وبلاگ از دیگر قابلیت‌های وبلاگ‌هاست که به کمک آن می‌توان بحثی را پیگیری و دنبال کرد. همچنین امکان مشترک شدن در وبلاگ‌ها از طریق دریافت مطالب به‌وسیله ایمیل و یا دنبال کردن مطالب در خبرخوان‌ها به‌وسیله آر.اس.اس هم وجود دارد.(دریفوس ،1383: 45)
راه‌اندازی وبلاگ‌ها به‌وسیله سرویس‌های ارائه خدمات وبلاگ‌نویسی به سادگی و رایگان میسر است. سرویس‌های بلاگر4 و وردپرس5 از جمله مشهورترین سرویس‌های رایگان وبلاگ‌نویسی محسوب می‌شوند. وبلاگ‌ها گونه‌های متفاوتی دارند که وبلاگ‌های شخصی، وبلاگ‌های سیاسی، وبلاگ‌های تجاری، وبلاگ‌های نزدیک شده به ساختار رسانه‌های حرفه‌ای و وبلاگ‌های رسانه‌های جریان اصلی، برخی از انواع آنها هستند.
-6604019430900
1- Blogs
2- Comments
3- Trackbacks
4- Blogger
5- WordPress

2-4-2-2- میکرو بلاگ‌ها1 (تویتر، فیدز)
تلفیقی از شبکه‌های اجتماعی و وبلاگ‌های کوچک هستند با محتوای کوتاه کاربران به‌روز می‌شوند.
3-4-2-2- شبکه‌های اجتماعی2(فیس‌بوک، کلوب، گوگل‌ویو)
شبکه‌های اجتماعی به اعضا‌ی‌شان اجازه ساخت صفحات شخصی و برقراری ارتباط و شبکه‌سازی با دوستان آنلاین را می‌دهند.
4-4-2-2- ویکی‌ها3
ویکی‌ها وب‌سایت‌هایی هستند که اجاره می‌دهند مخاطبان و کاربران عادی اینترنت محتوای آنها را تولید و ویرایش کنند. ویکی‌ها برای کارها و پروژه‌های مشارکتی مناسب هستند. مثلا اگر قرار باشد متنی طولانی را افراد مختلفی از نقاط متفاوتی به‌صورت تیمی کامل کنند استفاده از مدل ویکی‌ مناسب‌ترین گزینه است.ویکی‌پدیا 4مشهورترین سایت ویکی در دنیاست. ویکی‌پدیا دانش‌نامه آزاد آنلاینی است که سال ۲۰۰۱ شروع به فعالیت کرد و در حال حاضر بالغ بر دو و نیم میلیون پروژه - ریسرچفقط به زبان انگلیسی و حدود یک میلیون کاربر دارد.ویکی‌پدیارا تقریبا اکثر کاربران دنیای مجازی می‌شناسند، اما ویکی‌پدیا تنها سایتی نیست که با مدل ویکی‌ فعالیت می‌کند. به‌عنوان مثال ویکیا5، ویکی‌ ها6 و ویکی‌نیوز7 نمونه‌های دیگری از سایت‌هایی هستند که بر اساس الگوی ویکی فعالیت می‌کنند. ویکیا، اجتماعی از ویکی‌ها با موضوعات مختلف است؛ ویکی‌هاو، یک راهنمای کاربردی برای چگونه عمل کردن در موضوعات مختلفی از قهوه درست کردن تا طرح‌های تجاری است و ویکی‌نیوز، پروژه اخبار ویکی‌پدیاست.(ارجمند، 1391: 1)
-3810021526400
1- Microbloging
2- Social Network
3- Wikis
4- Wikipedia
5- Wikia
6- wikiHow
7- Wikinews

5-4-2-2- پادکست‌ها1
پادکست‌ها فایل‌های صوتی یا تصویری هستند که در اینترنت منتشر می‌شوند و کاربران می‌توانند مشترک آنها شوند. برای فایل‌های تصویری گاهی از عنوان وادکست هم استفاده می‌شود و گاهی نیز پادکست‌ها را هم شامل فایل‌های تصویری و هم صوتی می‌دانند. در اینجا منظور از پادکست‌ها هم فایل‌های صوتی و هم تصویری هستند.این ویژگی و قابلیت مشترک شدن است که پادکست‌ها را به‌عنوان یکی از شکل‌های قدرت‌مند رسانه‌های اجتماعی مطرح کرده است. (ارجمند،1391 : 3)
امکان انتشار فایل‌های صوتی و تصویری در اینترنت از ابتدای سال‌های گسترش اینترنت وجود داشت، اما ویژگی پادکست‌ها اضافه شدن خروجی آر.اس.اس به آنها و قابلیت مشترک شدن و دنبال کردن به‌روزرسانی از طریق همین نوع خروجی است.پادکست‌ها همانند ضبط‌کننده‌های ویدئویی شخصی2 ، بخشی از تغییر در الگوهای مصرف رسانه‌ای هستند که به‌کاربران اجازه می‌دهند محتوای صوتی و تصویری را هر زمان که مناسب تشخصی می‌دهند، ببینند و بشنوند.
زمانی که برنامه جدیدی از یک پادکست در وب منتشر می‌شود، سرویس‌های اشترک پادکست و نرم‌افزارهای دریافت پادکست به‌ طور اتوماتیک از طریق آر.اس.اس مطلع می‌شوند و شروع به دانلود فایل جدید می‌کنند. پادکست‌ها هم بر روی کامپیوترهای شخصی و هم بر روی دستگاه‌های همراه ضبط و پخش موسیقی مانند آی‌پاد، قابل استفاده و شنیده شدن هستند.(همان،4)
علاوه بر پادکست‌های شخصی که به‌وسیله کاربران عادی اینترنت تولید می‌شوند و در اینترنت منتشر می‌شوند، بسیاری از رسانه‌های جریان اصلی هم به‌تولید و انتشار پادکست روی آورده‌اند. مثلا برخی شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی برنامه‌های‌شان را به‌صورت پادکست در اینرنت قرار می‌دهند. برخی مطبوعات و سایت‌ها هم بخشی از محتوای‌شان را به‌صورت صوتی و در قالب پادکست به مخاطبان عرضه می‌کنند.
-4762521653500
1- Padcast
2- PVRs

6-4-2-2- خبرخوان1
سایت‌هایی مانند گوگل ریدر با قابلیت نمایش آخرین اخبار و مطالب منتشر شده بر سایت‌های خبری مخاطب بسیاری در زمینه رسانه‌های جدید به خود جلب نموده است.
7-4-2-2- سایت‌های به اشتراک گذاری (فیلکر، یوتیوپ)
8382001109345امکان به اشتراک گذاشتن فیلم‌ها یا لینک‌های متعدد را دارند که به همین دلیل زیادی از کاربران رسانه های جدید را به خود جلب کرده است.(پاستر،1378: 52)
تصویر شماره2، نمایی از صفحه توئیتر
017145000
1- Hub
2-print media

5-2-2 -رسانه‌های اجتماعی مجازی1
رسانه‌های اجتماعی گروهی از انواع رسانه‌های جدید هستند که همه یا تعدادی از ویژگی‌های زیر را دارند:
امکان مشارکت کردن:
رسانه‌های اجتماعی ارسال بازخورد از سوی مخاطب و همکاری و همگامی با رسانه را تسهیل کرده‌اند و آنرا تشویق می‌کنند. این رسانه‌ها مرز و خط‌کشی بین رسانه و مخاطب را از بین برده‌اند.
۲- باز بودن:
اغلب رسانه‌های اجتماعی برای مشارکت اعضا و دریافت بازخورد باز هستند. آنها رای دادن، کامنت گذاشتن و به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات را تشویق می‌کنند. به‌ندرت مانعی برای تولید و دسترسی به محتوا در این رسانه‌ها وجود دارد.
۳- ارتباط دو سویه:
رسانه‌های سنتی عمل انتشار را انجام می‌دادند و محتوا را برای مخاطب ارسال می‌کردند، ولی در رسانه‌های اجتماعی فضایی برای گفتگو و محاوره‌ی دوطرف وجود دارد و جریان ارتباطی از حالت یک‌سویه به دوسویه تغییر پیدا کرده است.
۴- شکل‌گیری جماعت‌های آنلاین:
رسانه‌های اجتماعی این امکان را برقرار می‌کنند که جماعت‌ها و گروه‌ها به‌سرعت شکل بگیرند و ارتباط موثری برقرار کنند. این جماعت‌های آنلاین می‌توانند حول علایق مشترکی مانند عکاسی، یک تیم ورزشی یا یک برنامه تلویزیونی شکل گرفته باشند.
۵- توانایی برقراری ارتباط:
اغلب شبکه‌های اجتماعی همیشه در حال گسترش اتصالات و ارتباطات‌شان هستند و با سایت‌ها، منابع و افراد دیگر پیوند برقرار می‌کنند.(پاستر،1378: 70)
-6667519240400
1-Social Media Implicit

1-5-2-2 -شبکه‌های اجتماعی1
به اعضای‌شان اجازه ساخت صفحات شخصی و برقراری ارتباط و شبکه سازی با دوستان آنلاین را می دهند کاربران اینترنتی از طریق عضویت در شبکه های اجتماعی می‌توانند پروفایل ها و صفحات شخصی برای خودشان بسازند . شبکه های اجتماعی از زنجیره بهم پیوسته‌ای از پروفایل‌ها تشکیل شده‌اند و اعضا می توانند در این محیط می‌توانند دوستان و آشنایان قدیمی شان را در شبکه‌های اجتماعی بیابند.
2-5-2-2-مای اسپیس2
از جمله معروف‌ترین و محبوب ترین شبکه‌های اجتماعی در دنیاست عضویت در این سایت امکانات گسترده‌ای را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. به عنوان نمونه سرویس موسیقی My Space از جمله بخش‌های پرطرفدار این شبکه اجتماعی محسوب می شود که تعداد زیادی موسیقی دان و گروه موسیقی در آن عضو هستند و کاربران گسترده سایت از آن استفاده می‌کنند.
3-5-2-2-لینکدین3
دیگر شبکه اجتماعی مطرح دنیای مجازی است. این شبکه اجتماعی به کاربرانش در مدیریت و برقراری ارتباطات آنلاین حرفه‌ای و تجاری کمک می‌کند.
4-5-2-2-ببو4
هم از دیگر شبکه‌های اجتماعی محبوب فضای مجازی است که در بین نوجوانان طرفداران بیشتری دارد و بیشتر محبوب دانش‌آموزان و دانشجویان است.(تارنمای ویکی پدیا،1391)
-5715013017500
1- Social network
2- My Space
3- LinkedIn
4- Bebo

5-5-2-2-امکانات FaceBook
1-5-5-2-2-به اشتراک گذاشتن متن، صدا ، عکس، فیلم 1
فیس بوک این امکان را دارد که فرد بتواند مطلب را که در صفحه های دیگران دارد، فرد در صفحه شخصی خود نیز آن را به اشتراک گذارد و دوستانی را که در صفحه او قرار دارند می توانند از صفحه او این مطلب را ببینند.
2-5-5-2-2-برچسب زدن 2
این امکان را دارد فیس بوک که فرد بتواند مطالب خود را بر روی صفحه دیگران به اشتراک گذارد یک عضو فیس بوک این امکان را دارد که در بخش آلبوم یا یادداشت به دیگران برچسب بزند و این مطلب ، عکس، فیلم یا صدا را در صفحه آنها نیز به اشتراک گذارد.
3-5-5-2-2-گفتگو3
تمام افرادی که در فیس بوک عضویت دارند فارغ از اینکه دامنه عضو شدن آنها مربوط به کدام ایمیل سرور بوده است، می‌توانند با یکدیگر گفتگو کنند و محدودیت دامنه ایمیل در این سایت وجود ندارد.(تارنمای ویکی پدیا،1391)
4-5-5-2-2-آلبوم عکس گرفتن 4
1009650823595در فیس بوک هر کاربر اجازه دارد که هر تعداد موضوع که تمایل دارد تعریف کند و عکس‌‌های مربوطه به هر موضوع را در همان آلبوم ویژه قرار دارد.
38100238251900تصویر شماره3- نمایی از صفحه facebook
1- Share
2- Tag
3- Chat
4- Photo Album
6-5-5-2-2-گروه ایجاد کردن 1
این امکان وجود دارد هر فیس بوک که بتوان برای هر موضوعی یک گروه ایجاد کرد و علاقمندان آن موضوع خاص می‌تواند در آن گروه عضو شوند و مطالب جدیدی را که در آن زمینه در سایت منتشر می‌شود را دریافت کنند.
7-5-5-2-2-ایجاد صفحه برای افراد معروف 2
سایت فیس بوک این امکان را دارد که در آن افراد معروفی مانند هنرپیشگان ، اساتید و... برای خود صفحه اختصاصی ایجاد کنند و کاربران به صورت مستقیم با کسانی که طرفدار آنها هستند ارتباط برقرار کنند..(تارنمای ویکی پدیا،بخش معرفی فیس بوک،1391)
-952511620400
1- Group
2- Celebrity Page

