— -فایل پروژه - ریسرچ-404)

2-26- عوامل موثر بر کارآفرینی سازمانی.....................................................................................................................................60
2-26-1- توسعه فرهنگ کارآفرینانه سازمانی..........................................................................................................................62
2-26-2- قابلیت مدیران کارآفرین.............................................................................................................................................63
2-26-3- فرهنگ سازمان کارآفرین...........................................................................................................................................64
2-26-4- فضای خلاق..................................................................................................................................................................65
2-26-5- اختصاص فضای لازم برای ارائه افکار خلاق...........................................................................................................65
2-26-6- برقراری یک سیستم پیشنهادی..............................................................................................................................65
2-26-7- ایجاد واحد مخصوص خلاقیت.................................................................................................................................66
2-26-8- آموزش خلاقیت...........................................................................................................................................................66
2-27- تدوین برنامه های فعالیت کاری در کارآفرینی سازمانی.............................................................................................67
2-28- تعهد سازمانی به مفهوم کارآفرینی سازمانی...................................................................................................................68
2-29- محیط مناسب برای کارآفرینی سازمانی..........................................................................................................................68
2-30- مشخصات سازمان های کارآفرین.....................................................................................................................................70
2-31- مدیریت کارآفرینی سازمانی..............................................................................................................................................71
2-32- ویژگی های رهبری کارآفرین سازمانی...........................................................................................................................72
2-33- کارآفرینی دانشگاه و آموزش عالی..................................................................................................................................72
2-34- استراتژی های کارآفرینی در سازمان............................................................................................................................75
2-35- استراتژی های کارآفرینی سازمانی..................................................................................................................................75
2-36- برنامه ریزی برای کارآفرینی سازمانی..............................................................................................................................76
2-36-1- تعیین الگوی کارآفرینی سازمانی..............................................................................................................................77
2-37- فرآیندی برای کارآفرین سازمانی......................................................................................................................................77
2-38- مراحل فرآیند کارآفرینی سازمانی....................................................................................................................................78
2-39- برخی ازمهمترین اصول نوآوری........................................................................................................................................79
2-40- عوامل موفقیت کارآفرینان سازمانی.................................................................................................................................79
2-41- مشخصات کارآفرینان سازمانی........................................................................................................................................80
2-42- تاثیر اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، اخلاقی و منافع حاصل از کارآفرینی..............................................................81
2-43- مشخصات محیط های جذاب برای کارآفرینی.............................................................................................................82
2-44- ارزیابی و اداره طرح های کارآفرینانه سازمان.............................................................................................................82
2-45- موانع رشد و توسعه کارآفرینی سازمانی......................................................................................................................83
2-46- موانع و محدودیت های کارآفرینی سازمانی.................................................................................................................83
2-46-1- جبر و سکون در سازمان..........................................................................................................................................84
2-46-2- دیوان سالاری...............................................................................................................................................................85
2-46-3- شیوه های نادرست پاداش.........................................................................................................................................85
2-46-4- نیاز به سودهای کوتاه مدت.......................................................................................................................................85
2-47- سرمایه اجتماعی و کارآفرینی............................................................................................................................................86
2-48- رابطه سرمایه اجتماعی و کارآفرینی سازمانی.................................................................................................................86
2-49- چهارچوب مدل استون........................................................................................................................................................88
2-50- سرمایه اجتماعی مبتنی بر منطقه و کارآفرینی.............................................................................................................91
2-51- سرمایه اجتماعی تسهیل کننده و بازدارنده کارآفرینی.................................................................................................91
2-52- پیشینه تحقیق......................................................................................................................................................................92
2-53- دانشگاه کارآفرین به عنوان یک سازمان کارآفرین.........................................................................................................93
2-54- مدلهای کارآفرینی درون سازمانی......................................................................................................................................94
2-55- مدلهای سازمان کارآفرینی.................................................................................................................................................95
2-55-1- پژوهش های انجام شده مرتبط با کارآفرینی سازمانی داخل کشور...................................................................96
2-55-2- پژوهش های انجام شده مرتبط با سرمایه اجتماعی در داخل کشور..............................................................101
2-55-3- پژوهش های انجام شده مرتبط با سرمایه اجتماعی و کارآفرینی سازمانی در داخل کشور......................102
2-55-4- تحقیقات انجام شده مرتبط با سرمایه اجتماعی در خارج از کشور.................................................................104
2-55-5- تحقیقات انجام شده مرتبط با کارآفرینی سازمانی در خارج از کشور............................................................106
2-55-6- تحقیقات انجام شده مرتبط با سرمایه اجتماعی و کارآفرینی سازمانی در خارج از کشور.........................107
2-56- نتیجه گیری کلی از ادبیات تحقیق...............................................................................................................109
2-57- چهرچوب نظری تحقیق....................................................................................................................................111
فصل سوم: روش تحقیق
3-1- متغیرهای تحقیق...............................................................................................................................................114
3-2- روش تحقیق.......................................................................................................................................................114
3-3- جامهع آماری.......................................................................................................................................................114
3-4- حجم نمونه..........................................................................................................................................................114
3-5- روش نمونه گیری...............................................................................................................................................115
3-6- ابزار گردآوری داده ها.........................................................................................................................................115
3-6-1- پرسشنامه سرمایه اجتماعی.....................................................................................................................115
3-6-2- پرسشنامه کارآفرینی سازمانی..................................................................................................................116
3-7- اعتبار و روایی پرسشنامه....................................................................................................................................117
3-7-1- اعتبار..............................................................................................................................................................117
3-7-2- روایی..............................................................................................................................................................118
3-8- روش گردآوری اطلاعات.....................................................................................................................................118
3-9- روشهای تجزیه و تحلیل.....................................................................................................................................119
3-9-1- روش توصیفی.................................................................................................................................................119
3-9-2- روش استنباطی.............................................................................................................................................119
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها
4-1- مقدمه......................................................................................................................................................................121
4-2- یافته های توصیفی، مشخصات عمومی پاسخگویان.......................................................................................121
4-2-1- جدول فراوانی سن پاسخگویان....................................................................................................................121
4-2-2- جدول فراوانی جنسیت پاسخگویان.............................................................................................................123
4-2-3- جدول فراوانی توزیع پرسشنامه در آموزشکده های استان..................................................................124
4-2-4- جدول فراوانی سمت پاسخگویان..................................................................................................................125
4-2-5- جدول فراوانی نوع استخدام پاسخگویان......................................................................................................126
4-2-6- جدول فراوانی سابقه کارپاسخگویان............................................................................................................127
4-3- آمار توصیفی مؤلفه های هر یک از متغیرهای مستقل و وابسته...................................................................128
4-4- تحلیل استنباطی داده ها........................................................................................................................................129
4-4-1- نتایج حاصل از فرضیه اصلی تحقیق............................................................................................................129
4-4-2- نتایج حاصل از فرضیه فرعی اول تحقیق.......................................................................................................130
4-4-3- نتایج حاصل از فرضیه فرعی دوم تحقیق...................................................................................................131
4-4-4- نتایج حاصل از فرضیه فرعی سوم تحقیق...................................................................................................132
4-4-5- نتایج حاصل از فرضیه فرعی چهارم تحقیق...................................................................................................133
4-4-6- نتایج حاصل از فرضیه فرعی پنجم تحقیق..................................................................................................134
4-4-7- نتایج حاصل از فرضیه فرعی ششم تحقیق...................................................................................................134
4-4-8- نتایج حاصل از فرضیه فرعی هفتم تحقیق....................................................................................................135
4-5- فرضیه جهت دار...........................................................................................................................................................137
4-5-1- نتایج حاصل از یافته هایپژوهش......................................................................................................................137
4-5-2- نتایج حاصل از فرضیه جهت دار.....................................................................................................................138
4-6- بررسی تاثیر متغیرهای مداخله گر در تحقیق.........................................................................................................138
4-6-1- بررسی تاثیر جنسیت............................................................................................................................................138
4-6-2- بررسی تاثیر سن..................................................................................................................................................139
4-6-3- بررسی تاثیر سابقه کار..........................................................................................................................................140
4-6-4- بررسی تاثیر سمت.....................................................................................................................................141
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
5-1- نتایج حاصل از فرضیه اصلی تحقیق..............................................................................................................144
5-1-1- بحث و تفسیر............................................................................................................................................144
5-2- نتایج حاصل از فرضیه فرعی اول...................................................................................................................145
5-2-1- بحث و تفسیر...............................................................................................................................................145