6-2-2 - پارادایم‌های رسانه‌های جدید
رسانه‌های جدید دارای الگوها و ساختارهای مشخصی هستند که این ویژگی‌ها آنها را نسبت به رسانه‌های دیگر متمایز می‌کند.
1-6-2-2- پارادایم از مخاطب به کاربر1
مخاطبان غیر فعال رسانه‌های قدیمی این روزها به کاربرانی تبدیل شده‌اند که آگاهانه و فعال در جست‌وجوی محتوا، فضاهای اطلاعاتی را بررسی می‌کنند و در بسیاری از فضاهای اینترنتی خود تولید‌کننده محتوا شده اند و در روند برنامه ها سهیم هستند.
2-6-2-2- از رسانه به محتوا2
در عصر رسانه‌های جدید دیگر به خود رسانه اهمیت ندارد به عبارتی اصلاً مهم نیست که این مطلب از جمله روزنامه، رادیو و تلویزیون منعکس می‌‌شود بلکه این محتواست که اهمیت دارد . این روزها دیگر کسی نمی‌گوید که این مطلب را از روزنامه خوانده‌ام بلکه می‌گوید از روزنامه شرق خواندم و یا از روزنامه اطلاعات خواندم در فضای مجازی هم مهم این است که مطلب از کجا نقل می‌شود.
3-6-2-2- از تک رسانه‌ای به چند رسانه ای3

متن، صدا، تصویر ، عکس و انیمیشن همه می توانند با هم در یک رسانه فعال باشند حالا در رسانه‌های آنلاین در کنار این که می توان وبلاگ، فتوبلاگ ، ویدئو بلاگ، اودیو بلاگ، داشت ، می‌توان در فضاهایی مانند فیس بوک همه را در کنار هم داشت، در فیس بوک امکان اشتراک متن، عکس، صدا، فیلم ... هم‌زمان وجود دارد.(ابراهیمی،1389: 4)
-952526606500
1- pa--igm:From audience to user
2- pa--igm:From media to content
3- pa--igm:From monomedia to multimedia

4-6-2-2- از تناوب زمانی تا زمان واقعی1
در رسانه های قدیم مخاطب تنها در زمان های محدود امکان استفاده از برخی از برنامه‌ها را داشت آن در شرایطی است که اکنون این گونه نیست و مخاطب در لحظه اتفاق خبر می‌تواند از آن موضوع آگاه شود.
5-6-2-2- از نظارت دبیر تا بدون نظارت2
نظام دروازه‌بانی که یکی از مهمترین کارهای یک سردبیر خبر است و برجسته‌سازی که از مهمترین کارهای یک رسانه برای دسته‌بندی اخبار مهم روزانه‌شان است، این روزها زیر سایه تمرکز زدایی فضایی رسانه قرار گرفته است این روزها مطالب برون حضور یک دبیر خبری که تربیت اهمیت خبرها را مشخص می‌کند مطالب در سطح جهانی منتشر می‌شوند و به راحتی کاربران نظرات خود را بر روی خبرها می‌گذارند و گاه نظرها از خبرها بسیار مستمر هستند. ( ابراهیمی،1389: 6)
6-6-2-2- از کم‌یابی به وفور3

در گذشته این رسانه بود که محدودیت داشت اما حالا تنها این وقت مخاطب است که دارای محدودیت شده است و فرصت ندارد که برای همه منابع وقت بگذارد.
-23812518986500
1- pa--igm:From periodicity to real time
2- pa--igm:From editor-mediated to non-mediated
3- pa--igm:From scarcity to abundance

7-6-2-2- از خطی به هایپرتکست1

هایپرتکست (وامتن) یعنی نوشتن با لینک مطلب، در رسانه‌های قدیم ، متون به صورت خطی در اختیار مخاطب قرار می‌گرفتند و مخاطب امکان گذاشتن لینک صفحه مورد نظر را در حی نوشتن نداشت این درحالی است که در رسانه های جدید مخاطب می‌تواند به راحتی از صفحه‌ای به صفحه دیگر برود و اطلاعات بیشتری را بدست بیاورد و در میان صفحات بچرخد.(همان،7)
8-6-2-2- از اطلاعات به دانش2
رسانه‌های جدید مخاطبان با بهره‌گیری از امکان کامنت می‌توانند مطالب منتشر شده را مورد بحث و بررسی قرار دهند و آنها را از یکسری اطلاعات منتشر شده به دانش ارزشمند و قابل استفاده درآوردند.
9-6-2-2- ازیک طرفه تا تعاملی 3

در رسانه‌های قدیم مخاطب به صورت یک طرفه با رسانه ارتباط برقرار می‌کند و دریافت کننده مطالب است و مخاطب نمی ‌تواند به صورت مستقیم از بازخورد رسانه ها بهره‌مند شوند در حالی که در رسانه‌های جدید این گونه نیست و کاربران می‌ توانند به راحتی نظر خود را در پایین مطلب رسانه‌ای درج کنند و کاربران خود می توانند مطلب تولید کنند و با کاربران دیگر ارتباط برقرار کنند. (همان،8)
018542000
1- pa--igm:From linear to hypertext
2- pa--igm:From data to know ledge
3- pa--igm:From one way to interactivity

7-2-2 - ویژگی‌و کارکردهای رسانه‌های جدید
ظهور رسانه های جدید، ارتباطات بین مردم در سراسر جهان را افزایش یافته داده است و اجازه داده است مردم خود را از طریق وبلاگ ها، وب سایت ها، تصاویر، و سایر رسانه های نزدیک تر نماید.
صاحب‌ نظران غربی، بر این باورند که رسانه های جدید بستر ساز تحقق شتابان و بی‌وقفه پروسه تغییر اجتماعی در کشورها هستند. پیشرفت روزافزون و حیرت‌آور وسایل ارتباط جمعی در جهان و امکان دست یابی به تازه‌ترین خبرها و گزارش‌های نوشتاری و شنیداری و تصویری از دورترین نقاط جهان و استفاده بهینه از رسانه‌ها با ظهور رسانه های جدید در قالب شبکه‌های اجتماعی بوجود آمده است. فناوری نوین ارتباطی در جهان، ایده موسوم به دهکده جهانی را تحقق عینی بخشید و امروزه مخاطبان کنونی در جهانی زندگی می‌کنند که در دیده تیزبین یکدیگر قرار دارند.
با توجه به اهمیت نقش رسانه‌های جدید و رقابت جدی این رسانه ها با رسانه‌های سنتی و عملکرد آن‌ها موید این موضوع است که رسانه های جدید در برخی از حوادث و رویدادها گوی سبقت را در خبررسانی را از رسانه‌های سنتی ربوده‌اند.
به اعتقاد دنیس مک ‌کوئیل تکنولوژی‌های جدید عبارتند‌ از:
ارتباطات تعاملی: دو طرفه بودن فرآیند ارتباطات1
جمع‌زدایی: گرایش به ارتباطات فردی2
ارتباط ناهمزمان: ارتباط دائم با پیام‌ها3
تمرکززدایی: تاکید بر پیام خاصی نیست4
استفاده از ظرفیت بیشتر: افزایش کانال‌های مجازی ارتباط و حافظه و ذخیره بیشتر5
حق انتخاب: انعطاف پذیر6( میری ، 1387: 2)
-952526288900
1-interactivitiy
2-Demassification
3-Acyncronic
4-Decentralization
5-Higher Capacity
6-Flexibility

8-2-2-جمع بندی از مباحث مطرح شده

1-8-2-2- کارکردهای مثبت رسانه‌های جدید
در حال حاضر استفاده از رسانه های جدید موجب شده است که تفاوت های زمانی وارتباط میان فردی برای مردم از طریق رسانه ها آسان تر و راحت تر شود .بنابراین مهمترین کارکرد رسانه ها عبارتند از:
کوچک شدن جهان:
امروز جهان ما، محدود به اخبار و اطلاعات نیست، بلکه به واسطه رسانه ها خبر هر حادثه هر چند کوچک در تمام سطح جهان نشر می‌یابد و جوامع بشری را تحت تاثیر قرار می‌دهد. به واقع رسانه‌ها باعث بیداری و افشاگری وجدان‌ جهانی شده اند.
توسعه‌ آموزش:
امروزه دانستن و داشتن علم و معرفت در انحصار هیچ کس نیست. در دنیای ارتباطی جدید، آموزش همه جایی است. رسانه‌ها از یک سو محتوای آموزشی را به جای‌ جای جامعه برده و از سوی دیگر، از فاصله موجود میان انسان‌ها کاسته‌اند.
مشارکت مردم:
با ورود رسانه‌ها به حریم انسان‌ها وحدت و مشارکت مردمی نیز تعریف جدیدی یافته است.
تکوین فرهنگ ملی:
در پرتو پیدایش رسانه ها ، همه افراد جامعه از زبان، هویت مشترک و آداب و عادات مشترکی برخوردار شدند، به عبارت دیگر یک نوع فرهنگ ملی شکل و تکوین یافت. با پیدایی دهکده جهانی، انفجار فضا و همسایگی ملل به ظاهر دوردست، بالطبع موجبات پیدایی و بسط فرهنگ جهانی نو و در پی آن تولد و تکوین انسان‌هایی دیگر را موجب می‌شود.(تارنمای خبرگزاری صداوسیما،3شهریور1388)
ایفای نقش اساسی در ایجاد نظم و امنیت عمومی:
از کارکردهای مثبت و بسار مهم رسانه‌ها، ایفای نقش آنها در ایجاد نظم و امنیت عمومی است. امنیت عمومی مقوله ای مبتنی بر وفاق ، همبستگی و مشارکت مردمی است که بر اثر افزایش فرهنگ و قدرت فهم جامعه می توانند عامل قوام و استمرار آن باشند.

2-8-2-2- کارکردهای منفی رسانه‌های جدید
در مقابل آثار مثبت، رسانه ها کارکردهای منفی هم در جامعه دارا هستند که به برخی از آنها اشاره می‌کنیم.
سلطه جویی:
امروزه بسیاری از قدرت‌های حاکم و استعمارگر با بهره‌برداری نادرست از رسانه‌ها توانسته‌اند به اعماق جامعه راه یابند.
فرهنگ زدایی:
رسانه ها با استفاده از فناوری‌های پیشرفته خود قادرند در تمام عرصه‌های ملی، منطقه‌ای و جهانی تجلی یابند.
مقاومت در برابر ارزشهای اخلاقی و فرهنگی:
استفاده نا‌به جا از برخی رسانه‌ها چون باعث می‌شود بسیاری از اقشار جامعه بویژه نسل جوان در برابر ارزشهای اخلاقی و فرهنگی جامعه خود مقاومت کنند و خواهان نابودی و تخریب این گونه ارزشها شوند. (حسنی، 1383، 250)

9-2-2 - ارتباطات و رسانه های سنتی
ارتباطات سنتی ارتباطاتی مستقیم ،رودرو و صمیمانه به شمار می روند و از آغاز زندگی انسان ها همراه وهمزاد آنان بوده است .
این نوع ارتباطات گرچه به دلیل گسترده و پیچیده شدن جوامع انسانی کارکرد گذشته خود را از دست داده اند اما هنوز از نفوذ و اعتبار خاصی برخوردارند زیرا به طبیعت انسانی و نیازهای عاطفی و معنوی او نزدیک ترند .در عین حال ارتباطات نوین نیز هر جا براساس زیر ساخت های های ارتباطات سنتی شکل گرفته اند موفق‌تر و کارآمدتر بوده اند.
این نوع ارتباطات درگذشته وپیش از پیدایی وسایل ارتباطی جدید تنها وسیله اطلاع رسانی ،مبادله پیام ها و برقراری ارتباط بین افراد و گروه های مختلف اجتماعی بوده اند و در جوامعی که به لحاظ پیشینه تاریخی دارای نظام منسجم وکارآمد ارتباطات سنتی بوده اند ،تامین نیازهای اطلاعاتی از طریق این شبکه برای مردم به نوعی فرهنگ و عادت تبدیل شده است.(فرقانی،1391: 9)
در کشور ما ارتباطات سنتی از دیرباز وپیش از ورود اسلام ،جایگاه و نقش موثری درفرهنگ این سرزمین داشته است بازارها ، قهوه خانه ها ،حتی جمع گرم وصمیمانه خانواده های گسترده ، مراکزی برای گذران اوقات فراغت ،اطلاع رسانی ،یادگیری و تبادل تجارب از این دست ارتباطات سنتی به شمار می آین که در ادامه مطالب اشاره ای به آن ها خواهد شد.