5-3- نتایج حاصل از فرضیه فرعی دوم......................................................................................................................146
5-3-1- بحث و تفسیر.................................................................................................................................................146
5-4- نتایج حاصل از فرضیه فرعی سوم.....................................................................................................................147
5-4-1- بحث و تفسیر................................................................................................................................................147
5-5- نتایج حاصل از فرضیه فرعی چهارم................................................................................................................147
5-5-1- بحث و تفسیر..................................................................................................................................................147
5-6- نتایج حاصل از فرضیه فرعی پنجم.....................................................................................................................149
5-6-1- بحث و تفسیر..................................................................................................................................................149
5-7- نتایج حاصل از فرضیه فرعی ششم.....................................................................................................................150
5-7-1- بحث و تفسیر.................................................................................................................................................150
5-8- نتایج حاصل از فرضیه فرعی هفتم......................................................................................................................151
5-8-1- بحث و تفسیر.................................................................................................................................................151
5-9- نتایج حاصل از فرضیه جهت دار.........................................................................................................................152
5-10- نتیجه گیری..........................................................................................................................................................152
5-11- محدودیت های تحقیق.......................................................................................................................................153
5-12- پیشنهادهای تحقیق.............................................................................................................................................154
5-12-1- پیشنهادهای مبتنی بر فرضیه های تحقیق...............................................................................................154
5-12-2- پیشنهاد به مسئولان و برنامه ریزان در رابطه با کارآفرینی.................................................................157
5-12-3- پیشنهاد به مسئولین در رابطه با سرمایه اجتماعی..................................................................................158
5-12-4- پیشنهاد به سایر محققین...............................................................................................................................159
منابع فارسی............................................................................................................................................................................160
منابع لاتین................................................................................................................................................................................166
فهرست جداول
7620018351500عنوان صفحه
جدول شماره(2-1) تعریف و سطوح تحلیل سرمایه اجتماعی...........................................................................................22
جدول شماره(2-2) ابعاد و مولفه های سرمایه اجتماعی و شناسایی شاخص های آن..................................................33
جدول شماره(2-3) نوع سازمان ها و فعالیت آنها...................................................................................................................37
جدول شماره(2-5) اختلاف نظر کارآفرینان و مبتکران........................................................................................................55
جدول شماره(2-6) مقایسه ویژگی های سازمانهای سنتی و کارآفرین.............................................................................70
جدول شماره(2-7) سیر تحول کارآفرینی سازمانی.................................................................................................................74
جدول شماره(3-1) پرسشنامه سرمایه اجتماعی به تفکیک مولفه ها............................................................................116
جدول شماره(3-2) پرسشنامه کارآفرینی سازمانیبه تفکیک مولفه ها............................................................................116
جدول شماره(3-3) پایایی متغیرهای مستقل و وابسته......................................................................................................117
جدول شماره(4-2-1) فراوانی سن پاسخگویان..................................................................................................................122
جدول شماره(4-2-2-) فراوانی جنسیت پاسخگویان.........................................................................................................123
جدول شماره(4-2-3) فراوانی توزیع پرسشنامه در آموزشکده های استان.....................................................................124
جدول شماره(4-2-4) فراوانی سمت پاسخگویان...............................................................................................................125
جدول شماره(4-2-5) فراوانی نوع استخدام پاسخگویان.....................................................................................................126
جدول شماره(4-2-6) فراوانی سابقه کار پاسخگویان.........................................................................................................127
جدول شماره(4-3) آمار توصیفی مولفه ها...........................................................................................................................128
جدول شماره(4-4-1) نتایج حاصل از فرضیه اصلی.........................................................................................................129
جدول شماره(4-4-2) نتایج حاصل از فرضیه فرعی اول...................................................................................................130
جدول شماره(4-4-3) نتایج حاصل از فرضیه فرعی دوم..................................................................................................131
جدول شماره(4-4-4) نتایج حاصل از فرضیه فرعی سوم.................................................................................................132
جدول شماره(4-4-5) نتایج حاصل از فرضیه فرعی چهارم...........................................................................................133
جدول شماره(4-4-6) نتایج حاصل از فرضیه فرعی پنجم.................................................................................................134
جدول شماره(4-4-7) نتایج حاصل از فرضیه فرعی ششم..............................................................................................135
جدول شماره(4-4-8) نتایج حاصل از فرضیه فرعی هفتم...............................................................................................136
جدول شماره(4-5-1) نتایج حاصل ازیافته های پژوهش..................................................................................................137
جدول شماره(4-5-2) نتایج حاصل ازفرضیه جهت دار......................................................................................................138
جدول شماره(4-6-1) تاثیر جنسیت بر وضعیت کارآفرینی...........................................................................................138
جدول شماره(4-6-2) بررسی تاثیر سن بر وضعیت کارآفرینی......................................................................................139
جدول شماره(4-6-3) تاثیر سابقه کار بر وضعیت کارآفرینی.............................................................................................140
جدول شماره(4-6-4) تاثیر سمت بر وضعیت کارآفرینی................................................................................................141
فهرست اشکال
952516446500عنوان صفحه
شکل شماره(2-1) سطوح سرمایه اجتماعی................................................................................................................................27
شکل شماره(2-2) عناصر سرمایه اجتماعی.................................................................................................................................44
شکل شماره(2-3) کارکردهای دولت...........................................................................................................................................44
شکل شماره(2-4) کارکردهای صنعت........................................................................................................................................45
شکل شماره(2-5) کارکردهای دانشگاه.......................................................................................................................................45
شکل شماره(2-6) مقایسه انواع کارآفرینی...............................................................................................................................49
شکل شماره(2-7) مدل کارآفرینی سازمانی، کوراتکو و نافزیک...........................................................................................59
شکل شماره(2-8) مراحل تدوین برنامه فعالیت کاری در کارآفرینی سازمانی.......................................................................67
شکل شماره(2-9) عوامل تاثیرگذار بر کارآفرینی سازمانی.......................................................................................................69
شکل شماره(2-9) ابعاد سرمایه اجتماعی، استون......................................................................................................................89
شکل شماره(2-10) ترکیب مدل استون و ابعاد کارآفرینی سازمانی آنتونیک و هیسریچ.................................................90
شکل شماره(2-11) مبانی ایجاد دانشگاه کارآفرین، کریستنسن...........................................................................................94
شکل شماره(2-12) مدل تعاملی کوراتکو و همکاران................................................................................................................95
شکل شماره(2-13) مدل کارآفرینی کورن وال و پرلمن..........................................................................................................96
فهرست نمودارها
-6667518351500عنوان صفحه
نمودار(4-2-1) فراوانی سن پاسخگویان...........................................................................................................................122
نمودار(4-2-2) فراوانی جنسیت پاسخگویان......................................................................................................................123
نمودار(4-2-3) فراوانی توزیع پرسشنامه ها در آموزشکده های استان......................................................................124
نمودار(4-2-4) فراوانی سمت پاسخگویان.........................................................................................................................125
نمودار(4-2-5) فراوانی نوع استخدام پاسخگویان.............................................................................................................126
نمودار(4-2-6) فراوانی سابقه کار پاسخگویان.................................................................................................................127
نمودار(4-4-1) نتایج حاصل از فرضیه اصلی...................................................................................................................129
نمودار(4-4-2) نتایج حاصل از فرضیه فرعی اول.............................................................................................................130
نمودار(4-4-3) نتایج حاصل از فرضیه فرعی دوم............................................................................................................131
نمودار(4-4-4) نتایج حاصل از فرضیه فرعی سوم...........................................................................................................132
نمودار(4-4-5) نتایج حاصل از فرضیه فرعی چهارم........................................................................................................133
نمودار(4-4-6) نتایج حاصل از فرضیه فرعی پنجم..........................................................................................................134
نمودار(4-4-7) نتایج حاصل از فرضیه فرعی ششم........................................................................................................135
نمودار(4-4-8) نتایج حاصل از فرضیه فرعی هفتم..........................................................................................................136
نمودار(4-6-1) تاثیر جنسیت.............................................................................................................................................139
نمودار(4-6-2) بررسی تاثیر سن.........................................................................................................................................140
نمودار(4-6-3) تاثیر سابقه کار...........................................................................................................................................141
نمودار(4-6-4) تاثیر سمت.................................................................................................................................................142
چکیده
"کارآفرینی"از دید دانشمندان علوم اجتماعی، فرآیندی است که در شبکه متغیری از روابط اجتماعی واقع شده است. این روابط اجتماعی می تواند رابطه کارآفرین با منابع و فرصت ها را محدود یا تسهیل نماید. تا کنون تحقیقات صورت گرفته در مورد کارآفرینی سازمانی، از نوع تعیین ویژگی های شخصیتی کارآفرینان بوده و توجه به شبکه روابط اجتماعی یا سرمایه اجتماعی نادیده گرفته شده است. درعین حال، امروزه نگاه جدی به مقوله کارآفرینی در سازمان های آموزشی وجود ندارد. این امر می تواند ناشی از دلایل مختلف از جمله نادیده گرفتن روابط و شبکه های اجتماعی باشد. از این رو هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه و تاثیر سرمایه اجتماعی و ابعاد آن با کارآفرینی سازمانی است. که در آموزشکده های خراسان شمالی انجام شده است، و جامعه آماری این تحقیق را کلیه کارکنان و اساتید آموزشکده ها در سال 91 تشکیل می دهند. کل جامعه آماری به تعداد 476 کارمند و استاد رسمی، پیمانی، قراردادی و حق التدریس هستند که از بین آنان 214 نفر به روش نمونه گیری طبقه ای طبق جدول مورگان انتخاب شده اند. این پژوهش به روش توصیفی از نوع همبستگی صورت گرفته و جهت اثبات روایی و پایایی آن از پرسشنامه استاندارد و معتبر جهانی سرمایه اجتماعی با 60 گویه از طیف لیکرت و پرسشنامه محقق ساخته کارآفرینی سازمانی که توسط ابراهیم زاده و همکاران تهیه و روایی وپایایی آن به اثبات و چندین بار به اجرا گذاشته شده است، مورد استفاده قرار گرفته است . تمامی داده ها به وسیله نرم افزار spss در دو بخش توصیفی و استنباطی تنظیم شده است. در بخش توصیفی از فراوانی، درصد، میانگین و انحراف استاندارد و در سطح آمار استنباطی از آزمون همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون چند متغیره و آزمون T استیودنت استفاده شده است. نتایج حاکی از آن بوده که بین سرمایه اجتماعی با کارآفرینی سازمانی با سطح اطمینان 95 درصد آلفا(50/0) فرضیه اصلی تایید شده است، یعنی بین سرمایه اجتماعی با کارآفرینی سازمانی رابطه مستقیم وجود دارد.
واژگان کلیدی: سرمایه اجتماعی، مشارکت، انسجام، صداقت، روابط متقابل، ارزشمندی، اعتماد، مسئولیت و تعهد، کارآفرینی سازمانی.

فصل اول
کلیات تحقیق

1-1- مقدمه
سرمایه اجتماعی جامعه شامل رسوم، روابط، نگرش ها و ارزش هاست که بر تعاملات بین مردم حاکم است و به توسعه اقتصادی و اجتماعی منجر می شود. با وجود این، سرمایه اجتماعی تنها مجموعه ای از نهادها نیست که زیر بنای جامعه را تشکیل دهد، بلکه برچسبی است که کل جامعه را با هم نگه می دارد. سرمایه اجتماعی شامی ارزش ها و رسوم مشترک برای هدایت اجتماعی است که در روابط خصوصی افراد، اعتماد و یک عقل جمعی مسئولیت مدنی ظاهر می شود، و جامعه را به چیزی بیشتر از مجموعه افراد تبدیل می کند(بانک جهانی به نقل از نصیری، 1387: 11).
بررسی کارآفرینی در چارچوب ساختار های احاطه شده اجتماعی، راه را برای یک چشم انداز وسیع در مورد کارآفرینی هموار می کند، به طوری که توجه را به سمت نکات مبهم و باریک که به آن، دقت نشده است جلب می کند؛ یعنی جنبه اجتماعی پدیده اقتصادی- اجتماعی، مانند کارآفرینی درون سازمانی.
بیش تر تحقیقات صورت گرفته روی کارآفرینی، از نوع تعیین ویژگی های شخصیتی کارآفرینان، از نوع ساختاری و موقعیت محیطی بوده است که به دلیل عدم توجه به شبکه روابط اجتماعی(سرمایه اجتماعی) یعنی عوامل غیر اقتصادی، مورد انتقاد قرار گرفته است(یولیهو ،2004).
امروزه کارآفرینی از دید دانشمندان علوم اجتماعی، فرآیندی است که در شبکه متغیری از روابط اجتماعی واقع شده است و این روابط اجتماعی می توانند رابطه کارآفرینی را با منابع و فرصت ها، محدود یا تسهیل نماید(احمدپور، 1378: 57). منظور از شبکه ، مجموعه ای از افراد است که از طریق روابط خاصی با یکدیگر در ارتباط هستند.این تحقیق به دنبال بررسی ابعاد سرمایه اجتماعی و کارآفرینی سازمانی و رابطه آن دو است. به این منظور برای بررسی شبکه روابط اجتماعی از مفهوم سرمایه اجتماعی استفاده می -شود. این سرمایه از مفاهیم نوینی است که نقشی بسیار مهم تر از سرمایه فیزیکی و انسانی در سازمان ها و جوامع ایفا می کند و امروزه در جامعه شناسی و اقتصاد و به تازگی در مدیریت و سازمان به صورت گسترده ای مورد استفاده قرار گرفته است. این مفهوم به پیوندها، ارتباط های میان اعضای یک شبکه به عنوان منبع با ارزش اشاره دارد، که با خلق هنجارها و اعتماد متقابل موجب تحقق اهداف اعضا می شود.
1-2- بیان مسئله
در دهه اخیر گسترش کاربرد مفهوم "سرمایه اجتماعی" درفنون علمی و پژوهشی و اسناد مربوط به سیاستگزاری های اجتماعی،اقتصادی و فرهنگی در کشورهای مختلف جهان با روند فزاینده ادامه دارد. امروزه سرمایه اجتماعی را یکی از اجزای ثروت ملت ها و توسعه پایدار را یکی از ابزارهای ظرفیت سازی در سازمانها،تدبیری برای پیشگیری و کاهش آسیب های اجتماعی و عاملی برای موفقیت برنامه های رفاه اجتماعی و ارتقای سلامت فردی و اجتماعی می دانند.
به نظر رابرت پاتنام:سرمایه اجتماعی روابط بین افراد،شبکه های اجتماعی و هنجارهای اجتماعی و هنجارهای متقابل و اعتماد اجتماعی است که از این طریق حاصل می شود (صالحی هیکویی،1384).
تاثیر سرمایه اجتماعی در توسعه دانش سازمانی و یادگیری سازمانی،سازمان ها را به سازمان دانش محور تبدیل و آن ها را در جهت رسیدن به سازمان یادگیرنده شدن نزدیک می کند(امین بیدختی،نظری،1388 :57).
در عصر حاضر برای توسعه بیش تر از آنچه به سرمایه های اقتصادی،فیزیکی و انسانی نیازمند باشیم،به "سرمایه اجتماعی" نیازمندیم،زیرا بدون این سرمایه استفاده از سایر سرمایه ها ممکن نمی باشد.مفهوم سرمایه اجتماعی به پیوند ارتباطات میان اعضای یک شبکه به عنوان منبعی با ارزش اشاره دارد که با خلق هنجارها و اعتماد متقابل موجب تحقق اهداف می شود. به عبارت دیگر،سرمایه اجتماعی در پرتو ارتباطات متقابل باعث نزدیکی انسان ها به یکدیگر شده و همکاری را تسهیل می نماید(صالحی امیر و کاوسی،1387).
مفهوم سرمایه اجتماعی در واقع پل ارتباطی جدیدی بین اقتصاد،جامعه شناسی و علوم سیاسی خواهد بود تا با نگرش جدیدتر به بررسی ارزش های اجتماعی،مخصوصا ارزش ارتباطات مردمی برای دستیابی به اهداف مشترک بپردازد.افراد جامعه ای که قادر باشند در فضایی اعتمادی از شبکه های اجتماعی و اطلاعاتی به طور گسترده برای تشخیص و استفاده از فرصت های تجاری، سیاسی ،تامین مالی،تامین شغل و چیدمان بهتر تخصیص منابع سود جویند،سرمایه اجتماعی بیش تری دارند.به طور کلی سرمایه اجتماعی ،به عنوان یک مفهوم،بار معنایی مثبتی به خود گرفته است،بطوری که سرمایه اجتماعی عاملی به منظور افزایش کارایی و بهره وری اموری چون تحصیلات،مهارت ها،چیدمان های تولیدی و اجتماعی به نظر می آید که با تمرکز بر ساختار های اجتمعی چون ساختار خانواده ها،دوستی ها،هماسایگی ها،سازمان های غیر دولتی و هنجارهای عمومی،افزایش التزام شهروندی به منظور انسجام بیش تری بین افراد و ساختارهای اجتماعی را نوید می دهد(جان فیلد/ترجمه،متقی،1385).
فرآیند تغییر و تحول مستمر و پرشتاب در آغاز هزاره سوم میلادی،از عمده ترین جریان های حاکم بر حیات بشری و از مهمترین مشخصات بارز آن به شمار می رود و فرآیند کارآفرینی و خلاقیت که اساس و بسترساز تغییر و تحول و دگرگونی است در این خصوص نقش بسیار بنیادین و تعیین کننده ای ایفا می کند(سعیدی کیا،1386).
نگاهی به کارآفرینی در چارچوب ساختارهای احاطه شده اجتماعی راه را برای یک چشم انداز وسیع در مورد کارآفرینی هموار می سازد،به طوری که توجه را به سمت نکات مبهم و کم تر پرداخته شده،یعنی جنبه اجتماعی پدیده اقتصادی-اجتماعی،همچون کارافرینی سازمانی جلب می کند.اخیرا سرمایه اجتماعی باعث ایجاد تئوری هایی شده است که پایه ای برای سایر مطالعات مدیریت می باشد.این سرمایه از مفاهیم نوینی است که نقشی بسیار مهم تر از سرمایه فیزیکی و انسانی در سازمان ها و جوامع ایفا می کند و امروزه در جامعه شناسی و اقتصاد و بتازگی در مدیریت و سازمان به صورت گسترده ای مورد استفاده قرار گرفته که به پیوندها و ارتباطات میان اعضای یک شبکه به عنوان منابع با ارزش اشاره دارد و با خلق هنجارها و اعتماد متقابل موجب تحقق اهداف اعضا می شود.درغیاب سرمایه اجتماعی،سایر سرمایه ها اثربخشی خود را از دست داده و پیمودن راه های توسعه و تکامل فرهنگی و اقتصادی ،ناهموار و دشوار می گردد(بیکر،1382 :20).
امروزه کارآفرینی از دید دانشمندان علوم اجتماعی فرآیندی است که در شبکه متغیری از روابط اجتماعی واقع شده است و این روابط اجتماعی می تواند رابطه کارآفرینی را با منابع و فرصت ها،محدود یا تسهیل نماید(احمدپور،1378 :134 ).
رقابت شدید بین سازمانها،شرکتها،کاهش کارآمدی مدیریت سنتی در این عرصه و رشد سریع شرکتهای کوچک،سبب شد که سازمانها اهمیت ویژه ای برای نوآوری قائل شود،زیرا نوآوری تنها تضمین برای بقا در عرصه رقابت می دانند،از این روسعی کردند افراد خلاق و کارآفرین را که پدید آورندگان اصلی محصولات در سازمان بودند،تشویق کنند که در سازمان بمانند و ایده های خود را در سازمان محقق سازند." پینکات"این افراد را کارآفرینان سازمانی نام نهاد(همان منبع :136).
سرمایه اجتماعی،به عنوان یک پدیده اجتماعی باعث بروز خلاقیت،ایده پروری،تسهیل رفتارهای نوآورانه و ریسک پذیری می شود(کلمن،1990: 100).و در فعالیتهای کارآفرینانه نقش مهمی دارد؛چرا که کارآفرینی یک فرآیند اجتماعی-اقتصادی است که از دوطریق به شرایط و بافت اجتماعی متکی است:نخست آن که کارآفرینان افرادی هستند که محصول محیط اجتماعی خود هستند و دوم این که کارآفرینی یک فعالیت اجتماعی است و در نتیجه وجود یا عدم پیوندها و ارتباطات اجتماعی بر ماهیت کسب و کار تاثیر می گذارد(آلیستر و اندرسون، 2002 :3).
رابطه بین سرمایه های انسانی،فکری،اجتماعی،فیزیکی و ....... یک رابطه چند وجهی است که در این میان رابطه کارآفرینی و سرمایه اجتماعی دارای اهمیت ویژه ای است که سایر سرمایه ها تقویت می گردد و بوسیله این سرمایه فعالیت کارآفرینانه معنا می یابد از طرف دیگر کارآفرینی در پرورش صور گوناگون سرمایه سهیم است.چرا که در عصرحاضر که به عصر ارتباطات و اطلاعات مشهور است در قالب شبکه اجتماعی است که سایر سرمایه ها تقویت می گردد و بوسیله این سرمایه ها فعالیت کارآفرینانه معنا می یابد. از طرف دیگر نیز کارآفرینی در پرورش صور گوناگون سرمایه سهیم است.(ناهید،
باتوجه به آنچه گذشت و همچنین نقشی که آموزشکده ها بعنوان یکی از نهادهای اثرگذار در توسعه اجتمایی ، اقتصادی ، فرهنگی و سیاسی هر جامعه ای دارد ،تحقیق حاضر به بررسی و ارزیابی وضعیت مولفه های سرمایه اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی پرداخته تا به پاسخ این سوال دست یابد:
آیا بین سرمایه اجتماعی و کارآفرینی سازمانی در آموزشکده های استان خراسان شمالی رابطه وجود دارد؟
1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق

دانلود پایان نامه ارشد- مقاله تحقیق

 برای دانلود فایل کامل به سایت منبع مراجعه کنید  : homatez.com

یا برای دیدن قسمت های دیگر این موضوع در سایت ما کلمه کلیدی را وارد کنید :

 

ازدوران گذشته ،توجه به سازمان ها به عنوان بازیگران اجتماعی و نیز دقت صاحب نظران به نیازها و مسائل اجتماعی مرتبط با سازمان،زمینه مساعدی را برای گسترش مفهوم سرمایه اجتماعی در حیطه سازمان ایجاد نموده است.