10-2-2- مهمترین ویژگی‌ها و کارکردهای ارتباطات سنتی
1-ارتباطات سنتی، عمدتاً میان فردی چهره‌به‌چهره است و از عمق ، قدرت و تاثیرگذاری بیشتری بر مخاطب برخوردار است لذا دین‌داران و کسانی که به دنبال مفاهیم ارزشی و معنوی عمیق‌تری هستند، علاوه بر بهره‌گیری از رسانه‌های جمعی، از ارتباطات سنتی نیز بهره می‌گیرند و دائماً این مفاهیم را تعبیر و تفسیر می‌کنند. شخصیت، خصوصیات فردی و رفتاری، صدا و حالات چهره و قیافه در ارتباطات سنتی، نسبت به ارتباطات نوین نقش تعیین کننده تری در موفقیت یا عدم موفقیت ارتباط دارد که اتفاقاً این گونه ارتباطات غیر کلامی در انتقال مفاهیم دینی و ارزشی اهمیت بیشتری دارد. در ارتباطات سنتی از ابزارهای تکنولوژیک و پیچیده یا استفاده نمی‌شود و یا استفاده محدودی به عمل می‌آید ، بنابراین به طبیعت زندگی انسان نزدیکتر و با ذات زندگی دینی سنخیت بیشتری دارد. واژگان و فرهنگ بیان در ارتباطات سنتی به فرهنگ توده بسیار نزدیک است و معمولاً از فرهنگ نخبگان فاصله دارد.
2-منابع شبکه ارتباط سنتی کمتر از ارتباطات نوین با منافع هیئت حاکمه و بخش دولتی پیوند خورده و بنابراین از قید نظارت، سلطه و توقعات این بخش آزاد است و می تواند در صورت لزوم افشاگری کند و واقعیت ها را بگوید اما در عین حال با سازمان دین و رهبران فکری پیوند خورده است .تعدد و تنوع و در عین حال غیر‌رسمی بودن مراکز و نهادها و نیز ارتباط گران سنتی امکان اعمال کنترل و سانسور را برآنها کاهش می‌دهد و لذا اغلب منجر به شکل گیری گفتمانی خارج از محدوده رسانه های ارتباط جمعی جدید می‌گردد که خود می‌تواند رسانه های نوین را تحت تاثیر قرار دهد.پیام‌های شبکه ارتباطات سنتی از حیث شکل و محتوا به زبان و درک مردم نزدیکتر است و محتوای پیام های ارتباطات سنتی به طور عمده ریشه در فرهنگ، باورها، اعتقادات، ارزشها و هنجارهای جامعه دارد به همین دلیل راحتر و سریع تر جذب و پذیرفته می‌شد چون ماهیت پیام های دینی بر اطمینان و اعتماد نسبت به صحت پیام‌ها است این امر از سوی مخاطبان راحتر مورد پذیرش قرار می‌گیرد. (کاشانی،1390: 74-75)
3-چند منظوره بودن پایگاه‌ها و نهادهای ارتباطات سنتی: تبلیغ در ارتباطات سنتی غالباً مستقیم و صریح صورت می‌گیرد و از صفات ارزشی در آن به وفور استفاده می‌شود افراد و اشیا در ارتباطات سنتی ممدوح‌اند یا مذموم مشروع یا نامشروع،سیاه یا سفید هستند و معمولاً حد وسط آن به ندرت وجود دارد.(فرقانی،1391: 127)
در برررسی نقش‌ها و کارکردهای ارتباطات سنتی این نتیجه به دست می‌آید که شبکه ارتباطات سنتی نیز همانند رسانه های نوین از طریق سه گونه سازو کار بر افکار عمومی تاثیر می‌گذارند. این سه زمینه عبارتنداز:
تقویت عقیده موجود
ساختن عقیده تازه

— -فایل پروژه - ریسرچ-364)

گفتار سوم:دوره سوم قانونگذاری از سال 1347 تا 1348  
این دوره دارای ویژگیهای مهم و دوگانهای است؛ به گونهای که از یکسو، با اجازه کشت محدود خشخاش و صدور تریاک در راستای ارزآوری مواجهایم و از سوی دیگر برای مبارزه با قاچاق شاهد اعمال مجازاتهای سنگین، به ویژه اعدامهای گسترده هستیم.
بند اول:قانون اجازه کشت محدود خشخاش مصوب 1347


با همه کاستیهای پیشگفته، در حالی که سیاستگذاری در امر مبارزه با مواد مخدر به یک ثبات نسبی نزدیک میشد و میرفت تا کشت خشخاش برای همیشه متروک گردد، ناگهان با تصویب «قانون اجازه کشت محدود و صدور تریاک» در سال 1347، جهت مبارزه دیگر بار تغییر کرد و دوران تزلزل مبارزه آغاز شد توضیح این که چون ممنوعیت کشت خشخاش از سوی قانونگذار ایران بدون توجه به وضعیت کشت آن در منطقه، به ویژه کشورهای همسایه اتخاذ شد، زمینه را برای ورود تریاک قاچاق و به ویژه هروئین از ترکیه، افغانستان و پاکستان فراهم کرد و از این رهگذر دولت متحمل دو ضرر عمده شد: 1. با اعلام ممنوعیت کشت خشخاش و بقای بر این تصمیم، خزانه کشور از درآمد ارزی زیادی محروم شد؛ 2. با ورود تریاک قاچاق به ایران، تبعا ارز مورد نیاز برای خرید این مواد از کشور خارج میشد. افزون بر این، کم شدن تریاک، معتادان را به مواد خطرناکتری مثل هروئین که حمل و نگهداری و استعمال آن آسانتر بود، سوق میداد و ورود این ماده به ایران، خطر جدید و جدیتری ایجاد میکرد. بنابراین فکر آزاد کردن کشت محدود خشخاش و تولید و صدور تریاک که برای کشور ارزآور هم بود، طرفداران زیادی پیدا کرد که به تصویب «قانون اجازه کشت محدود خشخاش و صدور تریاک» در تاریخ 13/12/1347 انجامید. مطابق ماده 3 این قانون و ماده 4 آییننامه اجرایی این ماده ، به معتادان بالای شصت سال و بیماران، طبق ضوابطی کارت سهمیه تریاک داده شد. این امر سبب میشد دارندگان کوپن تریاک، از سهمیه دریافتی به اقشار آسیبپذیر، تریاک بفروشند یا به نزدیکان خود هدیه دهند و در نتیجه، باعث گسترش بیشتر اعتیاد میشد البته در این قانون، تدابیری برای ترک اعتیاد معتادان تعیین شد؛ برای مثال، کشاورزان معتادی که حاضر به ترک اعتیاد نمیشدند باید زمینهایی را که از اجرای قانون اصلاحات ارضی مالک شده بودند، به دولت مسترد میکردند. این امر از بهترین تدابیر مورد نظر قانونگذار بود؛ زیرا اعتیاد به مواد مخدر را به صورت کلی مورد حکم قرار میداد و بقای مالکیت فرد را مشروط به ترک اعتیاد میکرد. افزون بر این، کسانی مثل مستخدمان رسمی و پیمانی و حقوقبگیران دولتی، کارگران مشمول قانون کار، کارکنان و مستخدمین موسسات آموزش دولتی و غیردولتی، محصلین، بازرگانان و صاحبان صنایع موظف بودند با شرایطی و در مهلتهای مقرر اعتیاد را ترک کنند، وگرنه مطابق قانون با آنان برخورد میشد؛ مانند اخراج، محرومیت از تحصیل و ابطال ورقه عضویت در اتاق بازرگانی.
اما به هر حال، وفور و تسهیل دسترسی به تریاک و مشتقات آن، با توجه به کشت خشخاش از نظر اقدامات قانونگذار در منع استعمال آن چندان موثر نیفتاد؛ زیرا اساسا بهترین شیوه برای مبارزه با سوء مصرف، بلکه نخستین شرط لازم برای پیشگیری از سوء مصرف، دور نگهداشتن این مواد از دسترس افراد است که در این دوره به این امر مهم، توجه نمیشد .
بند دوم:قانون تشدید مجازات مرتکبین اصلی جرایم مندرج در قانون اصلاح قانون منع کشت خشخاش
آزاد گذاشتن کشت خشخاش پس از سپری شدن یک دوره سیزده ساله ممنوعیت، نه تنها اهداف نهایی قانونگذار و دولت را که عامل وضع چنین قانونی اعلام شده بود، برآورده نکرد، بلکه إعمال این تصمیم، کشت خشخاش و تولید تریاک را افزایش داد و به صورت غیرقابل کنترلی درآورد. همچنین منجر به تبدیل تریاک به مواد خطرناکتری مثل هروئین در داخل کشور شد و جز با تعیین تکلیف فوری منع کشت خشخاش یا مقرر داشتن مجازاتهای سنگینتر برای مرتکبان جرایم مرتبط با مواد مخدر این مشکل حل نمیشد توسل به شیوه نخست (یعنی منع کشت) با توجه به دلایل ارائه لایحه مذکور و به ویژه صدور تریاک، صحیح به نظر نمیرسید. از این رو، سیاست دولت بر آن قرار گرفت که ضمن معافیت محکومین یا متهمان بعضی از جرایم قبلی، مجازات مرتکبان قاچاق مواد مخدر با «قانون تشدید مجازات مرتکبین اصلی جرایم مندرج در قانون اصلاح قانون منع کشت خشخاش و اجازه موقوفی تعقیب و اجرای مجازات سایر مرتکبین جرایم مذکور» مصوب 31/3/1348 تشدید گردد. این قانون که به صورت ماده واحده بود، از تصویب مجلسین شورا و سنا گذشت. بر اساس این قانون سازندگان و واردکنندگان مواد مخدر، و نیز تهیه، فروش، در معرض فروش گذاشتن بدون مجوز طبی، خریدن، اخفا، حمل مواد مخدر جرمانگاری شد. ضمنا آثار محکومیت این قبیل محکومان را نیز از بین برده و در عوض مقرر میکرد اگر استفادهکنندگان قانون بعدا مرتکب یکی از بزههای مربوط به قانون اصلاح قانون منع کشت خشخاش شوند، به حداکثر مجازات محکوم خواهند شد. در مقابل این تخفیف، مطابق بند «ه» ماده فوق، قانونگذار شدیدترین مجازات، یعنی اعدام را برای افرادی که عالما و عامدا مرتکب یکی از جرایم زیر شوند مقرر کرد: 1. وارد کردن تریاک به هر مقدار به طور غیرمجاز یا فروش یا به معرض فروش گذاشتن آن؛ 2. ساختن یا وارد کردن یا فروش یا به معرض فروش گذاشتن هر مقدار مرفین، هروئین یا کوکائین؛ 3. نگهداری غیرمجاز یا اخفا یا حمل بیش از دو کیلوگرم تریاک یا بیش از ده گرم مرفین یا هروئین یا کوکائین. ضمنا برای نخستین بار رسیدگی به جرایم فوق (جز در برخی موارد)، در صلاحیت محاکم نظامی قرار گرفت. این قانون را میتوان شدیدترین قانون در طول قانونگذاری مربوط به مواد مخدر تلقی کرد مرتکبان جرایم مندرج در این قانون، علاوه بر محکومیت به حبسهای طولانی، بعضا مکلف به پرداخت جریمههای نقدی سنگین که غالبا خارج از حدود استطاعت آنها بود میشدند. نخستین اثر نامطلوب این مجازاتهای سنگین، ایجاد مانع برای خلاصی مجرمان پیش از گذراندن تمام مدت محکومیت و محرومیت استفاده از تخفیفهای «آزادی مشروط» و «تعلیق اجرای مجازات» بود که تبعا آمار زندانیان را افزایش میداد و تحمل و تقبل هزینه آن برای دولت ایجاد مشکل میکرد
گفتار چهارم:دوره چهارم قانونگذاری از سال 1349 تا 1357  
قانون بخشودگی قسمتی از جریمههای نقدی محکومیت قانون منع کشت خشخاش مصوب 1349 در پی تصویب قانون تشدید مجازات مرتکبین اصلی جرایم مندرج در قانون اصلاح قانون منع کشت خشخاش مصوب 1348، گروهی از مرتکبان از تخفیف قانون تشدید مجازات مرتکبان اصلی، استثنا شده و مشمول آن قرار نگرفتند. برای حل معضلات قانون فوقالذکر از طرفی و تشویق به جلوگیری از تکرار جرم از طرف دیگر، در سال 1349 قانونی تحت عنوان «قانون بخشودگی قسمتی از جریمههای نقدی محکومیت قانون منع کشت خشخاش» به صورت ماده واحده از تصویب گذشت و مطابق آن کسانی که پیش از 27/11/1347 (تاریخ لایحه تشدید مجازات) مرتکب هر یک از بزههای مندرج در قوانین و مقررات مربوط به منع کشت خشخاش شده و مشمول معافیت مقرر در قانون مصوب 31/3/1348 نبودهاند، چنانچه محکومیت قطعی به حبس و جریمه نقدی پیدا نکرده باشند، پس از طی مدت حبس تا مبلغ ده میلیون ریال از جریمه نقدی و در صورتی که تعهد به پرداخت جریمه شده باشد، تا مبلغ مذکور از انجام تعهد بخشوده میگردند و نسبت به مازاد ده میلیون ریال جریمه بدون احتساب مدت حبس بدل از جریمه گذشته طبق مقررات قانون درباره آنها عمل خواهد شد اما در هر حال، مدت حبس بدل از جریمه از پنج سال تجاوز نخواهد کرد بررسی قوانین و اقدامات این دوره نشان میدهد آنچه به عنوان تحدید مصرف داخلی تریاک، مدنظر بود، نه تنها عملی نشد، بلکه به دلایل زیر شیوع سوء مصرف آن از کنترل نیز خارج گردید:
1- نگرش تشویقی به مسئله تریاک و تولیدات آن به عنوان بازوی اقتصاد و یک منبع عمده درآمد دولت.
2- قرار گرفتن ایران به لحاظ انتقال فرآوردههای خشخاش و تولیدات مواد اولیه خام لازم برای تهیه مرفین و به ویژه هروئین و داشتن نزدیکترین و باصرفهترین راه ترانزیت مواد افیونی از کشورهای شرقی، به ویژه افغانستان به اروپا.
3- همدستی برخی از درباریان با قاچاقچیان به گونهای که بعضی افراد خانواده سلطنتی خود رهبری باندهای قاچاق مواد مخدر و اشاعه آن را در سطح جامعه به عهده داشتند و با استفاده از امکانات و نفوذ خود در حکومت، بازار مصرف داخلی و خارجی را تأمین میکردند.
مبحث دوم:بررسی قوانین مصوب شده در مورد مبارزه با ورود و عرضه مواد مخدر در دوران بعد از انقلاب
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، شورای انقلاب در اقدامی شتابزده و با همان رویکرد پیش از انقلاب، با وضع لایحه قانون تشدید مجازات مرتکبین جرایم مواد مخدر در سال 1359 که حتی در بعضی موارد اصول مسلم و پذیرفته شده حقوق جزارا نادیده گرفته است با پیشبینی مجازاتهای بسیار شدید در پی مقابله جدی با این معضل برآمد. گذشت زمان، ناتوانی و ناکامی این قانون را نیز آشکار کرد. در سال 1367 مصوبهای به تصوبب مجمع تشخیص مصلحت نظام رسید که به تصور ریشهکنی این معضل، شیوه سرکوبگرانه را در پیش گرفت؛ اما این مصوبه نیز در سال 1376 تن به اصلاحی دوباره داد ؛ تا اینکه سرانجام آخرین اصلاحیه در سال 1389 در قانون مبارزه با مواد مخدر اعمال گردید. البته قوانین پس از انقلاب علاوه بر سیاست جنایی سرکوبگرانه، از جهت ممنوعیت کشت مواد مخدر، جایگزینهای مجازات حبس، تلاش برای جرمزدایی از اعتیاد و تمرکز فعالیتهای مربوط به مبارزه در نهادهای خاص (ستاد مبارزه با مواد مخدر)، به سیاست جنایی پیشگیرانه نیز توجه داشته است این دوره نیز با توجه به شدت واکنشها و مجازاتها به دو دوره قابل تقسیم است که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت..
گفتار اول:دوره اول قانونگذاری از سال 1359 تا 1367 