سرمایه اجتماعی از یک منظر،پدیده ای مدیریتی است و برای آن ویژگی های گوناگونی تعریف شده که شامل اعتماد (هنجارها)،ارزش ها و رفتار های مشترک، ارتباطات،همکاری، تعهد متقابل و شبکه ها می باشد(قلی پور،مدهوش، جعفریان،1387 :115 به نقل از ویلانوا و جوسا،2003:30).
سرمایه اجتماعی سازمانی،یک دارایی است که هم برای سازمان(از طریق ایجاد ارزش برای ذینفعان) و هم برای اعضای سازمان(از طریق ارتقای مهارت کارکنان) مفید و سودمند است(قلی پور،مدهوش، جعفریان به نقل از لینا و ون برن،1999 :538،).
سرمایه اجتماعی زیربنای اصلی هر جامعه برای رشد و توسعه است و از تجمیع سرمایه انسانی ،سرمایه طبیعی ، سرمایه فیزیکی و مادی و نوع روابط و تعاملاتی که بین سرمایه ها در جامعه وجود دارد، به وجود می آید و حرکت جامعه را به سوی آینده هموار می سازد (چاوش باشی ،1382)
و از طرفی سرمایه اجتماعی می تواند:
* بعنوان مشخصه تجارت و یا جامعه مدنی ،رفتار ریسک پذیر و نوآورانه را که جزءلاینفک کار آفرینی است تسهیل کرده و یا از آن جلو گیری می کند.
* سرمایه اجتماعی به عنوان مشخصه اجتماعی است که به طور مستقیم وارد عملکرد کاربردی افراد می شود و حضور آن باعث رضایت و نارضایتی می شود . افراد از وجود سرمایه اجتماعی ،عملکرد مثبت یا منفی دریافت می کنند و دست به اقدامات خاصی از قبیل جستجو ،فرار ،جابجایی و جبران می زنند و هدف ما افرادی هستند که بالقوه یا بالفعل کار آفرین و کار فرما هستند.
* سرمایه اجتماعی به صورت یک هدف مشخصه اجتماعی ،عملکرد کلی جامعه را بعنوان یک کار آفرین گروهی تسهیل کرده یا از آن جلوگیری می کند جامعه به صورت کلی نقش یک کار آفرین جمعی را ایفا می کندکه قرار است با ابتکار و نوآوری فرصت های تجاری ایجاد کند و دیگر مشکلات اجتماعی را حل نماید (هانس وست لاند،1387 :173-174).
از سوی دیگر، بین سرمایه اجتماعی و تعهد کارکنان،انعطاف پذیری سازمان،مدیریت مناسب کنش جمعی و ایجاد سطوح بالایی از سرمایه مفهومی، رابطه مثبت و معنی داری برقرار است. بنا بر این سرمایه اجتماعی می تواند عملکرد سازمانی را ارتقا دهد(بولینو ودیگران،2002 :507 به نقل از قلی پور و دیگران،1387 :115).
سازمان هایی که دارای سطوح بالاتر سرمایه اجتماعی هستند، احتمال دارد تا نسبت به رقبایشان که دارای سرمایه اجتماعی کم تری هستند، موفق تر باشند(نهاپیت و گوشال،1998 :250).
طبق تحقیقات به عمل آمده سرمایه اجتماعی می تواند:
- بر موفقیت حرفه ای تاثیر بگذارد؛
- به فرآیند جستجوی شغلی کارکنان کمک نموده و پورتفلیوی بهتری از کارکنان برای سازمان ایجاد نماید؛
- مبادله منابع بین واحدها را تسهیل نماید؛
- نوآوری، ایجاد سرمایه فکری و کارایی تیم های چندمنظوره را تحریک نماید؛
- گردش شغلی کارکنان را کاهش دهد؛
- ارتباط با عرضه کنندگان،شبکه منطقه ای تولیدویادگیری بین سازمانی را تقویت نماید(قلی پور ودیگران،1387 :115).
توسعه کارآفرینی یکی از نیازهای جدی اقتصادی، اجتماعی و سیاسی هر کشور است.کارآفرینی نماد کوشش و موفقیت در امور تجاری است.کارآفرینان به دلیل رهبری، مدیریت، نوآوری، ایجاد شغل، رقابت بهره وری و ایجاد صنایع جدید سهم مهمی در رشد اقتصادی کشور دارند.
کارآفرینی سه فایده مهم دارد: نخست باعث ثروت و رفاه برای جامعه می شود، دوم باعث نوآوری رادیکال یعنی نوآوری های تاثیرگذار در عرصه اقتصادی است، سوم باعث اشتغال مفید و مولد پایدار می شود(سلجوقی،1387 :17-18).
کارآفرینی سازمانی، با ایجاد نوآوری در سازمان سبب تحول اساسی در آن شده و همواره پیشتاز و پیشگام توسعه محصولات و خدمات جدید هستند و معمولا فرآیند نوآوری را از شکل گیری ایده اولیه تا به وجودامدن محصولات و یا خدمات جدید و یا اصلاحی در ساختارتولید، خود بر عهده می گیرد و در کلیه فرآیندها ناظر و یا مجری هستند(قلی پور و دیگران،1387 :117).
شومپیتر، عمده فعالیت های کارآفرینی سازمانی را شامل توسعه کالا و خدمات جدید، معرفی روش های جدید تولید، تشخیص بازارهای جدید،پیدا کردن منابع جدید و توسعه و بهبود سازمان میداند(صمدآقایی،1378 :20).
لذا با تحقیق حاضر سعی داریم به این شناخت برسیم که شبکه ها، تعهدات دو جانبه، اعتماد و وفاداری که از مشخصه های یک جامعه به شمار می روند، از کارآفرینی بصورت فردی یا جمعی جلوگیری می کند یا آن را تسهیل می کند. دلیل آن نیز این است که سرمایه اجتماعی در بعضی گروه های خاص، مانند گروه های تبهکاری، دارای تاثیرات ضد اجتماعی است.پس در پاسخ به سؤال اصلی تحقیق "چگونگی رابط بین سرمایه اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان" هر گاه بین سرمایه اجتماعی و ایجاد کارآفرینی سازمانی کارکنان رابطه معنی داری وجود داشته باشد، می توان در گزینش کارکنان، سرمایه اجتماعی آنها را مد نظر قرار داد.
1-4- اهداف تحقیق
هدف اصلی
شناسایی رابطه بین سرمایه اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی
اهداف فرعی
* شناسایی رابطه بین اعتماد اجتماعی وکارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی.
* شناسایی رابطه بین انسجام اجتماعی و وکارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی.
* شناسایی رابطه بین ارزشمداری اجتماعی و وکارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی.
* شناسایی رابطه بین روابط متقابل اجتماعی وکارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی.
* شناسایی رابطه بین صداقت اجتماعی وکارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی.
* شناسایی رابطه بین مشارکت اجتماعی وکارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی.
* شناسایی رابطه بین مسئولیت و تعهداجتماعی وکارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی.
1-5- فرضیه های تحقیق
فرضیه اصلی
بین سرمایه اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی رابطه وجود دارد.
فرضیه های فرعی
* بین اعتماد اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی رابطه وجود دارد.
* بین انسجام اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی رابطه وجود دارد.
* بین ارزشمداری اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی رابطه وجود دارد.
* بین روابط متقابل اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی رابطه وجود دارد.
* بین صداقت اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی رابطه وجود دارد.
* بین مشارکت اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی رابطه وجود دارد.
* بین مسئولیت و تعهد اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی رابطه وجود دارد.
فرضیه جهت دار
اعتماد اجتماعی بیشتر از مشارکت اجتماعی بر کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های استان خراسان شمالی تاثیرگذار است.
1-6- متغیرهای تحقیق
الف)متغیر مستقل: متغیر مستقل نقش علت را به عهده دارد و بر متغیرهای دیگر تاثیرمی گذارد، منشأ بروز پدیده ها می شود، پژوهشگر معمولا در جستجوی رابطه بین دو عامل یامتغیر است وتشخیص تأثیرمتغیر مستقل و میزان آن از اهداف عمده پژوهش محسوب می شود(حافظ نیا به نقل از قربانی و دیگران،1390 :48).متغیر مستقل ،متغیری است که پژوهش گر آن را دستکاری، کنترل و یا مشاهده می کند، تا اثر آن را بر روی افراد مورد مطالعه یا متغیر وابسته در یابد(نادری و نراقی به نقل از قربانی و دیگران،1390 :49). در پژوهش حاضر، سرمایه اجتماعی به عنوان متغیر مستقل در نظر گرفته شده است.
ب)متغیر وابسته : متغیر وابسته، متغیر پاسخ، برون داد یا ملاک است و عبارت است از وجه یاجنبه ای از رفتار یک ارگانیزم که تحریک شده است. متغیری است که مشاهده یا اندازه گیری می شود تا تأثیر متغیر مستقل بر آن معلوم و مشخص شود.درتحقیق آزمایشی ،متغیر وابسته، متغیری است که در اثر اجرا، حذف یا تغییر متغیر مستقل، آشکار، پنهان یا تغییر می کندو بر عکس متغیر مستقل در اختیار محقق نیست و او نمی تواند در آن تصرف یا دستکاری به عمل آورد (دلاور،1387 :38). دراین پژوهش ،کارآفرینی سازمانی کارکنان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است.
ج)متغیر تعدیل کننده: این متغیر بر رابطه میان متغیرهای مستقل و وابسته تأثیر اقتضایی دارد.یعنی ،حضور این متغیر سوم رابطه ای را که اساسا بین متغیر مستقل و وابسته مورد انتظار است تحت تأثیر قرار می دهد(سکاران،1388 :87).
متغیر تعدیل کننده به منظورتوصیف متغیر مستقل معینی به کار برده می شودو دومین متغیر مستقلی است که به خاطر تعیین تأثیر آن در رابطه بین اولین متغیر مستقل و متغیر وابسته انتخاب شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد.متغیر تعدیل کننده عاملی است که توسط پژوهشگر،انتخاب، اندازه گیری یا دستکاری می شود تا مشخص شود که تغییر آن موجب تغییر رابطه بین متغیر مستقل و پدیده مشاهده شده می شود یا خیر. واژه تعدیل کننده به اطلاع ما می رساند که متغیر مستقل ثانوی باید کنار گذاشته شود(دلاور،1387 :40). در این پژوهش ،سن،جنسیت، سابقه کارکنان
به عنوان متغیر تعدیل کننده درنظر گرفته شده است.
د)متغیر کنترل:متغیرهای مربوط به یک موقعیت پژوهشی را نمی توان هم زمان مطالعه کرد.به متغیرهایی که اثر آنها باید خنثی یا کنترل شود، متغیر کنترل گفته می شود. این متغیر ها توسط آزمایش گر کنترل تا اثر آنها با اثر متغیر مستقل آمیخته نشود و هر گونه اثر احتمالی آنها در پدیده مورد مشاهده حذف یا خنثی گردد(قربانی و دیگران به نقل از هومن، ،1390 :51).در پژوهش حاضر آموزشکده های فنی و حرفه ای خراسان شمالی بعنوان متغیر کنترل در نظر گرفته شده است.
1-7- تعاریف نظری و عملیاتی متغیرها
1-7-1- تعریف نظری
سرمایه اجتماعی
سرمایه اجتماعی عبارت از ارتباطات و شبکه های اجتماعی که می تواند حس همکاری و اطمینان را در میان افراد یک جامعه پدید آورند(جعفری،1390: 9). طبق تعریف فوکویاما، "سرمایه اجتماعی" عبارت از توانایی افراد برای کار کردن با یکدیگر به منظور دستیابی به اهداف مشترک در گروه ها و سازمان ها (فوکویاما،1995: 73)یا درتعریف دیگر ،مجموعه منابع بالقوه یا بالفعلی است که با عضویت در شبکه پایانی از روابط کم و بیش نهادینه شده و از آشنایی یا شناخت متقابل به دست می آید(بوردیو،1990: 124).
روابط متقابل اجتماعی
ارتباطات میان دو شخص یا دو گروه است که می تواند صورت های گوناگون چون همکاری ، مبادله ،وصلت و دوستی به خود بگیرد. همچنین روابط متقابل می تواند در ارتباطات خانوادگی ، همسایگی و ارتباطات متقابل در محیط کار را نیز شامل شود.توسعه ارتباطات غیر رسمی باعث افزایش اعتماد متقابل می شود که این افزایش باعث کاهش اثر تفاوت های ناشی از مقام می گردد(مورهد و گریفین ،1383: 296).
مشارکت اجتماعی
منظور از مشارکت درگیری ذهنی و عاطفی اشخاص در موقعیت های گروهی است که آنان را بر می انگیزد تا برای دستیابی به اهداف گروهی یکدیگر را یاری می نمایند و در مسئولیت کار شریک شوند(علوی تبار،1379: 15).
مسئولیت و تعهد اجتماعی
کیت دیویس معتقد است: "مسئولیت اجتماعی یعنی نوعی احساس تعهد بوسیله مدیران سازمانهای تجاری بخش خصوصی ، به نحوی که در تصمیم گیری هایشان در کنار کسب سود برای سازمان، سطح رفاه کل جامعه را نیز در نظر داشته باشند".(عراقی و یقین لو،1383). مجموعه وظایف و تعهداتی است که سازمان باید در جهت حفظ و مراقبت کمک به جامعه ای که در آن فعالیت می کند ، انجام دهد(صالحی امیر و کاوسی: 17،به نقل از بارنی و گریفین،1992).مسئولیت اجتماعی یکی از وظایف و تعهدات سازمانی در جهت منتفع ساختن جامعه است به نحوی که هدف اولیه سازمان یعنی حداکثر کردن سود را صورتی متعالی بخشد.( صالحی امیر و کاوسی، به نقل از رابینسون،1980:18).
ارزش مداری اجتماعی
ارزش ها را مجموعه ای از پنداشت های اساسی نسبت به آن چه پسندیده است ، دانست که تجلی عمیق ترین احساسات مشترک نسبت به جهان در جامعه است ، بنابر این ارزش های اجتماعی ایجادکننده و قوام بخش روابط و نظم اجتماعی هستند."ماکس وبر" در این مورد چنین استدلال می کند:"روابط اجتماعی زمانی خصلت جماعتی پیدا می کند که در جهت گیری رفتار اجتماعی، چه در یک مورد منفرد و یا نوع مثالی- بر احساس همبستگی شرکت کنندگان که زاییده وابستگی های عاطفی و سنتی آنان است، استوار باشد.از سمی دیگر خصلت جامعه ای روابط اجتماعی محصول آشتی و توازن منافع است و از احکام ارزش عقلانی یا مصلت ناشی می شود. به تعبیر دیگر می توان گفت که ارزش ها به صورت واسطه و حلقه های وصل در مبادلات و تعاملات اجتماعی ایفای نقش می کنند و نظام های ارزشی در هر دوره از تغییرات ساختاری، اجتماعی، مراتب و اولویت های خاص خود را خواهند داشت که بسیار تاثیرگذار خواهد بود(مجددالدین،1380: 113-96).
اعتماد اجتماعی
از مهمترین شاخص های سرمایه اجتماعی محسوب می شود. بی اعتمادی، پدیده ای روان شناختی است که فرداطمینان به خود و دیگران را از دست می دهد و به ناتوانی خود اذعان دارد. این روند (بی اعتمادی) از دید گاه کلمن ، توان حرکت و خلاقیت را از فرد و گروه می گیرد و او را به موجودی بی تحرک و خنثی تبدیل می کند(ستوده،1381).
اعتماد یک پدیده حساس وشکننده است و به وجود آمدن آن زمان زیادی می برد. بایددانست که اعتماد باعث به وجود آمدن اعتماد می شود.
مزیت عمده اعتماد بین افراد، تسهیم اطلاعات و همکاری می باشد. وقتی افراد اعتماد داشته باشند که به عقاید آنها احترام گذاشته می شود، آنها تمایل بیشتری برای ارائه عقاید خلاق، اهداف و عقاید فردی دارند. چنین محیطی عقاید خلاق را در سازمان به وجود می آورد و تعارضات را در موقعیت برد-بردحل می نماید(صالحی امیری به نقل از لینا،1387: 14).
انسجام اجتماعی
یکی دیگر از مولفه های سرمایه اجتماعی است که همبستگی اجتماعی را مورد مطالعه قرار می دهد. جاناتان ترنر به نقل از دورکیم می گوید:"انسجام وقتی رخ می دهد که عواطف افراد به وسیله نمادهای فرهنگی تنظیم شوند، جایی که افراد متصل به جماعت ، اجتماعی شده باشند، کنش ها بوسیله هنجارها تنظیم شده باشد و جایی که نابرابری ها قانونی تصور می شود"(ترنر،1370).
صداقت اجتماعی: درستی ، پاکی
اصولا صداقت، راست اندیشی، درستکاری از بالاترین صفات انسانی هستند و به همین خاطر خصلت اساسی پیامبران است،لذا انسان های با صداقت، همتراز پیامبران دانسته شده اند(سوره مریم آیه 54). اگر فردی صداقت به خرج دهد، اعتماد و اطمینان دیگران را به خود جلب خواهد کرد. بنا بر این افراد را باید آگاه ساخت، تصمیمات را توجیه کرد و در باره مسائل صداقت به خرج داد(رابینز، 1383: 185).
کارآفرینی
عبارت از فرآیند خلق چیزی با ارزش و متفاوت از طریق اختصاص زمان و تلاش کافی ، همراه با ریسک مالی ، روانی و اجتماعی همچنین دریافت پاداش های مالی و رضایت شخص از نتایج حاصله(هیستریچ و پیترز،1382: 49).
کارآفرینی سازمانی
طبق گفته جونز و باتکر،کارآفرینی سازمانی پروسه ای است که از طریق آن سازمانها متوجه فرصت ها می شوند و عوامل تولید را به طرز خلاقانه ای جهت ایجاد ارزش اضافه ، سر و سامان می دهند (صمدآقایی ،1378: 75).
"شومپیتر" بر این باور است که کارآفرینی سازمانی واژه ای است که از درون دنیای کسب و کار برخاسته ، و به عنوان توانایی استفاده از منابع با روشهای جدید است که منجر به خلق محصولات و خدمات جدید در محیط سازمانی می شود(مقیمی،1384: 120).
1-7-2- تعاریف عملیاتی
سرمایه اجتماعی: درپژوهش حاضر برای شناسایی سرمایه اجتماعی کارکنان آموزشکده های مورد مطالعه از پرسشنامه 60 سوالی که گویه های آن ابعاد سرمایه اجتماعی را می سنجد ، استفاده شده است. امتیازی که بر اساس پاسخ های داده شده به سوالات پرسشنامه سرمایه اجتماعی بدست می آید نشان دهنده این است که کارکنان در چه سطحی از سرمایه اجتماعی نسبت به اهداف سازمان قرار دارند.و میزان سرمایه اجتماعی مطابق این ابزار حداقل نمره 82/1 و حداکثر آن 42/4 است.
انسجام :امتیازی که فرد در پاسخ به سوالات 50 الی 56 از پرسشنامه سرمایه اجتماعی بدست می آورد. که حداقل نمره 17/1 و حداکثر آن 67/4 است.
اعتماد:در پژوهش حاضر نمره ای که فرد در پاسخ به سوالات 22 الی 32 از سوالات پرسشنامه سرمایه اجتماعی بدست می آورد. نشانگر اعتماد اجتماعی وی می باشد. که حداقل نمره 25/2 و حداکثر آن 88/4 است.