— -فایل پروژه - ریسرچ-315)

در این بین فرهنگ جوانان ایرانی متآثر از این رقابت ها،منازعات و تبادل ها و تصورات فرهنگی بیش از بقیه گروه‌های جامعه متنوع شده است تا جایی که فرهنگ و هویت جوانان به یکی از دغدغه‌های کلان نظام تبدیل شده است و سیاست گذاران فرهنگی رواداشته است تا میزان تآثیر گذاری نهادها و سازمانهای فرهنگی رسمی‌ را در این زمینه افزایش دهند. (شالچی،1389) به عبارت دیگر چون جوانان در مقایسه با گروه ها و قشرهای دیگر روابط اجتماعی گسترده تری دارند و با مظاهر و وسایل تجدد نو سازی جهانی شدن و همچنین اندیشه ها و هویت‌های جدید آشنایی و برخورد بیشتری می‌ یابند بیش از دیگران در معرض تغییرات هویت قرار می‌ گیرند به علاوه با توجه به اینکه حدود 60 درصد از جمعیت جامعه ما را جوانان تشکیل می‌ دهند. (کلانتری و حسنی، 1387)و در مجموع کارکرد غیر قابل انکار سیاسی و اجتماعی و فرهنگی جوانان در روند تحولات عمومی‌ مطالعه پیرامون چگونگی تکوین هویت اجتماعی وتصور آنان بر خداوند وهم چنین تاثیرگذاری این دو مفهوم بر سبک زندگی بسیار ضروری به نظر می‌ رسد.(پاینده، 1389)
در جامعه پرزرق و برق و پیچیده امروزی مولفه‌های مختلفی می‌ توانند بر کارکرد انسان تاثیر بگذارد که متاسفانه از نظر عوام بیشتر پارامترهای مادی و دنیوی مورد توجه قرار می‌ گیرد ودر جامعه علمی‌ و دانشگاهی نیز بیشتر تحقیقات به صورت تک بعدی مورد بررسی قرار گرفته اند ولی با توجه به سرشت پیچیده انسان به نظر می‌ رسد عوامل متعددی در شکل گیری رفتار هر فرد تاثیر می‌ گذارد. در این تحقیق سعی شده که تاثیر مولفه‌های مهمی‌ مانند هویت وادراک از خدا وشاخه‌های مرتبط با آن مورد بررسی قرار گیرد و تاثیر آنها بر سبک زندگی نشان داده شود .
در این نوشتار سعی شده است همین موضوع تبین وتحلیل گردد که پرداختن به جوانب گوناگون این موضوع از جنبه‌های برجسته این تحقیق است .


1-2- بیان مسألهآیا رابطه ای بین ادراک از خدا و هویت اجتماعی و مولفه سبک زندگی در دانشجویان وکارکنان دانشگاه آزاد اسلامی دره شهر وجود دارد ؟
تحقیق وپژوهش در مورد خصوصیات انسان مسئله پیچیده ای است زیرا بیان دقیق وتوضیح جنبه های مختلف انسان در قالب و بر اساس اطلاعات موجود و نظرات متعدد کار بسیار دشواری است .
در خصوص موضوعاتی چون هویت اجتماعی وادراک از خدا وسبک زندگی به صورت جداگانه تحقیقات ارزشمندی در داخل وخارج از کشور صورت گرفته است، اما بررسی نظری وتجربی هویت اجتماعی و ادراک از خدا بسیار اندک وبه تعداد انگشتان دست هم نمی رسد. همچنین در مورد سبک زندگی مطالعات انجام شده اغلب در حوزه های نظری بوده وکمتر به آزمون تجربی این فرایند دست زده اند. در این قسمت از پروژه - ریسرچبه مرور تحقیقاتی می پردازیم که در گذشته در این خصوص صورت گرفته است .
نظریه هویت اجتماعی با کار بر روی دسته بندی حوزهای اجتماعی آغاز شد(بورکه وکلویس،2007 ) این نظریه تاکید می‌ کند که رفتار ، عناصرمشخصه‌های اجتماعی بزرگ تر افراد را منعکس می‌ کند، این بدان معناست که ساختارهای اجتماعی فعال مانند گروهها ،سازمانها ،فرهنگ ها واز همه مهمتر افراد با این عناصر جمعی هویت یابی می‌ کنند. این دیدگاه، این ایده را تقویت می‌ کند که شناخت اجتماعی افراد بر اساس گروه هایشان یا چهارچوب‌های جمعی فرد تفسیر می‌ شود ( پادیلاو پرز،2010).
یکی از نظریاتی که به ارتباط دومتغیر سبک زندگی وهویت پرداخته است نظریه تصدیق می‌ باشد. براساس این نظریه تصاویر افراد از خودشان از واکنش ها دریافت شده از رفتار خودشان وهم چنین از دیگران شکل می‌ گیرد .هویت این تصاویر که به عنوان باز خورد از خود دیگران دریافت می‌ کند رشد وتوسعه میابد . اوقات فراغت (به عنوان سازنده سبک زندگی) زمینه ای را فراهم می‌ کند که افراد قادر شوند از طریق آن هویتشان را تثبیت و نیز برای دیگران ابراز کنند ( غباری بناب،1388).
طبق نظریه مشارکت، اوقات فراغت علاوه بر آنکه هویت فرد تاثیر می‌ گذارد واز آن نیز تاثیر می‌ پزیرد. (کمپل2007) ماکس وبر که یکی از دیگر نظریه پردازان این حوزه است برمبنای تعریف چند بعدی خود از قشر بندی اجتماعی وتاکید بر منزلت به عنوان یکی از ابعا د ومولفه‌های قشر بندی اصلاح سبک زندگی را به کار می‌ بندد وسبک زندگی از نظر وی شیوه‌های خاص از زندگی است وگروه‌های اجتماعی برای تمایز از دیگران وکسب منزلت (هویت اجتماعی ) به کار می‌ گیرند (ربانی وشیری، 1388).
از نظر تامیلسون نیز هویت بیشتر محصول جهانی شدن ( که سبک زندگی نیز یکی از ابعاد ومهم آن به حساب می‌ آید ) است تا قربانی آن، به عقیده اوهویت در قالب تصورات فرهنگی معاصر جای گرفته است ویکی از ابعاد قابل توجه زندگی اجتماعی نهادینه شده در مدرنیته است (تامیلسون، 1387).
فدرستون که یکی از نظریه پردازان موجود در این حوزه می‌ باشد، معتقد است که واژه سبک زندگی در دوره معاصر به نوعی فردیت ابراز وجود وخود آگاهی سبک گرایانه اشاره دارد به زعم وی بدن ،لباسها ،طرز بیان ،فراغت، ترجیهات خوردن ونوشیدن وانتخاب محلی برای تعطیلات به عنوان شاخصهای سبک زندگی به حساب می‌ آید. (فدرستون، 2009) ( رابرت، 2011) در الگوی مفهومی مطالعه حاضر نیز نقش معنادار تصور از خدا بر تصور از خود معنی دار شد، بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که چگونگی ادراک فرد از خدا در ادراک اواز خودش تاثیر می گذارد.(کربین،2009)نیز در پژوهش خود به این نتیجه رسید که بین ویژگی های شخصیتی منفی توام با عدم شایستگی فرد تصویر ذهنی منفی از خداوند رابطه وجود دارد. انجمن مشاوره آمریکا (2007)نقل از زرین لک وطباطبایی (1391) نیز در پژوهشی نشان دادند یک رابطه ایمن با خدا همواره می توان تحویل کننده حرمت خود پایین باشد.
ازآنجایی که سبک زندگی را باید درارتباط با مدرنیته مورد بررسی قرار داد در اینجا جهت تبین ارتباط سبک زندگی وهویت اجتماعی از نظریه گیدنز استفاده می‌ شود .
ایشان معتقد است که هویت شخصی برنامه مدرنی است که افراد آن را بر حسب درکی که از روش‌های ابراز وجود و زندگی نامه شخصی خود دارند، می‌ فهمند. ( گیدنز، 1388) بنابراین در جهان مدرن نسبت ها وآن عناصری از زندگی انسان مدرن که سنتی به نظر آید باز اندیشی می‌ شود ،در این راستا بیشتر موقعیت‌های زندگی مدرن با دین به صورت حاکم برزندگی روزانه سازگاری ندارد بخشی از این واقعیت به دانش باز اندیشانه سازمان داده شده است وتحت تسلط مشاهده‌های تجربی واندیشه منطقی بر می‌ گردد ،این دانش مبتنی بر رفتارهای مادی واصول اجتماعی است .البته لازم به ذکر است که دنیوی شدن به نحو کامل به دین نمی‌ انجامد (گیدنز، 1388).
دین وسنت همیشه دارای پیوند نزدیک با یکدیگر بوده است وباز اندیشی زندگی اجتماعی مدرن مغایرت مستقیم با سنت دارد ونسبت را بیشتر از دین تضعیف کرده است تفاوت این دو نوع سبک زندگی در آن است که سبک زندگی مذهبی مبتنی بر رفتارهای مذهبی است در حالیکه سبک زندگی سنتی افراد از رفتارهای مبتنی بر سنت که در سطحی گسترده تر قرار دارد واز او تبعیت می‌ کند ( پایبنده، 1389).
در جامعه ایران بنابر بافت وساخت مذهبی دین واعتقادات در اساس هویت افراد ریشه دارد اعتقادات و باورهای دینی شاکله وهویت افراد را شکل می‌ دهد و این جهانی شدن است که به وسیله رفتارهای نوین اطلاعات و ارتباطات باعث تغیر نگرش وهویت اجتماعی افراد می‌ شود (مقدس وخواجه نوری، 1388).
به باور گیدنز مذهب یکی از منابع اقتدار سنتی است واز این طریق با سنت ارتباط پیدا می‌ کند در نتیجه تجربه معنا وتفسیر بر اساس آن صورت می‌ گیرد وبه همین دلیل اکثر کنش ها ی زندگی دارای دلایل دینی و مذهبی است . در نتیجه هویت مذهبی سازه ای اجتماعی مبتنی بر مذهب است .نقش مهمی‌ ایفا می‌ کند در واقع افراد با اتخاذ به رفتارهای اجتماعی مبتنی بر مذهب به نوعی متمایز خود را از سایر افراد نمایان نمی‌ کنند وبه تشخیص وفردیت دست می‌ یابند اما در زمان حال تجدد مراجع زندگی بشری را متعدد کرده است مراجعی که همه مدعی صلاحیت هستند وسنت که مهمترین مرجع ماخذی بوده اند که بشر به آن رجوع کرده است اهمیت کلی خود را از دست داده است ودر عرض مابقی مراجع موجود در جهان مدرن واقع شده است ودر واقع به طور کلی از لحاظ ساختاری منابع جهان مدرن متعدد تر از منابع سنتی هستند ودر بعضی موارد با آنها تفاوت دارند (گیدنز،1388).
بنابراین هویت برساخت عصر جدید زاده تجدد و نهادهای امروزین است وهویت اجتماعی نیز همانند هویت شخصی با توجه به موقعیت ها واوضاع واحوال اجتماعی ونیز خود آگاهی شکل می‌ گیرند به عبارت دیگر خود آگاهی بر خود هویت شخصی زمینه بروز هویت اجتماعی است. (ذوالفقاری وسلطانی، 1389 ) این هویت‌های جدید به میزان‌های مختلف با سنت دارای زاویه هستند بر این اساس کسانی که دارای سبک‌های سنتی تر هستند دارای هویت‌های سنتی تر خواهند بود وسبک‌های زندگی مدرن با هویت‌های
اجتماعی مدرن همخوانی خواهند داشت .
هدف این پژوهش شناخت معیارهاو متغیرهای مختلف هویت اجتماعی و ادراک از خدا و میزان تاثیر آنها بر سبک زندگی که از نظر کارکنان اساتید ودانشجویان مورد پرسش قرار گرفتند، می‌ باشد .
دراین تحقیق پس از شناخت مولفه‌های مختلف سبک زندگی و میزان اهمیت وتاثیر آنها برروی دومتغیر هویت اجتماعی وادراک از خدا پرداخته خواهد شد تامیزان همبستگی متغیرهای فوق برهمدیگر مشخص گردد.
بررسی وشناخت این معیارها علاوه بر این که باعث خواهد شد تا بتوان نظر آزمودنی ها رادر مورد مولفه‌های مورد مطالعه با هم مقایسه کرد، منجر به رسیدن به تعدادی شاخص و نقطه نظر در مورد سبک زندگی در حوزه مورد پژوهش خواهد شد وبا استفاده از آن می‌ توان نمای کلی از وضعیت گرایشات فرهنگی در این شهرستان بدست آورده ولی در نهایت هدف اصلی پژوهش رسیدن به این پرسش است که به واقع تاثیر هویت اجتماعی وادراک از خدا بر سبک زندگی دانشجویان وکارکنان دانشگاه آزاد دره شهر به چه میزان بوده است.متاسفانه مطالعات در خصوص دگرگونی‌های فرهنگی – اجتماعی در این شهرستان بسیار اندک است بدین جهت مطالعه برروی این دانشگاه وسایر واحدهای آموزشی منطقه از باب تغییرات فرهنگی واجتماعی از اهمیت بسیار ی برخوردار است .
1-3- اهمیت و ضرورت انجام تحقیقجهان به جای ورود به دنیای پست مدرن به سوی دوره ای گام بر می دارد که در آن پیامدهای مدرنیته ریشه‌ای تر و جهانی تر از پیش شده اند.( گیدنز،2011) تردیدی نیست که دنیای متجدد کنونی به میزان گسترده ای فراسوی محیط فعالیت های انفرادی امتداد می یابد و هیچ کس قادر نیست از تحولات ناشی از گسترش تجدد مصون بماند یا خلاف آن گزینشی به عمل بیاورد؛ حتی مدرنیته ، مردمی را که در سنتی ترین سکونتگاه های ممکن خارج از بخش پیشرفته جهان به سر می برند، تحت تأثیر قرار می دهد. در دهه اخیر، سازه های اجتماعی که در بستر هویت معنا پیدا می کنند مثل طبقه ( نظام تولید) از بین رفته است. جهت گیری نظریه های اجتماعی در دهه اخیر به سمت پذیرش اهمیت فزاینده سبک زندگی در شکل دادن به هویت شخصی و اجتماعی است و به عنوان موضوعی برای نظریه و پژوهش اجتماعی مطرح شده است (چاوشیان، 1389).
سبک زندگی شیوه ای نسبتا ثابت است که فرد برای رسیدن به اهداف خود به کار می برد. یعنی راهی است برای رسیدن به اهداف زندگی. این سبک حاصل دوران کودکی فرد است، به عبارت دیگر، سبک زندگی بعد عینی و کمیت پذیر شخصیت افراد است (سلطانی،1389). اولین بار (آلفرد آدلر ،1922) سبک زندگی را مطرح کرد و این مفهوم را بعدا پیروان او گسترش دادند. او شناخت فرد را مستلزم شناخت سازمان ادراکی و شناخت سبک زندگی او می دانست و معتقد بود سبک زندگی به ایمان و اعتقاداتی اطلاق می شود که فرد در روزهای اولیه زندگی خود کسب می کند و یک الگوی ادراکی جهت دار است. سبک زندگی، شیوه زندگی فرد است و عواملی همچون ویژگی های شخصیتی، تغذیه، ورزش، خواب، مقابله با استرس، حمایت اجتماعی، و استفاده از دارو را شامل می‌ شود. با ارزیابی سبک زندگی افراد می‌ توان میزان موفقیت‌های فردی و اجتماعی آنان را در زندگی مورد ارزیابی و بررسی قرار داد (کوکرهام، 2007 ). سازمان جهانی بهداشت( 2012 ) سبک زندگی سالم را ، تلاش برای دستیابی به حالت رفاه کامل جسمی، روانی، و اجتماعی توصیف کرده است. سبک زندگی سالم شامل رفتارهایی است که سلامت جسمی‌ و روانی انسان را تضمین می‌ کنند. به عبارت دیگر، سبک زندگی سالم دربردارنده ابعاد جسمانی و روانی است. بعد جسمانی شامل تغذیه، ورزش، و خواب است، و بعد روانی شامل ارتباطات اجتماعی، مقابله با استرس، روش های یادگیری و مطالعه، و معنویت است.
یکی از مؤلفه های مهم معنویت تصور از خداست. به اعتقاد بسیاری از صاحب نظران، تصور از خدا یک الگوی درونی روانشناختی از تصورات فرد در مورد خداست. درواقع یک فرایند ترکیب محفوظات و تنظیم انبوه خاطراتی از منابع مختلف و در ارتباط با خدا، می‌ باشد. (لاورنس، 2013) ادراک از خدا یک مدل کارکردی درون روانی است که فرد خدا را بدان گونه و در قالب متصور می‌ شود.ادراک از خدا نه فقط یک ساز روانی در ارتباط با هوش معنوی افراد است بلکه می‌ تواند نشان دهنده درجه رشد یافتگی استدلال اخلاقی و میزان بلوغ روانی و در نگاهی ژرفتر تمامیت شخصیت فرد باشد.در حالیکه افکار واندیشه‌های افراد در مورد خدا که مستقیمآ از آموزه‌های مذهبی نشآت می‌ گیرند و بیشتر با ادبیات و سنن دینی منتقل می‌ شوند اغلب به راحتی توسط یک مصاحبه قابل دستیابی است اما دستیابی به سطح تصور و تصویر افراد از خدا یا همان ادراک فرد از خدا کاری دشوار است.(گاتیس ،2007 )ادراک از خدا از دیدگاه روانشناسی یک الگوی شناختی- عاطفی است که از طریق نخستین ارتباطات کودک با افراد مهم زندگی و مراقبینش شکل گرفته و در سرتاسر زندگی همگام با رشد و بلوغ روانی فرد بارها و بارها تجدید می‌ شود این الگو جهت گیری ،رفتار و احساس فرد در ارتباط با خدا را هدایت می‌ کند به همین خاطر ادراک از خدا مجموعه ای مستقیم از آخرین سطح ادراکی فرد در مسائل انتزاعی و امور ماورایی است.همچنین در صورتیکه صحبت از شناخت افراد وشخصیت ایشان در میان باشد و بخواهیم سازه ای روانی انتخاب کنیم تا با بررسی آن بر بسیاری از خصایص روانی افراد پی ببریم آنگاه ادراک فرد از خدا و تصویری که وی بر آن دست یافته بسیار مهم است (گاتیس، 2007).
هویت اصطلاحآ مجموعه ای از علایم،آثار مادی،زیستی،فرهنگی و روانی است که موجب شناسایی فرد از فرد،گروه از گروه،اهلیتی از اهلیتی دیگر و فرهنگی از فرهنگ دیگر می‌ شود که محتوا و مظروف این ظرف به متقاضی هر جامعه و ملت متفاوت و بیانگر نوعی وحدت،اتحاد،هم شکلی،تداوم،استمرار،یکپارچگی و عدم تفرقه است.(محرمی،1383)مفهوم هویت مانند بساری از مفاهیم فلسفی،اجتماعی و انسانی،انتزاعی،سهل و ممتنع می‌ باشد و از سوی دیگر در حال دائمی‌ شدن است.لذا همواره باید از طیفی یاد کرد که در یک سوی آن،هویت،صرف نظر از پسوند‌های که بدان افزوده می‌ شود بر روی این طیف معانی بی پایان هویت قرار دارد و تمامی‌ بحث‌های هویت صرف نظر از پسوند هایی که به آن افزوده می‌ شود بر روی این طیف قرار دارند (پیران، 1384).
مطالعه در زمینۀ علمی‌ اجتماعی هویت نشان داده است که افراد دارای هویت های گوناگون مذهبی، شغلی، قومی، اجتماعی، سیاسی و جنسی می‌ باشند. مذهب زمینه را برای کشف و تعهد هویت از طریق پیشنهاد کردن مفاهیم ایدئولوژیکی،اجتماعی ومعنوی فراهم می‌ کند، به طوریکه نتایج نشان داده است که بین مذهب و هویت کسب شده رابطۀ مثبت وجود دارد (کینگ،2010).
با توجه به اینکه از دیرباز مساله درک وجود خداوند از مهمترین چالش‌های بشر بوده واز طرفی مساله هویت در عصر حاضر یکی از مهمترین دغدغه‌های متفکرین از جمله جامعه شناسان وروانشناسان و..بوده واز طرفی در دنیایی که اصطلاحا به عصر ارتباطات توصیف شده و بشر به صورت لحظه ای شاهد تغیر وتحول و نوآوری می‌ باشد وهر روز شاهد تغییر وکشف سبک‌های مختلف زندگی از طرق مختلف از جمله رسانه‌های تصویری، لازم است در زمینه‌های فوق تحقیقات گستردتر وعمیقتری صورت گرفته تا تاثیر این مقوله ها بر روی همدیگر مورد تحلیل قرار گیرد در این تحقیق محقق سعی نموده با مطالعه تحقیقات صورت گرفته وهمچنین انجام بررسی‌های میدانی گام کوچکی در این زمینه بردارد.