تعهد و مسئولیت:در این پژوهش امتیازی که فرد در پاسخ به سوالات 57 الی 60 از پرسشنامه سرمایه اجتماعی بدست می آورد. بین کننده تعهد و مسئولیت پذیری فرد می باشد. که حداقل نمره 67/1 و حداکثر آن 00/5 است.
ارتباط اجتماعی: نمره ای که افراد در پاسخ به سوالات 33 الی 49 از پرسشنامه سرمایه اجتماعی بدست می آورد، نشان دهنده روابط اجتماعی او با سایر افراد می باشد. که حداقل نمره 63/1 و حداکثر آن 56/4 است.
ارزش مداری اجتماعی: در پژوهش حاضر نمره ای که فرد در پاسخ به سوالات 16 الی 21 از سوالات پرسشنامه سرمایه اجتماعی بدست می آورد. نشان دهنده ارزش مداری فرد می باشد. که حداقل نمره 44/1 و حداکثر آن 89/4 است.
صداقت اجتماعی: امتیازی که فرد در پاسخ به سوالات 8 الی 15 از پرسشنامه سرمایه اجتماعی بدست می آورد. بیان کننده صداقت و درستکاری فرد است. که حداقل نمره 75/1 و حداکثر آن 63/4 است.
مشارکت اجتماعی: نمره ای که افراد در پاسخ به سوالات 1 الی 7 از پرسشنامه سرمایه اجتماعی بدست می آورد. که حداقل نمره 57/1 و حداکثر آن 86/4 است.
کارآفرینی سازمانی: در پژوهش حاضر امتیازی که فرد در پاسخ به سوالات پرسشنامه کارآفرینی سازمانی بدست می آورد. بیانگر میزان کارآفرینی فرد در آموزشکده ها می باشد. که حداقل نمره 18/1 و حداکثر آن 00/5 است.

فصل دوم
ادبیات تحقیق

1-2-مقدمه
نگاه به کارآفرینی در چارچوب ساختارهای احاطه شده اجتماعی راه را برای یک چشم انداز وسیع در مورد کارآفرینی هموار می سازد، به طوری که توجه را به سمت نکات مبهم وکم تر پرداخته شده،یعنی جنبه اجتماعی پدیده اقتصادی –اجتماعی ، همچون کارآفرینی سازمانی،جلب می کند. اخیراً سرمایه اجتماعی باعث ایجاد تئوری هایی شده است که پایه ای برای سایر مطالعات مدیریت می باشد . این سرمایه از مفاهیم نوینی است که نقشی بسیار مهم تر از سرمایه فیزیکی وانسانی در سازمان ها وجوامع ایفا می کند وامروزه در جامعه شناسی و اقتصادو به تازگی در مدیریت وسازمان به صورت گسترده ای مورد استفاده قرار گرفته که به پیوندها وارتباطات میان اعضای یک شبکه به عنوان منابع با ارزش اشاره دارد وبا خلق هنجارها واعتماد متقابل موجب تحقق اهداف اعضا می شود.در غیاب سرمایه اجتماعی،سایر سرمایه ها اثربخشی خود را از دست داده وپیمودن راه های توسعه وتکامل فرهنگی واقتصادی ،ناهموار ودشوار می گردد (بیکر،1382،ص20).
سرمایه اجتماعی ، به عنوان یک پدیده اجتماعی باعث بروز خلاقیت، ایده پروری، تسهیل رفتارهای نوآورانه وریسک پذیری میشود(کلمن،1990،ص100)ودر فعالیت های کارآفرینانه نقش مهمی دارد؛ چرا که کارآفرینی یک فرآیند اجتماعی-اقتصادی است که از دوطریق به شرایط وبافت اجتماعی متکی است:نخست آنکه کارآفرینان افرادی هستند که محصول محیط اجتماعی خود هستند ودوم اینکه کارآفرینی یک فعالیت اجتماعی است ودر نتیجه وجود یا عدم پیوندها وارتباطات اجتماعی بر ماهیت کسب وکار تاثیر می گذارد( آلیسترو اندرسون،2002،ص3).
در این جهت،این پژوهش سعی دارد که رابطه بین سرمایه اجتماعی وکارآفرینی سازمانی در سطح آموزشکده های فنی وحرفه ای خراسان شمالی را مورد مطالعه قرار دهد.برای روشن شدن موضوع ابتدا به بحث درباره سرمایه اجتماعی و کارآفرینی سازمانی می پردازد وسپس ارتباط بین این دو متغییر را بررسی خواهد نمود.
2-2- مفهوم سرمایه
مفهوم سرمایه را می توان از آراء مارکس دنبال کرد. درمفهوم پردازی مارکس، سرمایه بخشی از ارزش اضافی است که سرمایه داران ،کسانی که ابزار تولید را در اختیار دارند،از گردش کالاها وپول در فرآیندهای تولیدومصرف، آن رابه دست می آورند. در این گردش، به کارگران در مقابل کار(کالایشان)دستمزدی پرداخت می شود که به آنها امکان میدهدکالاهایی(ازقبیل ،غذا،مسکن ولباس)را برای حیات خود (ارزش مبادله)خریداری کنند.اما کالای پردازش وتولید شده توسط سرمایه داران را می توان با قیمت بالاتری درمصرف فروخت(ارزش مصرف کننده).در این تصویر از جامعه سرمایه داری سرمایه بیانگر دو عنصر مرتبط اما متمایز است. از یک سو سرمایه بخشی از ارزش اضافی است که به زعم مارکس توسط کارگران تولید شده اما نصیب سرمایه دار می شود.از سوی دیگر سرمایه بیانگر یک سرمایه گذاری از سوی سرمایه گذاران (در تولید وگردش کالاها)به امید بازدهی وکسب سود در بازار است. سرمایه به عنوان بخشی از ارزش اضافی محصول یک فرآیند است. بنابراین سرمایه در مفهوم مارکسی(کلاسیک)نظریه هایی درباره روابط اجتماعی استثماری میان دو طبقه است(لین،1999). اما از تعاریف دیگر سرمایه می توان عنوان نمود ، سرمایه کار جمع شده ای است که می تواند به تملک افراد یاگروه ها برای استفاده انحصاری در مورد علایق وافزایش مالکیت سرمایه ای خود درآید. در واقع واژه سرمایه به ماهیتی زاینده ومولد دلالت می نماید
2-3- مفهوم اجتماعی
"اجتماع"،community واژه ای است که به شیوه های مختلفی از احساس تعلق ویا محرومیت ، در مورد ما ودیگران به کار گرفته می شود.چیزی مانند یک حس جمعی است،که در همبستگی های بی شماری از اجتماعات مربوط به حفظ سلامتی گرفته تا اجتماعات شغلی ومحلی قرار میگیرد . هرکس می تواند ادعا کندکه حداقل متعلق به یک اجتماع است. این اجتماع می تواند اجتماعات علمی ویا یک اجتماعات محلی باشد ،که درآن زندگی می کند . واژه اجتماع تنها توصیفی نیست، بلکه هنجاری وایدئولوژیک هم هست ومعانی زیادی را با خود به همراه دارد(بل ووالنتاین ،1993: 97).اجتماع تصوری کلی واساس تعلقی راشامل می شود که عامل همبستگی اعضای آن می گردد. اجتماع می تواند خود به خود ویا آگاهانه شکل بگیرد.اجتماعات می توانند اهدافی تعیین شده وراهکارهایی برای رسیدن به آن داشته باشند ویا تنها حول یک موضوع یا یک مکان و احساس هویت مبتنی بر آن شکل گرفته باشند. در واقع مطالعه ی مربوط به اجتماعات ،تلاشی برای اندیشیدن درباره دوموضوع جداگانه ودر عین حال وابسته به هم است.اینکه چه چیزی یک اجتماع را درست می کند ودیگراینکه اعضای یک اجتماع چه چیزی را از آن به دست می آورند(بل،15:2001).
2-4- انواع سرمایه
الف-سرمایه فرهنگی: ویژگی های فرهنگی اعم از ارزشها، مفروضات و.......که مشوق کارآفرینی باشند.
ب-سرمایه فکری: مجموعه ای از دارایی های فکری ناملموس اعم از اطلاعات ودانش که منجر به خلق ارزش شوند.در واقع سرمایه فکری در سازمان را براساس نظر چن وهمکارانش (2004)می توان به دو بعد انسانی وساختاری تقسیم بندی نمود. سرمایه فکری تفاوت بین ارزش بازاری یک شرکت وهزینه جایگزینی دارایی های آن است (ستارامان وهمکاران، 2002).
ج-سرمایه انسانی : نشان دهنده موجودی دانش فراگرفته شده افراد یک سازمان است.این سرمایه از طریق شایستگی، نگرش، چالاکی فکری افراد، مهارت ها وتوانایی حل مسئله ، ایجاد می شود.سرمایه انسانی منبعی مهم برای نوآوری وبازآفرینی در یک شرکت محسوب می شود.
د-سرمایه اجتماعی: مجموعه منابع بالقوه وبالفعلی که از طریق عضویت افراد در شبکه های اجتماعی در اختیارشان قرار می گیرد.
ه-سرمایه کارآفرینانه: مجموعه ای از مهارت ها وانگیزه های کارآفرینان.
و-سرمایه فیزیکی : اعم از منابع، پول ومواد اولیه لازم و.....
در تعیین اهمیت انواع سرمایه های فوق الذکر به صورت اقتضایی ممکن است در هر موقعیتی وبا در نظر داشتن نیاز آن لحظه سازمان یا شرکت یکی از انواع سرمایه اهمیت بیشتری پیدا نماید(همان منبع).
2-5- آیا مفهوم"سرمایه" برای درک روابط اجتماعی(در برابر روابط اقتصادی)مناسب است؟
اگرسرمایه فیزیکی چیزی است که در ساختمان ،زمین یا تجهیزات مولد وجود دارد، سرمایه مالی چیزی است که یک فرد در بانک دارد(پول)، و سرمایه انسانی چیزی است که در ذهن وجود دارد(آموزش و مهارت های مختلف)، سرمایه اجتماعی چیزی است که در روابط و شبکه های خود با دیگر افراد داریم.مفهوم سرمایه، به گونه ای است که معمولا در جامعه شناسی، حقوق و اقتصاد به کار می رود، دست کم دارای چهار عنصر زیر است:
1- واحدهای سرمایه دارای مالکیت است و حقوق مالکیت ضمانت اجرایی دارد.