1-4- اهداف پژوهش1-4-1- اهدف کلیتعین رابطه بین ادراک از خدا و هویت اجتماعی در سبک زندگی دانشجویان و کارکنان دانشگاه آزاد اسلامی شهرستان دره شهر
1-4-2- اهداف جزییتعین رابطه بین سبک زندگی و هویت اجتماعی و ادراک از خدا
تعین رابطه بین مولفه های مختلف سبک زندگی و هویت اجتماعی و ادراک از خدا
تعین رابطه بین سلامت جسمانی و هویت اجتماعی و ادراک از خدا
تعین رابطه بین ورزش و تندرستی و هویت اجتماعی و ادراک از خدا
تعین رابطه بین کنترل وزن و تغذیه و هویت اجتماعی و ادراک از خدا
تعین رابطه بین پیشگیری از بیماری ها و هویت اجتماعی و ادراک از خدا
تعین رابطه بین سلامت روانشناختی و هویت اجتماعی و ادراک از خدا
تعین رابطه بین سلامت معنوی و هویت اجتماعی و ادراک از خدا
تعین رابطه بین سلامت اجتماعی و هویت اجتماعی و ادراک از خدا
تعین رابطه بین اجتناب از داروها و مواد مخدر و هویت اجتماعی و ادراک از خدا
تعین رابطه بین پیشگیری از حوادث و هویت اجتماعی و ادراک از خدا
تعین رابطه بین سلامت محیطی و هویت اجتماعی و ادراک از خدا
تعین رابطه بین هویت اجتماعی و ادراک از خدا

1-5- فرضیه‏های تحقیقبین سبک زندگی و هویت اجتماعی و ادراک از خدا رابطه وجود دارد.
بین مولفه های مختلف سبک زندگی و هویت اجتماعی و ادراک از خدا رابطه وجود دارد.
بین سلامت جسمانی و هویت اجتماعی و ادراک از خدا همبستگی و رابطه وجود دارد.
بین ورزش و تندرستی و هویت اجتماعی و ادراک از خدا همبستگی و رابطه وجود دارد.
بین کنترل وزن و تغذیه و هویت اجتماعی و ادراک از خدا همبستگی و رابطه وجود دارد.
بین پیشگیری از بیماری ها و هویت اجتماعی و ادراک از خدا همبستگی و رابطه وجود دارد.
بین سلامت روانشناختی و هویت اجتماعی و ادراک از خدا همبستگی و رابطه وجود دارد.
بین سلامت معنوی و هویت اجتماعی و ادراک از خدا همبستگی و رابطه وجود دارد.
بین سلامت اجتماعی و هویت اجتماعی و ادراک از خدا همبستگی و رابطه وجود دارد.
بین اجتناب از داروها و مواد مخدر و هویت اجتماعی و ادراک از خدا همبستگی و رابطه وجود دارد.
بین پیشگیری از حوادث و هویت اجتماعی و ادراک از خدا همبستگی و رابطه وجود دارد.
بین سلامت محیطی و هویت اجتماعی و ادراک از خدا همبستگی و رابطه وجود دارد.
بین هویت اجتماعی و ادراک از خدا همبستگی و رابطه وجود دارد.
1-6- تعاریف مفهومی‌ و عملیاتی1-6-1- سبک زندگیتعریف مفهومی: سازمان جهانی بهداشت ( 2010 ) سبک زندگی سالم را ، تلاش برای دستیابی به حالت رفاه کامل جسمی،روانی،واجتماعی توصیف کرده است. سبک زندگی سالم شامل رفتارهایی است که سلامت جسمی‌ و روانی انسان را تضمین می‌ کنند. به عبارت دیگر، سبک زندگی سالم دربردارنده ابعاد جسمانی و روانی است.
تعریف عملیاتی: سبک زندگی در این پژوهش عبارت است از هر آنچه از طریق پرسشنامه سبک زندگی بدست آورده شده است.
1-6-2- هویت اجتماعی
تعریف مفهومی:هویت اصطلاحآ مجموعه ای از علائم،آثار مادی ،زیستی فرهنگی و روانی است که موجب شناسایی فرد از فرد، گروه از گروه، اهلیتی از اهلیت دیگر و یا فرهنگی از فرهنگ دیگر متصور می‌ شود که محتوا و مظروف این ظرف به مقتضای هر جامعه و ملت متفاوت و بیانگر نوعی وحدت،اتحاد و هم شکلی تداوم و استمرار یکپارچگی و عدم تفرقه است.(محرمی، 1389)
تعریف عملیاتی: هویت اجتماعی در این پژوهش عبارت است از هر آنچه از طریق پرسشنامه سبک هویت(ISI-6G) بدست آورده شده است.
1-6-3- ادراک خداتعریف مفهومی:"ادراک خدا" (تصویر خدا) یک مدل کارکردیِ درون روانی است که فرد، "خدا" را بدان گونه و در آن قالب متصور می‌شود. (گاتیس،2011). ادراک از خدا از دیدگاه روانشناسی یک الگوی شناختی – عاطفی است که از طریق نخستین ارتباطات کودک با افراد مهم زندگی ومراقبینش شکل گرفته است و در سرتاسر زندگی همگام با رشد بلوغ روانی فرد بارها وبارها تجدید می‌ شود این الگو جهت گیری رفتار واحساس فرد در ارتباط با خدا را هدایت می‌ کند(لاورنس،2010)
تعریف عملیاتی: ادراک از خدا در این پژوهش عبارت است از هر آنچه از طریق پرسشنامه ادراک از خدا بدست آمده است.

فصل دومادبیات تحقیق18757903412490400000
188341090170400000
2-1- ادبیات تحقیق2-1-1- سبک زندگیدرعصر جدید که دوران ما بعد سنتی است در برابر شکل‌های نوین تجربه باواسطه ،هویت شخصی به صورت رفتارهایی جلوه گر می‌ شود که به طور بازتابی بروز می‌ کنند این تصویر بازتابی از خویشتن بر روایت‌های زندگی ناهموار منسجم وهمواره قابل تجدید نظری استوار است که در تارو پود انتخاب‌های متعدد وبر آمده از نظام‌های مجرد جای می‌ گیرند، در زندگی اجتماعی امروزین مفهوم شیوه یا سبک زندگی معنایی خاص به خود می‌ گیرد. هرچه نفوذ وکشش صنعت کمتر می‌ شود وهر چه زندگی روزمره بیشتر بر حسب تاثیرات متقابل عوامل محلی وجهانی بازسازی می‌ شود وافراد بیشتر ناچار می‌ شوند سبک زندگی خود را از میان گزینه‌های مختلف انتخاب نمایند .البته عوامل استاندارد کننده هم به ویژه از طریق کلایی کردن بیشتر تولیدات اجتماعی نقش خاص خود را دارند ،چرا که فرایندهای تولید وتوزیع سرمایه داری در واقع مولفه هایی هسته ای نهادهای مدرنیته را تشکیل می‌ دهند با این وصف به دلیل باز بودن زندگی اجتماعی امروزی وهمچنین به علت تکثر زمینه‌های عمل وتنوع مراجع انتخاب سبک زندگی پیش از پیش در ساخت هویت شخصی وفعالیت روزمره اهمیت یافته اند (گیدنز،2011) سبک زندگی اصطلاحی است که در آن فرهنگ سنتی چندان کاربرد ندارد چون ملازم با نوعی انتخاب از میان تعداد کثیری از امکانات موجود است و در عمل نه فقط از نسل گذشته تحویل گرفته نمی‌ شود بلکه پذیرفته می‌ شود به نظر( دیوید چنی) سبک‌های زندگی به مثابه گفتمانی در دوره مدرنیسم محسوب می‌ شوند . دوران مدرن براساس پیدایش ایدولوِِ‍ژی‌های غیر دینی غالب مشخص می‌ شود که بر حسب درجات وگونه‌های متفاوت آگاهی طبقاتی سازنده تضاد اجتماعی اند (چنی،2010).
دوره مدرن با آنچه( لیوتار )از آن تحت عنوان سلطه کلان به روایت یاد می‌ کند، سلطه دولت ملی و شکل گیری حوزه عمومی‌ مبتنی بر گفتمکان عقلانی غیر شخصی مشخص می‌ شود. (آندرسن،2011) سبک زندگی سه ویژگی یاد شده مدرنیته را از پایه تضعیف می‌ کند . در ارتباط با مورد نخست سبک‌های زندگی یا تعداد پشتیبانیشان در برابر ورود هرگونه کلان روایی که بخواهد مقتدرانه ساختار صورت‌های اجتماعی را توصیف کند ایستادگی ومقاومت کند . در ارتباط دولت ملی سازمان‌های تولید وتوزیع که ارائه دهنده خدمات سبک زندگی هستند، از مرزهای ملی فرا می‌ روند وهر تصویری از فرهنگ ملی را مخدوش کرده وبه ریشخند می‌ گیرند این سازمان ها با آنکه تجربه محلی را نابود می‌ کنند اما آن رادر رابطه ای ضرورتا دیالتیکی (کنایی) با شبیه سازی دراماتیک جهانی قرار می‌ دهند. نکته سوم که از همه مهمتر است این است که سبک‌های زندگی در راستای تار و مبهم کردن ونهایتا تغیر دادن شکل تمایزات موجود بین حوزهای عمومی‌ وخصوصی عمل می‌ کند وبااین کار درجهت ساختن وشکل دادن ادراک‌های جدید از روابط شکل‌های موجودیت اجتماعی فردی وجمعی عمل می‌ کند. (جمهری، 1391). در این جهت چنین سبک‌های زندگی را که فرزند مدرنیته اند نیازمند بازشناسی به واسطه شکل‌های ساختاری نوظهوری می‌ دانند که متعلق به دوران پست مدرن اند . بدین ترتیب میتوان گفت که سبک زندگی عبارتست از طیف رفتاری که اصل انسجام سنجش بر آن حاکم است عرصه ای از زندگی را تحت پوشش دارد ودر میان گروهی از افراد جامعه قابل مشاهده است که الزاما بر همگان قابل تشخیص نیست. (فاضلی، 1389) این در حالی است که محقق اجتماعی میان سبک‌های زندگی وبقیه طیف‌های رفتارهای افراد جامعه تمایز قائل اند، البته سبک زندگی می‌ تواند تشخیص پذیر باشد یا اساسا به قصد ایجاد تشخیص سامان داده شود در نهایت می‌ توان گفت که سبک زندگی زاییده انتخاب‌های مردم در میان محدودیت‌های ساختاری است که آنها را فرا گرفته است با عنایت به تعریف بالا سبک زندگی باید به این نکته توجه داشت اولا تحلیل سبک زندگی تنها به بررسی الگوهای مصرف مادی محدود نمی‌ شود.(شبری، 1390) تحلیل سبک زندگی پژوهشی است در باره زندگی اجتماعی آن چنان که در عمل تحقیق میابد وزندگی عناصری پیش از مصرف نیز در بر دارد، ثانیا پژوهش در باره سبک زندگی به منزله مفهومی‌ که در حد وسط ساختار وانتخابگری عاملان منشاها و پیامدهای خود ومصرف بقیه فرایندهای دنیای جدید قرار گرفته است راهی را برای آزمون دنیای اجتماعی در ابعاد مختلف است پژوهش در مورد سبک زتدگی عرصه است برای دنبال کردن مباحثه در واقعیت آزموده شود وپیامد آنچه تحقیق یافته است برای خود فرد وجامعه ارزیابی شود از آنچه که پژوهش سبک زندگی درباره رفتارها وفعالیت‌های واقعی است این امکان را فراهم میآورد که تا تغییراتی که در تحقیق یافته است مطالعه کنیم وحتی به این نکته بپردازیم که میان آنچه ارزش‌های ما حکم میکرده اند ونگرشهای ما بدان تمایل داشته اند با آنچه تحقیق یافته است چقدر فاصله دارد (ریاحی، 1388).
در دوره بندی حیات تمدنی به گونه‌های سنتی مدرن وپست مدرن با توجه به ویژگی‌های ذاتی هر دوره به سختی می‌ توان جایی دقیق ومتفق القول برای جامعه ای در حال گذار همانند ایران در نظر گرفت که گاه تئوری‌های موجود منطبق است وگاه در برخی موارد به آن معارض وناهمخوان است حکومتی شبه سنتی وبرخوردار از امکانات سخت افزاری مدرنیته وطیف جمعیتی که سبب مواجه ومشارکت ناگزیرا جریان جهانی شدن ماهیتی پست مدرن به وجود آورده است .موضوعی مبهم را تداعی می‌ کند که در اجتماع آنها به سختی می‌ توان تصویری دقیق از یک برهه تمدنی مشخص را باز شناخت پرداختن به مساله سبک زندگی امری نیست که به گونه ای در خود قابل توجه باشد ما در دوره ای مختلف کسبه ،عمله ،شنحه ،مالک ،رعیت ،...بوده ایم کسبه واهل عیالش پوشاکی از مخمل ودیبا واطلس بر تن می‌ کردند وعمله از پوششی چون شلوار جین وکرابات برخوردار بوده اند، در واقع مطالعه درباب سبک زندگی جوانان در عوامل اجتماعی موثر بر آن از جهات مختلف می‌ توان مثمر ثمر باشد ،اولا در پی انجام چنین تحقیقاتی می‌ توان به شناختی ذیقیمت از جامعه دست یافت، ثانیا از طریق چنین پژوهش هایی به ویژه مطالعه سبک زندگی فرهنگ مردم می‌ توان عوامل متعددی را شناسایی کرد که روندی دراز مدت قریحه ورفتار فرهنگی آنها را در سطوح مختلف ساخته اند ثالثا عوامل سازنده مسیر شناخته می‌ شوند، رابعا این گونه مطالعات نشان می‌ دهند که سبک زندگی مردم بر نوع سناریوی هایی که در آینده ترسیم می‌ کنند تاثیر می‌ گذارند واین نکته درباره سبک زندگی مادی ومعنوی توام صدق می‌ کند دانستن این سناریو ها راهی برای شناخت مسیر احتمالی حرکت جامعه یا حداقل شناخت راهی است که مردم پیمودن آن را مطلوب می‌ پندارند واین گونه اطلاعات حداقل لازم برای ساختن سیاست اجتماعی واقع بینانه ترند (بخشش، 1389).
تغییرات سبک زندگی از منظر جامعه شناسان سبک‌های زندگی هر چند در تاریخ فکری مغرب زمین اصطلاحی نوپدید به شمار نمی‌ آید وشاخه‌های متفاوت علوم انسانی چون فلسفه وروانشناسی در قالب اصطلاحاتی مشابه کم وبیش بدان پرداخته اند ظهور خود را به عنوان اصطلاحی فنی مدیون تاسیس جامعه شناسی است .(جمهری، 1391)پس بیراه نیست اگر مساله بندی سبک زندگی رابا روزگار آغازین خرد ورزی جامعه شناسی در انتهای قرن نوزدهم میلادی هم زمان بدانیم به بیان دیگر همان موقع که پرسش در باب چیستی گونه ای خاص از جامعه انسانی که در اروپا از قرن هفدهم میلادی به بعد مستقر شد و جایگزین اشکال دیگر جمعی انسان ها گردید بوجود آمدن پرسش در باب چیستی سبک زندگی انسان وچگونگی شکل گیری گونه‌های متمایز آن در اجتماعات مطرح شد زمانی که جامعه شناسی موضوع خود یعنی جامعه را یافت ومیان آن وجامعه تفاوت‌های بارزی مشاهده کرد سبک زندگی به عنوان یکی از جلوه‌های تجلی تفاوت‌های پیش گفته چهره خود را برابر اندیشه جامعه جدید به صورت بندی سبک زندگی پرداختند ودر باب معنا و اشکال متفاوت آن سطرها نوشتند. سبک زندگی نخستین بار در نوشته‌های ماکس وبر وگئورگ زیمل جامعه شناسان پیشگام آلمانی مفهوم پردازی شد اتفاقا این دو جامعه شناس از نخستین چهره ایی بودند که توصیفاتی غنی ودقیق ومبتنی بر تفسیر وتفهیم از زیست– جهان مدرن ارائه نمودند (فریز بی، 2012). برای آنها این زیست جهان یعنی بستر ساز زندگی انسان زیست کننده در خود را به طریقی ماهوی در نسبت به آنچه پیش از آن بوده متحول ساخته است این تحول نمودهای عینی بسیاری دارد که یکی از آنها سبک زندگی است .سبک زندگی ابتدا نزد این کلاسیک ها جامعه شناختی خود را در سطحی روانشناختی ودر تحولات ذهنی انسان مدرن متجلی می‌ کند این است که فی لمثل برای( زیمل) سبک زندگی مجموعه ای از واکنش‌های عینی انسان مدرن به تحریکات عصبی نهفته ای است که در ذات تحولات وتغییرات سریع وبدون وقفه محرک‌های بیرونی ودرونی جامعه جدید وجود دارد پس افزایش سرعت تغییرات زندگی به تحول سبک زندگی انسان می‌ انجامد وبه این ترتیب برای افرادی چون زیمل به مسئله پژوهش تبدیل می‌ گردد ودر مورد بنیادهای حسی حیات ذهنی شهر تفاوت‌های بسیاری با زندگی روستایی دارد .این امر خود را در باره گذاشتن از خیابان ودر ضربان وتنوع زندگی اقتصادی وشغلی واجتماعی نشان می‌ دهد کلان شهر از آدمی‌ به منزله موجودی تمیز گذار آگاهی به مراتب بیشتری طلب می‌ کند تا زندگی روستایی در روستا آهنگ حرکت زندگی وتصاویر ذهنی حسی آشناتر وموزون تر است (زیمل،2009) در این توصیف از فضای جامعه جدید درمقایسه با جامعه ماقبل مدرن نوعی حس نوستالژیک به چشم می‌ خورد در بیان مختصات سبک زندگی انسان جامعه جدید که خود این واژه را به اصطلاح فنی در ادبیات جامعه شناختی تبدیل نمود با نوعی حس رمانتیک ونوستالژیک نسبت به سبک زندگی انسان ماقبل مدرن همراه است .به بیان دیگر این حس که در اندیشه‌های زیمل ووبر بازنمایی شده است مقدمه مسئله بندی سبک زندگی در جامعه شناسی به حساب می‌ آید، برای پیشگامان مفهوم پردازی سبک زندگی آسیب‌های سبک زندگی مدرن را به مثابه مسئاله واجد ارزش پژوهش نموده است. سبک زندگی انسان مدرن از نظر همین نظریه پردازان در جهت امحای فردیت اصیل عمل می‌ کند وزندگی او را از کیفیت تهی می‌ ماید ودر نهایت جهان را به قفس آهنین تبدیل کرده است ودلزدگی به بار می‌‌آورد (پرنیان، 1392).
ظهور سبک زندگی به عنوان مسئله ای جامعه شناختی در همان ابتدای تاسیس رشته خود را در کنار مسئاله مندی مدرنیته اقتصادی پولی سرمایه داری و... می‌دیده است . بنابراین انتظار می‌ رود که در هر جامعه ای که درگیر چنین تحولاتی گردد سبک زندگی به عنوان مساله ای جامعه شناختی رخ نماید وجامعه شناسان را ترغیب کند برروی آن پژوهش ومداقه بپردازند (خسروی، 1390).
در ایران نیز چندی است این اصطلاح در فضای آکادمیک به موضوعی قابل توجه وهدایت تحقیقات انجام پژوهش‌های مختلف تبدیل شده است در اینجا این سوال به وجود می‌ آید که آیا می‌ توان به معنایی که در اروپای قرن نوزدهم و بیستم میلادی سبک زندگی به عنوان مساله ای جامعه شناختی طرح گردید در جامعه ایرانی نیز به عنوان مساله ای جامعه شناختی صورت بندی گردد . با نگاهی به تغییرات وتحولات جامعه ایرانی به نظر می‌ رسد بسیاری از مسائل جامعه شناختی از جمله سبک زندگی در مورد این جامعه قابل طرح است (آذرفتحی، 1392).
2-1-2- تغییرات سبک زندگی در فرایند توسعه ابزارهای نوین ارتباطیامروزه فناوری‌های اطلاعاتی وارتباطی به عناصری بی بدیل در زندگی بشر تبدیل شده اند عصر کنونی را بسیاری عصر انقلاب اطلاعات وارتباطات نامیده اند وسایل ارتباط جمعی پیچیده ترین ابزار القای اندیشه ها وکارآمدترین سلاح ها برای تسخیر آرام جوامع هستند. در چند دهه اخیر با توجه به سرعت سر سام آور پیشرفت ورشد تکنولوژی ارتباطات واطلاعات هر روزه بر پیچیدگی وکارآمدی این ابزارها ووسایل در جهان افزوده می‌ شود امری اجتناب ناپذیر نموده است تصویری که در حقیقت در ذهن خود می‌ سازیم نمایی از ادراک وبرداشت ما از واقعیت محسوس وملموس زندگی است (کوهسار، 1388).
اگر چه پیش از این انسان ها در ارتباطی رودررو با یکدیگر بوده اند ورونق و ترویج روش‌های زندگی از طریق همین ارتباطات رودررو با روندی بسیار کند وضعیف همراه بوده است ولیکن با توجه به فنآوری‌های امروزی می‌ توان به جرات بیان نمود که قدرت مافوق تکنولوژی به جایی رسیده که جوامع بشری بصورت آنلاین با هم در ارتباط بوده وهمین امر باعث شده است تا سبک ها و روش‌های زندگی جدیدی در سطح دنیا در حال چرخش وتغییر باشند. امروزه با پیشرفت ارتباطات جوامع دستخوش تغییرات بسیاری شده اند رسانه‌های همگانی مانند تلویزیون وماهواره در سطح جامعه جایگاهی را اشغال کرده اند که از آن جایگاه بطور فزاینده ای چه در سطح ملی و بین المللی مطرح شده اند. از آنجا که فرهنگ از طریق رسانه‌های جمعی جریان می‌ یاید اشکال متفاوت زندگی توسعه می‌ ابند، در این رابطه می‌ توان گفت رسانه ها بر شیوه‌های زندگی وسلیقه‌های عمومی‌ در جامعه تاثیر می‌ گذارند درحال حاضر به دلیل اهمیت رسانه‌های جمعی به ویژه تلویزیون بیش از هر زمان دیگری تحت بررسی مطالعه دقیق ومنظم قرار گرفته اند از چند دهه قبل به موضوع ارتباطات به ویژه ارتباط جمعی توجه بیشتری شده است وبه رابطه رسانه ها با جامعه وتاثیرات اجتماعی وتعامل آنها تاکید بیشتری نهاده شده است (جعفرزاده پور،1390) .
یکی از تاثیرات امروز رسانه‌های عصر جدید تاثیر آنها بر الگوها و روشها ی زندگی انسان ها است به طوری که بنابر اعتقاد گیدز، رسانه ها با قدرت عظیم فرهنگی خود می‌ توانند بر الگوهای زندگی انسان ها تاثیر بگذارند. الگوهای زندگی بنابر تعریف گیدز می‌ توان به مجموعه ای کم وبیش جامع از عملکرد تعبیر کرد که فرد آنها را به کار می‌ گیرد چون نه فقط نیازهای خود را برآورده می‌ کند بلکه روایت خاصی را هم که برای هویت شخصی خود در نظر گرفته است در برابر دیگران مجسم می‌ کند.( گیدنز، 2010) وامروزه با ظهور ماهواره وگسترش آن در کشور ما سرعت تبادل اطلاعات بیشتر شده وآنها در سطح جهانی تاثیرات خود را به صورت مستقیم وغیر مستقیم برروی استفاده کنندگان آن خواهد داشت به طوری که نقش بسزایی در تبلیغ الگوهای مختلف زندگی دارند که این الگوهای زندگی گسترده تر از الگوهای زندگی است که در کشورما منجر می‌ شود ومهمتر از همه با فرهنگ کشور ما در تعارض است .سبک زندگی از مفاهیمی‌ است که در دنیای امروز از آن استفاده می‌ شود وبه دلیل گستردگی آن رشته‌های مختلف کاربرد دارد (ارمکی وتقی، 1392).
تعین بلندای گام وشتاب حرکت در مسیرجهانی شدن زمانی به درستی میسرمی‌ گردد که جایگاه فعلی (مبدا)موانع فراروی ومقصد به خوبی ارزیابی قرار بگیرند.ارزیابی مرکز تولید علم به ویژه دانشگاه از این منظر اولویتی غیر قابل انکار است با توجه به اینکه فضای اجتماعی در حال تغییرات است وروبه سوی فضای مجازی علمی‌ دارد دیگر فقط بحث دانش نیست بلکه در حجم انبوهی از اطلاعات ودانش آن هم با سرعتی شتابان در سایه تکنولوژی الکترونیکی وفناوری‌های نوین اطلاعات وارتباطات نحوه برخورد واستفاده از دانش و اطلاعت نیز تغییر یافته است امروزه با گسترش رسانه ها وعمومی‌ شدن ماهواره ها ورود سایر وسایل ارتباطی در جوامع بشری مسائل اجتماعی جدید بوجود آمده است و هر روز بیش از پیش به اهمیت استفاده از آنها در زندگی انسان ها افزوده می‌ شود. با مراجعه به آمار وارقام موجود در جهان می‌ توان به این واقعیت پی برد که رسانه‌های جمعی بخصوص تلویزیون بیشترین سهم را در گذراندن اوقات فراغت افراد دارند به طوری که براساس آمار سال 1388 بیش از 90درصد شهروندان تهرانی برای گذراندن اوقات فراغت خود به تماشای تلویزیون می‌ پردازند ،وبه طور کلی بر میزان تماشای تلویزیون به لحاظ حجم وزمان مخاطبان افزوده می‌ شود. (رحیمی‌ نژاد، 1388. باتوجه به این امر امروزه درمورد رسانه‌های همگانی از جمله رادیو وتلویزیون ماهواره و امثال آنها مطالعات دقیق ومنطقی ای صورت گرفته است این مطالعات حکایت از اهمیت رسانه‌های جمعی به عنوان یکی از نهادهای اجتماعی دارد . رسانه‌های جمعی در سطح اجتماعی پایگاهی را اشغال کرده اند که از آن جایگاه فرهنگ جریان یافته واشکال سمبلیک ونمادین ریشه دوانده است وتوسعه می‌ یابد به طوریکه می‌ توان گفت رسانه ها برشیوه رفتاری نحوه سلوک وسلیقه‌های عمومی‌ در جامعه وهنجارها اثر می‌ گذارد (لطف آبادی،1389).
سبک زندگی که سبب نمایش هویت وشخصیت افراد در جهان کنونی است از جمله مفاهیمی‌ است که در دنیای امروزه مورد توجه قرار می‌ گیرد.امروزه الگوهای پوشش شیوه‌های تغذیه،ارزش ها،نگرش ها،ورفتارهای انسانی با سرعت هرچه بیشتر تغییر می‌ کنند، وافراد برای انطباق خود با جهان پیرامون خود نیازمند تغییرات زیادی درالگوی مصرف وسبک زندگی خود هستند، بنابراین افراد برای ارتقا پیوسته، نیازمند آگاهی وبهره گیری از اطلاعات واز طریق رسانه‌های فرهنگی جامعه از جمله سبک زندگی از خود بجای می‌ گذارند . در چند دهه اخیر با توجه به افزایش استفاده از رسانه‌های جمعی در کشورمان شاهد تغییر در مجموعه ای از رفتار،عادات،عقایدوارزش‌های مردم کشورمان باشیم ونبض این تحولات در ورود ماهواره ها به کشورمان است بطوریکه با ورود ماهواره به جامعه سهمی‌ که رسانه ملی اشغال کرده است، به طور قابل ملاحظه ای کاهش پیدا کرده است وبخش اعظمی‌ از آن به برنامه‌های ماهواره اختصاص پیدا کرده است که در این چند سال اخیر با افزایش تعداد شبکه‌های فارسی زبان ماهواره مخاطبان این رسانه در حال افزایش است (رضایی،1389).
2-1-3 - ارزیابی سبک زندگی بر اساس مدل اعتقاد بهداشتیسبک زندگی الگوی فعالیت‌های داوطلبانه روزمره زندگی است که تاثیر مهمی‌ بر فعالیت سلامت فرد داشته واز عوامل جمعیت شناختی،محیطی واجتماعی نشات می‌ گیرد، بنابر پیش بینی سازمان جهانی بهداشت 70-80 درصد از میزان مرگ ومیرهای کشورهای توسعه یافته و40-50 درصد ازمرگ ومیر‌های کشورهای در حال توسعه به علت بیماری‌های مرتبط با سبک زندگی می‌ باشد. نوجوانی دوره ای بحرانی برای گسترش چاقی واضافه وزن می‌ باشد که با مرگ ومیر در بزرگسالان ارتباط دارد افزایش شیوع چاقی در نوجوانان نتیجه عدم تعادل بین انرژی دریافتی وهزینه‌های انرژی دارد (مارسیا، 2009).
در گزارشی که توسط مرکز کنترل بیماری‌های قلب وعروق سازمان جهانی بهداشت در سال 1988اعلام شد کشور ایران از نظر شیوع بالای چاقی دوران نوجوانی یکی از هفت کشور اول جهان می‌ باشد که علت آن تغییر سبک زندگی به خصوص خوردن مواد غذایی با چربی وشکر بالا ومصرف کم فیبر ورژیم غذایی به همراه کاهش فعالیت‌های فیزیکی در این گروه می‌ باشد (غفاری، 1388).
منطبق با بررسی‌های به عمل آمده توسط سازمان ملی جوانان نیز 51درصد از نوجوانان مورد بررسی، سبک زندگی مناسبی نداشته اند.سنین نوجوانی همراه با تغییرات سریع الگوهای رفتاری است این تغییرات نوجوان را در معرض گسترش رفتارهای پر خطر بهداشتی از قبیل عدم تحرک ،عادات تغذیه ای نامناسب ،مصرف سیگار و الکل قرار می‌ دهد که تاثیر آن تا سال ها بعد حتی تا آخر عمر باقی می‌ ماند ودر مفهوم جدید سلامتی افراد در مقابل سلامت خود مسئول بوده وباید سبک زندگی سالمی‌ رابرای خود برگزینند تحقق این امر در گرو برنامه‌های ارتقای سلامتی می‌باشند (فتحی،1392).
تغذیه مناسب وسبک فعال دو مورد از رفتارهای بهداشتی پیشگیری کننده در نوجوانان می‌ باشد مداخله سبک زندگی می‌ تواند در بهبود پیامدهای آنها از جمله کاهش وزن دوره نوجوانی اثر بخش باشد با توجه به این که فقر فرهنگی وکمبود آگاهی می‌ تواند زمینه ساز بسیاری از مشکلات پیچیده وپر هزینه باشد ویکی از روش‌های مبارزه با آن افزایش آگاهی از طریق آموزش است .آموزش شیوه‌های صحیح زندگی امری اصولی واساسی است اثر بخشی برنامه‌های آموزشی بهداشت به مقدار زیادی بستگی به استفاده صحیح از نظریه ها ومدل ها دارد .مدلی که این مطالعه برای ارتقا سبک زندگی در دوران بلوغ دختران نوجوان استفاده شد مدل اعتقاد بهداشتی است این مدل یکی از اولین مدل هایی است که در دهه 1950 برای رفتارهای پیشگیرانه مربوط به سلامت به وجود آمد.در این مدل بر خلاف آموزش سنتی که راه حل‌های پیش آمده را به افراد ارائه داده وبه آنها اجازه تفکر نمی‌ دهد برای ادراک فرد از تهدید ناشی از یک مساله بهداشتی وارزیابی توامان از رفتار توصیه شده جهت پیشگیری یا مدیریت مساله مخاطب قرار می‌ گیرد که از نکات برجسته روش شناسی این مدل محسوب می‌ شود (خواجه نوری، 1392).
در مطالعات زیادی اثر بخشی مدل اعتقاد بهداشتی بر ارتقای آگاهی ونگرش واتخاذ رفتارهای مرتبط با سلامت در گروههای مختلف تایید شده است ودر مداخله آموزشی که (عابدی )در تغییر سبک زندگی بر عوامل خطر ساز قلبی در زنان انجام داده اند نتایج بیانگر آن بود مداخله براساس این مدل توانسته است باعث تغییر سبک زندگی زنان وارتقای فعالیت فیزیکی در آنان شود . در مطالعه (لاگمپن وهمکاران،2011). در کاربرد مدل اعتقاد بهداشتی جهت آموزش به روش معمول وگروه مداخله آموزش مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی دریافت کرده بودند ،نتایج بیانگر آن بود یک ماه بعد مداخله در مرحله پیگیری نمره عملکرد دانش آموزان در گروه مداخله که آموزش مبتنی بر دریافت تحصیلات بود افزایش بیشتری داشت ودر سازمان‌های حساسیت وشدت درک شده ومنافع درک شده رفتار افزایش معنی داری وجود داشت. (هارتون، 2008) در مطالعه نیمه تجربی خود به بررسی تاثیر آموزش تعاملی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی وآموزش به روش‌های سنتی در ارتباط با سلامت پستان در دختران نوجوان پرداخت در مطالعه او نتایج مقایسه گروه ها قبل یک ماه پس از آزمون نشان داد دانش آموزانی که به روش‌های تعاملی مبتنی برمدل به کار گرفته شده آموزش دیده بودند در پس آزمون درک بالاتری از منافع خود آزمایی پستان داشتند همچنین در این دانش آموزان موانع درک شده خود آزمایی پستان کمتر شده بود .در مطالعه (لطفی وهمکاران، 1391) در بررسی تاثیر آموزش همسالان مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی بر رفتارهای تغذیه ای دانش آموزان پسر مقطع ابتدایی نشان داده شد آموزش ازطریق همسالان وبه کارگیری اصول مدل اعتقادی بهداشتی منجر به ارتقای رفتار تغذیه‌ای دانش آموزان شده است.
با توجه به اینکه بیش از نیمی‌ از دختران نوجوان در زمینه تغذیه وفعالیتهای بدنی ورزش سبک زندگی نامطلوب دارند همچنین مطالعه جهت تغییر سبک زندگی بر تاکید بر فعالیت فیزیکی و تغذیه سالم مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی در این گروه سنی انجام نشده است (همت، 1392).
2-2- ادراک از خدامفهوم خدا تحول وشکل گیری دینداری شخصی درافراد را تعیین می‌ کند در طول دهه گذشته بیش از هر مفهوم مذهبی دیگر مورد بررسی قرار گرفته است.(هاینز،2008). ادراک از خدا (تصویر از خدا )یک مدل کارکردی درون روانی است که فرد خدارا بدان گونه ودر قالب متصور می‌ شود . ادراک از خدا نه فقط کل سازه روانی را نشان می‌ دهد، درجه رشد یافتگی استدلال اخلاقی وبلوغ روانی در نگاهی ژرفتر تمامیت شخصیت فرد باشد در حالی که افکار واندیشه‌های افراد در مورد خدا که مستقیما از آموزه‌های دینی نشات می‌گیرد وبیشتر با ادبیات وسنن دینی منتقل می‌ شوند، اغلب به راحتی توسط یک مصاحبه قابل دست یابی است اما دست یابی به سطح تصور وتصویر افراد از خدا یا همان ادراک از خدا کاری دشوار است. (گاتیس 2008)
ادراک از خدا از دیدگاه روانشناسی یک الگوی شناختی –عاطفی است که از طریق نخستین ارتباطات کودک با افراد مهم زندگی و مراقبینش شکل گرفته است و در سرتاسر زندگی همگام با رشد بلوغ روانی فرد بارها و بارها تجدید می‌ شود. این الگو جهت گیری رفتار واحساس فرد در ارتباط با خدا را هدایت می‌ کند ،به همین خاطر ادراک از خدا مجموعه‌های منسجم از آخرین سطح ادراک فرد در مسائل انتزاعی وامور ماورایی است .همچنین در صورتی که صحبت از شناخت افراد در شخصیت ایشان به میان باشد وبخواهیم سازه ای روانی انتخاب کنیم تا با بررسی آن به بسیاری از ویژگی‌های روانی افراد پی ببریم آنگاه ادراک فرد از خدا وتصویری که وی به آن دست پیدا کرده است بسیار مهم است (لاورنس،2009) این مفهوم در مکتب روانشناسی روابط موضوعی (روابط شی )ریشه دارد (سنت کلر،1388).
2-2-1- ادراک از خدا از نظر علمای مسلمانبحث ادراک الهی از قرون اولیه اسلامی‌ مطرح بوده چنان که در سخنان اکثر بزرگان دین خصوصا روایت‌های حضرت علی (ع) وامام صادق وبرخی دیگر از صحابه می‌ خوانیم از ادراک الهی وکیفیت ادراک سخن به میان آمده است .(طباطبایی، 1393)
2-2-2 - ادراک در لغتادراک در لغت به معنای دریافتن،فهمیدن ورسیدن می‌ باشد . چنان که ادراک الشی یعنی وقت آن رسید وادراک الولد یعنی فرزند بالغ شده وادراک المسئله یعنی مساله را فهمید . در بسیاری از موارد ادراک مترادف با علم معرفت، رویت، لحوق،... بکار می‌ رود، وبه نظر برخی از محققان الفاظی که در انواع ادراک در قرآن کریم به کار رفته است به 20 لفظ می‌ رسد که ظن، حسبان، شعور، ذکر، عرفان، فهم، فقه، درایت یقین، فکر، رای، زعم، حفظ، حکمت، خبره، شهادت، عقل، از جمله آنانند (طبرسی ترجمه بغدادی، 2011).