2- سرمایه تنها در صورتی به عنوان سرمایه عمل می کند که کارکرد آن سودی در بر داشته باشد.
3- هدف مالک از سرمایه گذاری کسب سود است.
4- استفاده از سرمایه منجر به تقلیل آن می شود.
در مقابل سرمایه اجتماعی در کاربرد معمولی آن دارای هیچ یک از چهار معیار فوق نیست:
1- این نوع سرمایه دارای مالک فردی نیست و حتی جامعه هیچ حقی را که از لحاظ حقوقی ضمانت اجرایی داشته باشد، ندارد.
2- ممکن است این سرمایه سودآور باشد، ولی این سود از پیامدهای جانبی آن عمل جمعی است نه از انگیزه ای که به ایجاد سرمایه اجتماعی منجر شود.
3- سرمایه گذاری غیرعمدی است؛ موجودی سرمایه با اقدام فردی یا جمعی عمدا ایجاد نمی شود بلکه از پیشینیان به ارث می رسد و ریشه های آن در زمان گذشته پنهانند؛ سرمایه موجود را می توان با "مراقبت" پرورش داد، ولی نمی توان آن را با "مهندسی" ایجاد کرد. البته امکان اتلاف سرمایه اجتماعی به طور عمدی وجود دارد.
4- بر خلاف سرمایع فیزیکی بهره برداری از سرمایه اجتماعی موجود آن را کاهش نمی دهد و حتی ممکن است به افزایش آن نیز بینجامد.
سرمایه اجتماعی در مقایسه با شکل های دیگر سرمایه از عینیت کم تری برخوردار است و بالطبع توصیف آن به شیوه هایی که برخاسته از فرهنگ نیست، دشوارتر است(تاجبخش،1389: 29-28).
2-6- سیر تاریخی تحولات سرمایه اجتماعی
اصطلاح «سرمایه اجتماعی» در سال 1916در پروژه - ریسرچای از «هانی فان» از دانشگاه ویرجینیای غربی مطرح شد ، اما نخستین بار در اثر کلاسیک جین جاکوب «مرگ وزندگی شهرهای بزرگ آمریکایی» (1961)به کار گرفته است. ایوان لایت، جامعه شناس وگلن لوری اقتصاد دان نیز سرمایه اجتماعی را در دهه 1970برای توصیف مشکل توسعه اقتصادی درون شهری به کار بردند،در دهه 80این اصطلاح توسط جیمز کلمن جامعه شناس ، در معنای وسیع تری مورد استقبال قرار گرفت، سرمایه اجتماعی مفهومی است که پیشینه طولانی ندارد کاربرد این مفهوم به تدریج از دهه 1990به این سو با آثار افرادی چون ، جیمز کلمن ، پیر بوردیو ، رابرت پاتنام وفرانسیس فوکویاما افزایش یافت .
انتشار آثار پاتنام ودیگران در سال 2000وتداوم آن در دهه اول قرن 21اهمیت مطالعه در این زمینه را بالا برده است.
سرمایه اجتماعی در قالبی میان رشته ای شکل می گیرد ، آنها سرمایه اجتماعی را مجموعه منابع انباشت شده بالفعل یا بالقوه تعریف می کنند که کم وبیش در شبکه های اجتماعی نهادینه شده اند (بوردیو 1986،فاستر1987).
برخی دیگر سرمایه اجتماعی را در قالب لایه های ساختاری ارتباطی وشناختی مورد توجه قرار می دهند لایه ساختاری به قابلیت ها وتوانمندی های فرد جهت پدید آوردن ارتباط مربوط می شود ، ابعاد ارتباط نیز به پیوند افراد به یکدیگر (تعامل ،همکاری ،اعتماد)مربوط می شود .همچنین مبادله اطلاعات ،شناسایی موضوع ،اداره امور ،بحث در خصوص حل وفصل مشکلات ومسائل مورد نظر ابعاد دیگر سرمایه اجتماعی از دید آنها ست(بویست،1995 و گرونویت،1973).
نقش مهم سرمایه اجتماعی در هدایت تصمیم سازی ها ومطالعه دقیق تر بازخورد تصمیم گیری ها باعث شده دولت مردان فعال وحتی مراکزی چون صندوق بین المللی پول وبانک جهانی توجه جدی تری به سرمایه اجتماعی کرده ودر سیاست گذاری های خود از آن استفاده کنند(پیسکوپتو،2000).
2-7- تعریف سرمایه اجتماعی
"سرمایه اجتماعی"منابعی است که از یا درون شبکه های کسب وکار یافردی دردسترس است ،این منابع شامل اطلاعات، اندیشهها، راهنماییها، فرصت های کسب وکار ، سرمایه های مالی ، قدرت ونفوذ، پشتیبانی احساس، خیرخواهی، اعتمادوهمکاری می- باشند.کلمه"اجتماعی"در عنوان سرمایه اجتماعی دلالت می کند که این منابع، خود داراییهای شخصی محسوب نمی شود هیچ فردی به تنهایی مالک آن نیست ، این منابع در دل شبکه های روابط قرار گرفته اند.
واژه "سرمایه"دلالت می کند که سرمایه اجتماعی همانند سرمایه انسانی یا اقتصادی ماهیتی زاینده ومولد دارد ،یعنی مارا قادر میسازد ارزش ایجاد کنیم ،کارها را انجام دهیم ، به اهدافمان دست یابیم مأموریتهایمان را در زندگی به اتمام رسانیم وبه سهم خویش در دنیایی که درآن زندگی می کنیم ،کمک کنیم وقتی می گوییم سرمایه اجتماعی "زاینده ومولد "هستند، منظور این است که هیچکس بدون آن موفق نیست وحتی زنده نمی ماند.این عقاید ریشه در اسطوره فردگراییدارد،یعنی فرهنگی که معتقد است هر فردی براساس تلاشها وتواناییهای فردی موفق می شود یا شکست می خورد.علی رغم اسطوره فرد گرایی ،سرمایه اجتماعی در دستیابی به موفقیت فردی ، موفقیت شغلی وحتی یک زندگی شادورضایت بخش ،نقش مهمی را ایفا می کند (الوانی به نقل از واین بیکر،1382: 15).
پورتز (1998): سرمایه اجتماعی را بعنوان توانایی کنشگران برای بدست آوردن وحفظ کردن منابع ، براثر عضویت در شبکه های اجتماعی تعریف می کند وی بیشتر بر روابط و شبکه های اجتماعی در تحلیل سرمایه اجتماعی تمرکز دارد.(صالحی هیکویی،15:1384).
ولکاک (1998): سرمایه اجتماعی را اطلاعات ، اعتماد و هنجارهای عمل متقابل که جزء جدایی ناپذیر شبکه اجتماعی فرد هستند ،تعریف می کند.
به تعریف بولن و اونیکس (1998): سرمایه اجتماعی ماده خام جامعه مدنی است که از بین هزاران کنش متقابل روزانه مردم به وجود می آید .سرمایه اجتماعی میان شخص خاص یا دربین ساختارهای اجتماعی قرار ندارند،بلکه در فضای بین مردم وجود دارد.
سرمایه اجتماعی ، دارایی سازمان ، بازار یا دولت نیست ، بلکه یک پدیده از پایین به بالاست که با شکل گیری پیوندها وشبکه های اجتماعی افراد بر مبنای اصول اعتماد ، عمل متقابل وهنجارهای کنش به وجود می آید(بولن و اونیکس،1998) .
مطابق تعریف ناهاپیت وگوشال (1998)که مجدداً توسط برلینو وترنلی (2002)بکار گرفته شده است ، سرمایه اجتماعی عبارت است از : مجموعه منابع وارزشی که در داخل شبکه ای از روابط فردی وسازمانی موجود است واز آن نشأت می گیرد.
لین (1998)در تئوری منابع اجتماعی ، سرمایه اجتماعی را به عنوان منابع جای گرفته در ساختار اجتماعی که از طریق کنش های هدف مند در دسترس افراد قرار می گیرند، تعریف می کند با توجه به این تعریف مفهوم سرمایه اجتماعی سه عنصر را در بر می گیرد :
1- منابع جای گرفته در ساختار اجتماعی؛
2- توانایی دست یابی به این منابع توسط افراد؛
3- استفاده وبه حرکت در آوردن این منابع توسط افراد در کنش های هدف مند(لین،1999: 34).
تعریف سرمایه اجتماعی عبارت از : یک هنجار غیر رسمی ایجاد شده است که همکاری میان دو یا چند شخص را افزایش می دهد.
هنجارهایی که سرمایه اجتماعی را شکل می دهند، می تواننداز رابطه متقابل بین دو دوست شروع شده وآیین های پیچیده وبغرنجی مانندمسیحیت وکنفوسیوسیسم راشامل گردند (فوکویاما،1999: 1)
تعریف مختلفی از سرمایه اجتماعی ارائه شده است، به نظر رابرت پاتنام سرمایه اجتماعی :روابط بین افراد ، شبکه های اجتماعی وهنجارهای متقابل واعتماد اجتماعی است که از این طریق حاصل می شود.
پیر بوردیو نیز بین انواع سرمایه ها تمایز قائل می شود ،از دیدگاه وی اشکال سرمایه عبارتند از : شکل اقتصادی ، فرهنگی واجتماعی از نظر بورددیو ،سرمایه اجتماعی به ارتباطات ومشارکت اعضای یک سازمان توجه دارد و می تواند بعنوان ابزاری برای رسیدن به سرمایه های اقتصادی باشد (وینتر،2000 :20).
در این خصوص لاکی لی (2005)عنوان می نماید: شبکه های ارتباطی به عنوان منبعی ارزش آفرین (سرمایه) برای افراد یا سازمانها محسوب می شود.(الوانی وناطق،40:1386).
رابرت پوتمن نشان داد که یک شاخص سرمایه اجتماعی حاصل از یک مجموعه وزنی شامل 14 متغیر انتخابی برای تبیین درجه پیوند اجتماعی و تمایل به جامعه با بسیاری از پیامدهای اجتماعی مثل آموزش،سلامتی کودک،جرم و نرخ کل مرگ و میر همبستگی دارد.گرچه این همبستگی نمی تواند علت ومعلول را مشخص کند ولی ما می توانیم دریابیم که این شاخص،گزیده ای از عناصرش و یا اقدامات مشابه ثبت شده بطور بارز با متغیرهای سلامتی همبستگی دارد و تقریبا همیشه همسو با این فرضیه که سرمایه اجتماعی باعث ارتقاء سلامتی می شود،مزیت بالقوه این رابطه قابل توجه است،بخصوص اگر ثابت شود در زمان و مکان متفاوت به قوت خود باقی است و زمینه های آماری ثابتی دار و نهایتا اگر ثابت شود این رابطه حالت علت و معلولی هم دارد(شرمن فولاند،2007).
یکی از مشکلاتی که دانشمندان علوم اجتماعی ومدیریت باآن مواجه می باشند، ارائه تعریفی جامع از سرمایه اجتماعی است، تعریف رابرت پاتنام در علوم سیاسی ، جیمز کلمن در علوم اجتماعی ، فرانسیس فوکویاما در تاریخ اقتصادی اجتماعی و تحقیقات بانک جهانی از جمله اولین مطالعات در این زمینه است.این واژه توسط اکثر نویسندگان به عنوان شبکه ها، هنجارها اعتماد وراهی که جوامع می توانند از طریق آن اهداف جمعی رابه صورت کاراتر انجام دهند، تعریف شده است. در جهت اندازه گیری سرمایه اجتماعی ، مشارکت در شکل متفاوت آن در امور مدنی از قبیل عضویت داوطلبانه در گروههای سیاسی یا مذهبی ویا سطح اعتماد در بین مردم مدنظر قرار گرفته است(علوی،34:1380).
شاید بهترین تعریف سرمایه اجتماعی را بتوان در بیت شاعر غزل سرای ایرانی "حافظ" یافت که میگوید:
آسایش دو گیتی تفسیر این دوحرف است با دوستان مروت با دشمنان مدارا
توجه صاحب نظران بر مفاهیمی چون ارتباطات ، تعاملات ، شبکه ها و...... می باشد. به نظر حافظ برای رسیدن به سر منزل مقصود حتی با دشمنان نیز باید ارتباط داشته باشیم که این ارتباط همانا« مدارا کردن» است واین مهم حاصل نمی شود، مگر آنکه سرمایه اجتماعی حفظ وتقویت شود (صالحی امیری وکاوسی،1387).
پاتنام ، سرمایه اجتماعی را مجموعه ای از مفاهیمی مانند: اعتماد، هنجارها و شبکه ها می داند که به موجب ایجاد ارتباط و مشارکت بهینه اعضای یک اجتماع می شود و در نهایت منابع متقابل آنان را تامین خواهد کرد. او سرمایه اجتماعی را بعنوان وسیله ای برای رسیدن به توسعه سیاسی و اجتماعی در نظام های مختلف سیاسی می داند و تاکید عمده وی بر مفهوم اعتماد می باشد.
اواکاکس سرمایه اجتماعی را فرایند های بین فردی ، که اعتماد وهنجارهای اجتماعی وشبکه روابط را می سازد وهمکاری وهماهنگی متقابل راتسهیل می کنند، تعریف می کند.
فوکویاما، سرمایه اجتماعی را یک هنجار اجتماعی محسوب می کند که همکاری بین دو یا چند نفررا تقویت می بخشد وآن را ویژگی عمل متقابل بین دو دوست می داند ومعتقد است که اعتماد ، شبکه های ارتباطی وجامعه مدنی همگی محصول سرمایه اجتماعی هستند، از نظر او هنجارهایی سرمایه اجتماعی هستند که به همکاری در گروه ها منجر شوند.
تعریف رایج سرمایه اجتماعی در جریان اصلی جامعه شناسی آمریکایی به ویژه در روایت کارکردگرایانه عبارت از روابط دو جانبه، تعاملات وشبکه هایی که در میان گروههای انسانی پدیدار می گردند وسطح اعتماد که در میان گروه وجماعت خاصی به عنوان پیامد تعهدات و هنجارهایی پیوسته با ساختار اجتماعی یافت می شود.
در مقابل جامعه شناسی اروپایی این مفهوم را در بررسی این موضوع به کار می گیرد که چگونه تحریک پیوندهای مربوط به شبکه های اجتماعی ، سلسله مراتب اجتماعی وقدرت تمایز یافته راتقویت می کند. با وجود این نکات، مشترک این دو دیدگاه در مورد سودمندی سرمایه اجتماعی در افزایش برخی ویژگی ها مانند آموزش، تحرک اجتماعی ، رشد اقتصادی ، برتری سیاسی ونیروی زیست اجتماع متمرکز است (رحمانی وکاوسی به نقل از وال پیشین،1387: 36).
بانک جهانی سرمایه اجتماعی را پدیده ای می داند که حاصل تأثیر نهادهای اجتماعی ، روابط انسانی وهنجارها بر روی کمیت وکیفیت تعاملات اجتماعی است و تجارت این سازمان نشان داده است که این پدیده تأثیر قابل توجهی بر اقتصاد وتوسعه کشورهای مختلف دارد .سرمایه اجتماعی برخلاف سایر سرمایه ها به صورت فیزیکی وجود ندارد بلکه حاصل تعاملات و هنجارهای گروهی واجتماعی بوده واز طرف دیگر افزایش آن می تواند موجب پایین آمدن جدی سطح هزینه های اداره جامعه و نیز هزینه های عملیاتی سازمانها شود (رحمانی وکاوسی به نقل از بانک جهانی،1387: 39).سرمایه اجتماعی موضوعی جدید در مطالعات توسعه ، اقتصاد وجامعه شناسی در سطح جهانی است همچنین پدیده ای است غیر رسمی که در روابط اجتماعی گروهی از افراد بر اساس مشارکت ، همبستگی ، اعتماد متقابل بعنوان ارزش رخ نشان می دهد و جریان آن منافع مشترک افراد ذینفع را تضمین وهزینه های زمانی ومادی را در مدیریت های سیستم کاهش می دهد. (رحمانی وکاوسی،1387: 39).

جدول شماره(2-1) تعریف و سطوح تحلیل سرمایه اجتماعی
سطح تجزیه و تحلیل هدف
(رسیدن به ......) تعریف سرمایه اجتماعی -685801270000محورها
صاحبنظران
افراد در حالت رقابت با هم (فرد با فرد) سرمایه اقتصادی منابعی هستند که منافع عمومی را مورد ارزیابی قرار می دهند. پیربوردیو
افراد در گروه های فامیلی و اجتماعی(فرد با گروه) سرمایه انسانی جنبه هایی از ساختار اجتماعی است که اعضاء از آن به عنوان منبعی برای رسیدن به منافع خود استفاده می کنند. جیمز کلمن
حکومت های سیاسی در سطح ملی(گروه با حکومت ملی) دموکراسی و توسعه اقتصادی اعتماد هنجارها و شبکه هایی که تسهیل کننده همکاری اعضاء برای رسیدن به منافع مشترک است. رابرت پوتنام
- - مجموعه ای از هنجارها یا ارزش های غیر رسمی که شامل ارزش های مثبت و منفی هستند. فرانسیس فوکویاما
افراد در شبکه ها و ساختارهای اجتماعی - دسترسی و استفاده از منابع نهفته در روابط و شبکه های اجتماعی لین
گروه ها و سازمان ها - منابعی که از طریق شبکه های فردی یا سازمانی قابل حصول هستند بیکر
محلی و ملی - شبکه ها و همگرایی بین بخش های مختلف ولکوک و ناریان
افراد در سازمان های داوطلبانه - پویش های بین مردم که شبکه ها، هنجارها و اعتماد اجتماعی را موجب می شود کاکس
در سطوح محلی - نیرویی که در بافت اجتماعی نهفته است بالن و اونیکس
افرد در زمینه های محلی و اجتماعی - شبکه ای که به واسطه آن امکان ارتباط و اتصال برای مردم فراهم می شود بارت
خرد و کلان - پیوستگی های عینی وذهنی بین افراد پاکستون
خرد ، میانی، کلان - نیرویی که توان توسعه اقتصادی را در جامعه از طریق روابط اجتماعی افزایش می دهد ترنر
گروهی - طبقاتی - استفاده از انرژی جمعی و اتکاء به یکدیگر از روی اجبار و ضرورت کارل مارکس
فردی – بین فردی - بده بستان یا داد و ستد برای سامان دادن به مناسبات بین فردی جو رج زیمل
فردی - گروهی - تعاملات و همکاریی که بر مبنای ارزش ها وهنجارهای اجتماعی است دورکیم و پارسونز
بین فردی - مفاهیمی از قبیل اعتماد که ملازماتی را در متن اجتماعی برای افراد ایجاد می کند ماکس وبر
فردی - گروهی - اعتماد و همبستگی فشرده که مبین وجود داد و ستد اقتصادی می باشد گلن لوری
فردی - گروهی - شبکه اجتماعب فشرده که به بهبود کیفیت زندگی کمک می کنند جین جاکوب
گروهی - پیوند های ضعیف درون گروهی که منجر به پیوند با گروه خارجی می شود گرانو وتر
شبکه ای - فرآیند حل مشکلات به وسیله قرار گرفتن در شبکه روابط اجتماعی کلارک سون
سازمانی - ایجاد روابط مبتنی بر اعتماد و ایجاد روح تعاون(درون سازمانی، بین سازمانی، مشتریان و شرکاء) کوهن و بروکساک
سازمانی - ارزش ها عقاید و ...(بعد شناختی) ساختار و شبکه های تصمیم گیری جمعی(بعد ساختاری) کریشنا و شرادر
فردی- سازمانی- اجتماعی - منابعی که در سطح فردی، سازمانی و اجتماعی موجب افزایش ظرفیت جامعه و سازمان می شود فالک و کیلیاتریک
سازمانی -- اجتماعی - سرمایه اجتماعی سطح کلان(محیط فعالیت سازمان)سرمایه اجتماعی سطح خرد(بعد شناختی و ساختاری) بین و هیکس

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *