— -فایل پروژه - ریسرچ-308)

مفهوم مرگ در نظریه فرانکل...............................................................................................25
علت شناسی در نظریه فرانکل.............................................................................................26
مثلث روان نژندی ...........................................................................................................26
خود شکوفایی در معنا درمانی ............................................................................................27
اثر بخشی......................................................................................................................28
روان درمانی در نظریه فرانکل................................................................................................28
مداخلات درمانی و تکنیک در نظریه فرانکل.............................................................................30
روشهای افزایش آگاهی وجودی............................................................................................31
آموزش اهمیت قبول مسئولیت برای معنا...................................................................................32
پرسش از مراجعان در باره معنا..............................................................................................32
گسترش افق های فکری در حوزه ی منابع معنا...........................................................................32
توضیح دادن .................................................................................................................33
ضرب المثل های پیشنهادی ................................................................................................33
استخراج معنا با روش پرسش و پاسخ سقراطی............................................................................33
به کار گیری تشبیهات ........................................................................................................34
استخراج معنا از طریق نم........................................................................................................34
پیشنهاد معنا ....................................................................................................................35
تجزیه و تحلیل رویا............................................................................................................35
قصد متضاد ......................................................................................................................36
مرحله بعد ترس بیمار..........................................................................................................................................36
اندیشه زدایی ...................................................................................................................37
روحانیت پزشکی ...............................................................................................................37
اصلاح نگرش ها .................................................................................................................38
درمان گروهی سالمندان...............................................................................................................39
نکاتی در رابطه با اختلالات روانی در سالمندان...............................................................................41
روشهای پیشگیری از افسردگی وتنهای در سالمندان.........................................................................42
مرور زندگی..........................................................................................................................43
نظریهای روانی –اجتماعی دوران پیری....................................................................................43
نظریه دیگررشد روانی اجتماعی دوران پیری.............................................................................44
نظریه پک:سه تکلیف انسجام من یا خویشتن..........................................................................45
نظریه لابووی-ویف:خبر گری هیجانی....................................................................................46
نظریه رابرت باتلر:.............................................................................................................47
نظریه بازسازی اجتماعی....................................................................................................48
نظریه جدا سازی سالمندی................................................................................................49
نظریه زیستی شناختی پیری...............................................................................................50
اختلالات روانی سالمندی.................................................................................................51
(سالمندی و اواخر بزرگسالی (نیمرخ بزرگسالی سالخورده............................................................51
پختگی پایان دوره بزرگسالی.............................................................................................52
ظرفیتهای جدید تحول.....................................................................................................53
تغییرات در سطح بدنی ...................................................................................................54
روی آورد فعالیت..........................................................................................................55
روی اورد عدم تعهد.........................................................................................................................................55
مناسبت درون نسلی.سالخوردگان در شرایط مختلفی به سر میبرند...................................................56
سقوط غیر قابل توجیه حیاتی.............................................................................................57
روان درمانی در سالمندان...................................................................................................57
شادی در سالمندان..........................................................................................................59
ارتباط شادی و طول عمر در سالمندان...................................................................................60
نگرش ما بر سالمندان........................................................................................................60
برخورد صحیح با سالمندان.................................................................................................61
کیفیت زندگی................................................................................................................62
تاریخچه کیفیت زندگی.....................................................................................................63
ایامی توان کیفیت یا کیفیت زندگی را تعریف کرد........................................................................65
تعاریف کیفیت زندگی.......................................................................................................66
تعاریف موجود از کیفیت زندگی............................................................................................67
اصول اساسی در ارتباط با کیفیت زندگی...................................................................................68
سنجش کیفیت زندگی.......................................................................................................70
احساس کارایی شخصی و کیفیت زندگی...........................................................................................................72
ویژگیهای کیفیت زندگی......................................................................................................72
مولف کیفیت زندگی..........................................................................................................73
کیفیت زندگی.Qualitref lif.........................................................................................................74
ارتباط کیفیت زندگی با سلامت..........................................................................................................................75
عوامل موثر بر کیفیت زندگی.............................................................................................................................76
کیفیت زندگی مرتبط با سلامت.............................................................................................77
سنجش کیفیت زندگی........................................................................................................79
تاثیر ورزش بر کیفیت زندگی سالمندان...................................................................................84
درباره کیفیت زندگی می توان بر نکاتی اشاره دارد.......................................................................87
خوشبینی و کیفیت زندگی..................................................................................................89
کیفیت زندگی درسالمندان...................................................................................................89
غفلت از کیفیت زندگی سالمندان..........................................................................................92
نگرش ما به سالمندان........................................................................................................93
عوامل موثر بر کیفیت زندگی از دیدگاه فرانس...........................................................................93
دلبستگی.......................................................................................................................94
نظریه دلبستگی................................................................................................................95
نظریه های مختلف درمورد دلبستگی.......................................................................................96
نظریه روان تحلیل گری......................................................................................................96
نظریه فروید....................................................................................................................97
نظریه وینی کات..............................................................................................................98
نظریه اشپیتز....................................................................................................................99
نظریه اریکسون .............................................................................................................100
نظریه تحولی-شناختی......................................................................................................101
نظریه یادگیری................................................................................................................102
نظریه رفتار شناسی طبیعی..................................................................................................102
نظریه بالبی....................................................................................................................103
دلبستگی در گذر عمر ........................................................................................................106
دلبستگی .نظریه ونظام دلبستگی............................................................................................110
اهمیت نظریه دلبستگی بزرگسالان..........................................................................................111
روابط دلبستگی بزرگسالان..................................................................................................113
گسترش نظریه دلبستگی بزرگسالان.......................................................................................114
ویژگیهای طبقاتی دلبستگی در بزرگسالان.................................................................................114
پیشینه پژوهش داخلی و خارجی...........................................................................................119
فصل سوم – روش پژوهش
جامعه آماری ..................................................................................................................126
نمونه آماری ...................................................................................................................126
روش نمونه گیری و چگونگی جمع آوری اطلاعات......................................................................126
روش پژوهش .................................................................................................................127
ابزار های پژوهش .............................................................................................................127
روش تجزیه و تحلیل آماری داده ها ی پژوهش...........................................................................130
نحوه آموزش معنا درمانی گروهی ...........................................................................................130
خلاصه آموزش معنا درمانی ..................................................................................................130
فصل چهارم
توصیف داداها.......................................................................................................................................133
تحلیل توصیفی و استنباط داده ها (فرضیه اول)……………………………...………………..139
تحلیل توصیفی و استنباط داده ها(فرضیه دوم)………………....……………………………...142
فصل پنجم-بحث ونتیجه گیری
نتیجه گیری از وضعیت های جامعه شناسی..................................................................................147
تحلیل و اثبات فرضیه اول…………………………...……………...…………………........148
تحلیل و اثبات فرضیه دوم.....................................................................................................149
پیشنهادهای کاربردی..........................................................................................................................................151
پیشنهاد های پژوهش …......................……………………….....…..………………………152
محدودیتها.........................................................................................................................................................153
منابع فارسی……………...……………………….....…………………………………154
منابع انگلیسی………………........……………………….....…………………………..159
پیوست شماره 1: برنامه آموزشی (پکیج معنا درمانی) …….…......…….....…...………………….162
پیوست شماره 2:پرسشنامه کیفیت زندگی………....………………………….....……………184
پیوست شماره 3:پرسشنامه سبک دلبستگی.…………………………......…………………….185
پیوست شماره 4:خروجی spss........................................................................................................................186
چکیده انگلیسی………………………….......……………………………………............187
چکیده
مقدمه : دوره پیری به عنوان حساس ترین و پر مخاطره آمیزترین عمر آدمی بوده که اساس شخصیت روحی معنوی انسان ها در این مرحله پایه ریزی می گردد و چنانچه سالمندان در این مرحله تحت توجه و مراقبت قرار نگیرد ، چه بسا شکسته شده و روحیه خود را از دست خواهند دادو در تنهایی خود فرو خواهند رفت.هدف از پژوهش حاضر اثر بخشی معنا درمانی گروهی بر کیفیت زندگی وتغییر سبک دلبستگی نا ایمن سالمندان شهر رشت می باشد. در مطالعه آزمایشی حاضر که از نوع پیش آـزمون – پس آزمون است و روش نمونه گیری تصادفی در دسترس و حجم نمونه 200نفر) 100زن و100مرد) بود و جامعه پژوهشی کلیه سالمندان مقیم آسایشگاه سالمندان و معلولین شهر رشت بودند .که از میان سالمندانی که در سال 1391-1392در آسایشگاه سالمندان شهر رشت عضویت دارند انتخاب شدند وبر روی آنها روش معنا درمانی گروهی کار شد و پرشسنامه کیفیت زندگی و سبک دلبستگی ناایمن گرفته شد.نتایج تجزیه وتحلیل دادها وجود اثربخشی معنا درمانی گروهی بین کیفیت زندگی وتغییر سبک دلبستگی ناایمن سالمندان را با استفاده از همبستگی کنونی مورد تائید قرار دادند .همچنین وجود اثربخشی زیر را مورد تائید قرار داد.بین مقیاس معنا درمانی گروهی و کیفیت زندگی رابطه معناداری وجود دارد.وهمچنین بین معنا درمانی گروهی وتغییرسبک دلبستگی ناایمن رابطه وجود دارد.در طرح این پژوهش از پیش آزمون –پس آزمون باگروه کنترل است که بصورت داوطلبانه انتخاب وبصورت تصادفی جایگزین می شود ،بهترین روش تجزیه تحلیل دادها ی استخراج شده این تحقیق از تحلیل کو واریانس چند متغیره انکوا از طریق spssانجام شده است برای این پژوهش با توجه به نمرات پیش و پس آزمون بدست آمده از دو گروه آزمایش و کنترل در بین سالمندان شهر رشت(با سطح اطمینان 95/0 )درصد، دارای اختلاف معنی دار آماری بوده است و در دو فرضیه فرض H0رد وفرض H1تایید شده است
بحث ونتیجه گیری:مطالعه نشان داد که معنا درمانی گروهی بنظر می رسد بر کیفیت زندگی وتغییر سبک دلبستگی نا ایمن تاثیر گذار است .
کلید واژها: معنادرمانی گروهی- کیفیت زندگی- سبک دلبستگی ناایمن- سالمندان

فصل دوم
کلیات طرح پژوهش
مقدمه:
بررسی های جهانی نشان می دهد . که جمعیت سالمندان به علت ارتقای سطح بهداشت در حال افزایش است (تاجور.،1383) در حال حاضر25 در صد جمعیت جوامع پیشرفته را سالمندان تشکیل می دهند(فرزیان پور1383) در کشور ما نیزبیش از4میلیون سالمند بالای 60 سال زندگی می کنند و پیش بینی می شود این رقم طی 20سال آینده به بیش از 10میلیون برسد (محتشم امیری.،1381) لذا پیر شد ن جمعیت می تواند چا لشهای عمیقی به وجود آورد که مقابله آن نیازمند برنامه ریزی مناسب است تغییر عوامل بیولوژیک روانی. اجتماعی می تواند فرد سالمند رامستعد بروز اختلالات روانی کند . ( نسبیت.2000) افسردگی و اضطراب شا یع ترین اختلالات روانی سالمندی هستند (استاکس .،2003).برسیهای انجام شده نشان داده 24 درصد سالمندان از افسردگی تحت بالینی و 30درصد از افسردگی اساسی رنج می برند و نیز میزان شیوع اضطراب در زنان 30.5 درصد در طول عمر در مردها 19.2 درصد در طول عمر می باشد ( وانگ .، 2003).امروزه مد د جویان در هر سنی با تشخیص های مختلف طبی وروانی از فواید گروه درمانی به عنوان یک روش درمانی در بهداشت روا ن بهرمند می گردند.یکی از انواع گروهای کوتاه مدت.معنا درمانی است که در همه گروه های سنی بخصوص در گروه سالمندان به منظور ارتقاء سطح سلامت روان به کار می رود . معنا درمانی در یک نگاه کلی سپری شده زندگی است که همراه اتفا قا ت خاص بوده است فوا ید معنا درمانی، . با سازی خاطرات و علا یق شیر ین که می توان معنای زندگی شود. روشن سازی احساس نسبت به خود .ایجاد آمادگی برای اتفاقات دیگر در زندگی که مرگ را نیز شامل می شود (صادق مقدم،و همکاران.،1384).
معنا درمانی ممکن است در گروه از طریق تعاملات فرد به فرد صورت بپزیرد در معنا درمانی شرکت کنندگان تشویق به درمیان گذاشتن خاطرها و علایق زندگی می گردند. رهبر گروه می تواند حافظه افراد را به وسیله از استفاده تصاویر و یا محبت کردن قابل یاد اوری شود و تحریک کند.(انست بهل، نیجل.،2007) ،هاتوکا واوی مار(2004)در بررسی تاثیر مرور زندگی اظهار می دارند که مرور زندگی نقش کمک کننده ای در حمایت از سلامت روان وپیشرفت مراحل سالمندان و همچنین اثرات طولانی مدت در بهبود کیفیت زندگی سالنمدان دارد.هانوکا (2004) ال فورد و همکاران(2005 )در برسی فواید معنا درمانی با کمک به تخلیه هیجانی منجر به ایجاد رضایت و خوشحالی و ارتقاءسلامت روان و کیفیت زندگی می گردد(ال فورد.،2005) لذا با توجه به اینکه جمعیت در حال پیر شدن است و سالمندی دوران حساسی از زندگی بشر است و توجه به مسائل و نیازهای این مرحله یک ضرورت اجتماعی است.(کارسون.،2000)
بیان مسئله:
فرایند پیر شدن senescence نامیده میشود از ریشه لاتین senescenceبه معنی پیر شدن و مشخص است با نزول عملکرد تمام سیستمهای بدن.عروقی تنفسی.تناسلی. ادرای.غددی.ایمنی وسایر دستگاهها.معهذا این باور که پیری بدون استثناء با نقص جسمی و هوش عمیق همراه است افسانه ای بیش نیست اکثر افراد سالمند توانایی شناختی و جسمی خود را تاحد قابل توجهی حفظ می کنند(کاپلان-سادوک.، 2003 ).
باوجود این به نظربرخی از سالمندان.زندگی ناگواروجهان تیرو تار است واین دیدو بینش آنها حساس زود رنج ونگران می سازد .گاهی آن چنان درمانده و گرفتا ر می شوند که به زودی از پای درمی آیند این حساسیت هانسبت به امور و جزئیات داخلی زندگی بیشتر می شود ونشاط از بین می رود وضعیف تر وناتوان تر می شوند.وعلاقه شان به زندگی مستمرا کاهش می یابد( محتشمی.نوغانی.، 1380)
به علت ارتقاء سطح بهداشت در اکثر کشورها از جمله ایران جمعیت سالمندا ن روبه افزایش است.بر آورد می شود در سال 2050جمعیت سالمندان جهان از جمعیت کودکان زیر 14سال بیشترگردد. (ترکاشون.،1388 )مرکز آمار جمهوری اسلامی ایران پیش بینی می کند 1400 جمعیت سالمندان 60 ساله و بالاتر به ده میلیون نفر برسد (مرکز امار ایران. 1382) در حالی که به تنا سب این تغییرات .تمهید ات درمان ی کافی و مناسب جهت ارتقاء سلامت جسمی و روانی سالمند در نظر گرفته نشده است آنچه بیش ازاختلالا ت جسمانی خاص این دوران.زندگی سالمندان را تحت الشعاء قرار میدهد . اختلالات شناختی و روانی این دوره از زندگی می باشد (ترکاشوند.، 1388 ).
اختلالات روانی درسالمندان غالبا از نظر تظاهرات بیمار زائی و فیزیولوژی از اختلالات بالغین جوانتر متفاوت هستند و همیشه با طبقات DSM-IV-TRمطابقات ندارند .تشخیص ودرمان افراد بالغ سالمند بامشکلا ت بیشتری در مقایسه با درمان افراد جوانتر همراه است .چون سالمندان ممکن است بیماریهای جسمی و ناتوانایی مزمن داشته باشند داروها متعددی مصرف نمایند و تخریب شناختی بیشتری نشان دهند. (کاپلان-سادوک.، 2003 ).
یکی از شایعترین اختلالات دوران سالمندان تنهای افسردگی .بی معنای است در سطح معمول بالینی افسردگی نشانگانی است که تحت سلطه خلق است و بر اساس بیان لفظی یا غیر لفظی عواطف غمگین اضطرابی ویا حالتهای بر انگیختگی نشان داده می شود( دادستان.،1382 ).
بررسیهای انجام شده نشان داد که 24 درصد سالمندان از افسردگی تحت بالینی و30 درصد از افسردگی رنج می برند .
باتوجه به متفاوت بودن این قشر از افراد دیگر جامعه و نیز متفاوت بودن نوع تشخیص ودرمان این افراد .درمانهای روانشناختی که تا کنون برای اختلالات روانی خاص افراد سالمند به کار گرفته شده اند نا کافی است و نتوانسته است پاسخگوی این قشر جدا مانده از جمعیت باشند. در پژوهش حاضر جهت ارتقای سطح سلامت روان و کاهش و بهبود علایم افسردگی و اضطراب سالمندان از یک تکنیک ساده .ارزان قا بل اجرا تحت عنوان معنا درمانی گروهی که یک درمان گروهی بلند مدت است . و مورد بی توجهی قرارگرفته است .استفاد می شود که می توان آن را به راحتی در کلیه مراکز نگهداری سالمندان و حتی در منزل به کار برد. معنا درمانی، سالمندانی که حس تنهای و بی معنایی دارند تمایل بیشتری برای گوشه گیری از خود نشان می دهند.(فرانک 1977؛ ترجمه: تبریزی و علوی نیا ،1371
معنا درمانی از نظر فرانکل دارای دو معنای بهم پیوسته است معنا و روح. بنابر این معنا درمانی با ماهیت وجودی و معنوی انسان سروکار دارد. آنچه در انسان مهم و با ارزش بوده و وی را از حیوان متمایز می کند بعد روحی و معنوی اوست. دومین ویژگی مهم که انسا ن را از حیوان متمایز می کند بعد آزادی طلبی اوست. زمانی آزادی تحقق می یابد که انسان از قید سه چیز رها باشد که عبارتند از :1ـ غرایز 2-توارث 3- محیط. سومین ویژگی یا عامل مهم دروجود انسان مسئولیت پذیری اوست . دردیدگاه فرانکل انگیزه اصلی رفتار انسان اراده معطوف به خوشی نیست معطوف به قدرت هم نیست ، بلکه اراده وسائق نسبت به معناست. در معنا درمانی کوشش می شود که مراجع در زندگی خود هدف و منظوری راجستجو کند به مراجع کمک می شود تا به عالی ترین فعالیت حیاتی ممکن دستررسی پیدا کند. لازم است به مراجع کمک شود تا نه تنها به تجربه هستی بپردازد و کوشش پیگیرانه ای در به فعل رساندن ارزش ها ازخود نشان دهد بلکه لازم است او متعهد انجام کاری شود که مسئولیتی را بپذیرد و تکلیف معینی را عهده دارشود در این راه درمانگر از فنونی نظیر قصد متناقض ، بازتاب زدایی ، اصلاح نگرش ها و فنون فراخوانی و ر وش گفتگوی سقراطی بهره می گیرد. (فرانکل ،1975؛ ترجمه: صالحیان و میلانی.1371 ).
سل تالکسی (2011)کیفیت زندگی را ارزیابی ورضایت فرد از سطح عملکرد موجودش درمقایسه با آن چه ایده ال یا ممکن می پندارد تلقی کردند کیفیت زندگی درک افراد از موقیعت خود در زندگی از نظرفرهنگ سیستم ارزشی که در آن زندگی می کند اهداف .انتظارات .استانداردها و الویت هایشان می باشد پس کاملا فردی بوده وتوسط دیگران قابل مشاهده نیست و بر درک افراد از جنبه های مختلف زندگی شان استوار است تعارف جدید تر کیفیت زندگی را به صورت بین سطح انتظار ات انسان ها و سطح واقعیت ها عنوان می کنند که هر چه این اختلاف کمتر باشد کیفت زندگی بالاتر است. مرور پیشینه پژوهش ها نشان می دهد که آموزش معنا درمانی بر افزایش کیفیت زندگی وتغییرسبک دلبستگی ناایمن تأثیراتی گوناگونی دارد.هنگامی که مراجعان اظهار می کنند که در زندگی هیچ معنی و مفهومی ندارند.که آنها پذیرفته اند که زندگی دارای معنی و مفهوم است که نمی توانند آن را پیدا کنند ، معلوم می شودواقعیت وجودی این است که افراد بیشتر معنا ده هستند تا معنا گیر. درمانگر وجودی آگاهی مراجعان را نسبت به این امر که هیچ مفهوم تفکیک ناپذیری در زندگی وجود ندارد ، افزایش می دهند. غالباً آنچه تحت بی معنایی گنجانده می شود بیشتر در پی دیگر موضوعات نهایی از قبیل مرگ ، انزوا و آزادی می باشد.درمانگران وجودی می توانند به مراجعان کمک کنند تا از دفاع های اضطراب وبی معنایی آگاهی بیشتری پیدا کنند ،
اهمیت و ضرورت پژوهش:
سالخوردگی جمعیت یک فرایند شناخته شده به عنوان پیامد انتقال جمعیت شناسی است که در باروری ومرگ ومیر از سطوح بالا به سطوح پایین کاهش پیدا می کند. مهمترین عوامل موثر به سالخورده شدن جامعه کاهش مرگ ومیر خصوصا مرگ ومیر نوزادان و کودکان و کاهش اساسی و مستمر باروری وبه طبع آن کاهش رشد جمعیت است که باعث تغییرات اساسی در ساختار سنی جمعیت اکثر جوامع ایران شده است( میرزائی،. 1388)
می گویند کودکان در زمان حال جوانان در آینده وسالمندان در گذشته زندگی می کنند. سالمندان به دوره جوا نی بازگشت می کنند.و آنرا مورد تجزیه و تحلیل قرارمی دهند و در نتیجه به زمان حال فضا و مفهوم می باشندسالمندان بیشتر از جوانان کار خود را دوست دارند و به آن توجه می کنند آنها انگیزه بیشتری برای کار دارند و برای مسائل اخلاقی کار اهمیت بیشتری قائلند انها چه از نظر کار و چه از نظر شکوفائی شخصیت راضی تر از جوانان به نظر می رسند( اکبری و همکاران. 1387).
احساس بی معنایی و خلاء وجودی تا بدان جا در حال گسترش و افزایش است که در حقیقت باید آن را اپیدمی عصبیت نام نهاد. شواهد فراوانی در نشریات حرفه ای و رسمی وجود دارد که نشانگر آن است که احساس بی معنایی محدود به کشورهای سرمایه داری نمی شود ، بلکه آن را می توان در جوامع کمونیستی نیز مشاهده کرد. این موضوع حتی در کشورهای جهان سوم نیز قابل توجه است. مطابق تحقیقات( دیانا یانگ) " نسل های سالخورده از خلاء وجودی رنج می برند". "کارل مارشال " هم احساس کسانی را که در سنین بعداز 50سالگی برای کمک مراجعه می کنند ، به عنوان احساس بی هدفی توصیف کرده است. ثابت شده است که شیوه های معنا درمانی نسبت به سایر شیوه های درمانی برتری دارند (فرانکل، 1977؛ ترجمه: تبریزی و علوی نیا ، 1383). فرانکل در کتاب انسان در جستجوی معنی می گوید : " آن زندانی که امیدی به آینده خود نداشت محکوم به فنا بود" . وی با از بین رفتن امید ودلبستگی، اتکای روحانی خود را نیز از دست می داد ، باعث سقوط خود می شد و گرفتار پوسیدگی روحی و جسمی می شد. در زندان فشرده اسیران نازی به خوبی پیدا بود که آنهائیکه تصور می کردند وظیفه ای و کاری در انتظارشان است بیش از دیگران احتمال زنده ماندن داشتند. این مسئله بعداً به وسیله کارشناسان آمریکایی در کره و ژاپن نیز تایید گردید (فرانکل ،1967؛ ترجمه معارفی ، 1384).
اهداف پژوهش:
اهداف کلی:مطالعه اثر بخشی معنادرمانی گروهی برکیفیت زندگی وتغییر سبک دلبستگی ناایمن بر افراد
سالمند شهرستان رشت
اهداف ویژه:
مطالعه اثر بخشی معنا درمانی گروهی برمیزان کیفیت زندگی افراد سالمند شهرستان رشت
مطالعه اثر بخشی معنا درمانی گروهی برتغییر جهت دلبستگی نا ایمن افراد سالمند شهرستان رشت
سوالات پژوهش:
1.آیا معنا درمانی گروهی برکیفیت زندگی افراد سالمند شهر رشت تاثیر گذار است ؟
2.آیا معنا درمانی گروهی بر تغییر سبک دلبستگی نا ایمن سالمندان شهر رشت تاثیر گذار است؟
فرضیه های پژوهش:
1.آموزش معنادرمانی گروهی بر کیفیت زندگی افراد سالمند تاثیر گذار است.
2.آموزش معنادرمانی گروهی بر تغییر سبک دلبستگی ناایمن افراد سالمند تاثیز گذار است.
تعریف نظری و عملیاتی کیفیت زندگی:
تعریف نظری :مفهوم کلی می باشد که نه تنها شامل جنبه های زندگی مانند اجتماعی،فیزیکی،عاطفی ومعنوی است ، به نیازهای فردی از قبیل امیال و آرزوها هنجارها فرهنگی ،اجتماعی نیز توجه دارد (اسداد.بیدمشکی. الهه ،.1386)
تعریف عملیاتی :
دراین تحقیق میزان کیفیت زندگی .نمره ای است که سالمندان از پرشنامه کیفیت زندگی فرم 26سوالی کوتاه سازمان جهانی بهداشت کسب می کند
تعریف نظری و عملیاتی دلبستگی:
تعریف نظری:
سبک های دلبستگی مبتنی بر این است که پیوندهای عاطفی نخستین که بین( کودک و ابژه ویاسالمندان ووآبژه درون سازی) می شوند .به گستره ی وسیع روابط بین شخصی فرد ومحیط تعمیم می یابد والگوی این روابط .یعنی سبکهای دلبستگی در طول زندگی نسبتا پایدار می مانند.
تعریف عملیاتی:
تعریف عملیاتی سبک دلبستگی:طبقات و سبک دلبستگی ازمودنی ها از طریق پرسشنامه دلبستگی بزرگسالان به دست می اید نقل (هازن و شور.،1993 )

تعریف نظری وعملیاتی معنا درمانی:
تعریف نظری:
این نظریه توسط فرانکل (1959)تهیه و تدوین شده است . فرانکل در) تعریف معنا درمانی( می گوید : معنادرمانی عبارت است از کمک به مراجع برای یافتن معنا در زندگی. او در کار مشا وره با مراجعان سعی می کند که مراجع را به سوی هدفی خاص هدایت کند ، که معنایی در زندگی پیدا کند . معنا درمانی برای دغدغه های وجودی روی افزایش آگاهی وجودی و کمک به مراجعان برای پیدا کردن معنا در درون متن روابط انسانی تمرکز می کند. آموزش به مراجعان برای افزایش مسئولیت پذیری برای معنا ، کمک بهمراجع برای گوش دادن و ندای وجدان ، سؤال از مراجعان در باره معنا ، افزایش افق دید در باره منشاء معنا ، ایجاد معنا بوسیله سؤالات سقراطی ، کاربرد لوگودرام ، معنا های پیشنهادی ، تعبیر رویاها ، قصد متناقض و عدم توجه از واژگان اصلی معنی درمانی بشمار می روند( بهفر.،1384 )
تعریف عملیاتی معنا درمانی:
منظور از معنا درمانی در این تحقیق ، همه شیوه ها و روشهای درمانی است که برای درمان بیماران توسط فرانکل و پیروانش به کار رفته و در کتاب های فرانکل ذکر شده است( بهفر.، 1384.) در روش شناسی محتوا و ساختار آن برای( 12 )جلسه درمانی طبق فرم ضمیمه بیان شده است.
تعریف نظری و عملیاتی سالمندی:
تعریف نظری:
افرادی هستند سن انها 60 سال ویا بالاتراست ودگرگونی ها ناشی از افزایش سن در آنها به وجود آمده است) شاملو.،1385 )
تعریف عملیاتی:
در این پژوهش گروه افراد سالمند رنج سنی 54تا80 سال را در بر می گیرد

فصل دوم
پیشینه تحقیق

مقدمه بر نظریه معنی درمانی:
در شهر وین ، پایتخت اتریش و در قاره اروپا سه مکتب روانشناسی بنیاد گذاشته شده است . مکتب روانکاوی فروید ، مکتب روانشناسی فردی آدلر و مکتب معنا درمانی فرانکل . فرانکل بنیان گذار مکتب معنا درمانی لوگوتراپی در بیست و ششم مارس سال 1905 در وین متولد و در دوم سپتامبر سال 1997 در سن 92 سالگی در همان شهر در گذشت . آلمانی ها ، فرانکل را در سن 37سالگی دستگیر کردند و به اردوگاه وحشتناکی منتقل کردند . در اردوگاه که همه چیز را از او گرفته بودنداین شیوه تفکر در فرانکل بوجود آمد که می گفت .مهم آن نیست که من چه می خواهم باشم ، مهم آن است که من چه کسی باید باشم . در ارتباط با مفهوم بودن برای او سؤال انسان بودن مطرح شد . او معتقد بود که انسان بودن ، یعنی مسئول بودن ، تصمیم گیرنده ، موضع گیرنده و ارزشیابی کننده بودن . ازابتدا مفاهیمی چون : زندگی ، روح و معنا ذهن فرانکل را به خود مشغول کرد . به عقیده او، ما انسان ها سؤال کننده نیستیم ، جواب دهنده هستیم . ما باید به سؤال هایی که زندگی از ما می کند با آزادی احساس مسئولیت کامل جواب دهیم . در انتخاب جوابی که انسان به سرنوشت خود می دهد و انتخاب نگرشی که در مقابل سرنوشت خود بر گزیند، آزاد است . در نتیجه مسئول جوابی است که به سرنوشت می دهد و مسئول شیوه تفکر و نگرش ی است که انتخاب می کند .انسان باید پاسخی بدهد که در شأن انسان است فرانکل روزی به شاگردان خودگفت من معنای زندگی خود را در این می بینم که به دیگران کمک کنم تا آنها در زندگی خویش معنا بیابند او همیشه با انسان هایی روبرو می شد که پرسش هایی در باره معنای مطرح می کردند. فرانکل معتقد بود مشکل انسانامروز بی معنی زندگی بودن زندگی ، خلا وجودی و ناکامی وجودی است. انسانی معنا خواه است معنا خواهی قویترین نیرودر انسان است. معنا چشمه ای است که هرگز خشک نمی شود . اما طراوت انسان بودن آن خشک می شود(هدایتی ،1385 )
اصول معنا درمانی:
فرانکل سه قانون بنیادی را در معنا درمانی مطرح می کند :
1:معنا در زندگی وجود دارد و آن را می توان جستجو و کشف کرد . اما انسان نمی تواند معنا را به دلخواه بوجود
آورد و آن را در افکارش بسازد . انسان جستجو کننده معناست و نه بوجود آورنده آن .
2:معنا وسیله ای برای کامروایی انگیزه ها و یا دستاویزی برای رسیدن به هدف نیست . تحقق معنا خود هدف
است.
3:علت بیماریها و اختلالات روانی بی معنایی زندگی است . کار وفعالیت زیاد باعث بیماری روانی نمی شود ، بلکه علت بیماری بی معنا بودن زندگی است )کوهی ،1388 )

نظریه معنی درمانی( لوگوتراپی ) ویکتور فرانکل:
ریشه های معنی درمانی به نوعی به کارهای آلفرد آدلربر می گردد. آدلر اولین روانشناسی است که در مورد معنا در زندگی به بحث پرداخت. او در سال 1931 کتاب معنای زندگی را نوشت. فرانکل رهبر اصلی معنا درمانی و رولو می از بزرگان هستی گرایی به خاطر وارد کردن این مبحث به روانشناسی نسبت بهآدلر ابراز دین کرده اند. فرانکل بنیانگذار مکتب معنا درمانی در بیست و ششم مارس سال(1905)در وین متولددر دوم سپتامبر 1997 در سن 92 سالگی در همان شهر درگذشت. به هر حال ریشه معنا درمانی به کوششهای اولیه فرانکل برای یافتن معنا در زندگی خودش بر می گردد.( نیلسون.2001؛ ترجمه: بهفر ، 1384 (لوگوتراپی روشی است که در آن بیمار در جهتی راهنمایی می شود که معنی زندگی خود را بیابد.بنابراین اصول لوگوتراپی تلاش برای یافتن معنی در زندگی است که اساسی ترین نیروی محرکه هر فرد در دوران زندگی اوست به طور کلی در این روش درمانی فرد « فرد روان نژند اندیشه زاد » هدایت می گردد تا معنا و منظور زندگی خویش را دریابد. از آنجا که جستجوی معنا وظیفه ای مبارزه جویانه است تنش درونی فرد را افزایش می دهد و او را به تلاش برای آنچه باید به دست آورد وا می دارد . این سطح از تنش نه تنها در جریان درمان اختلال ایجاد نمی کند بلکه برای رهایی فرد از احساس دلتنگی ، بی دردی وغلبه بر « خلاء وجودی » لازم است تکاپوی حاصل از تنش معناجویی ، یاس انسان روان نژند رابه احساس موفقیت و امید مبدل سازد( رحیمیان 1385. )
پیشنهادهایی برای جستجوی معنا:
چگونه انسان می تواند معنای زندگی را پیدا کند؟. فرانکل معتقد است که انسان سالم و بالغ انسان از خودفرا رونده است. انسان کامل بودن یعنی به چیزی فراسوی خود پیوستن انسان در نهایت زمانی می توانخود را متحول کند که یک معنا را در زندگی خود تحقق بخشد. فرانکل برای معنا بخشیدن به زندگی سه راه
پیشنهاد می کند :
1ـ اگر انسان چیزی خلق کند ، زندگی اش می تواند با معنا باشد ، در اینجا انسان از خود سؤال می کند من برای چه زنده هستم؟
2ـ انسان معنا را در شیوه تجربه کردن زندگی ، یا کسی را دوست داشتن ، می بیند. در اینجا انسان از خودمی پرسد : من برای چه کسی زنده هستم؟.
3ـ انسان معنا را در هنگامه ی غوطه وری در مشکلات سنگین در می یابد. طرز برخوردی که ما نسبت به رنج بر می گزینیم.در جایی که ما با یک سرنوشت غیر قابل تغییر روبرو می شویم )یک بیماری غیر قابل علاج ، مرگ یک عزیز ، یک موقعیت نا امید کننده و (در اینجاست که زندگی می تواند معنا شود در اینجا انسان از خود می پرسد : چرا نگرش مثبت در برابر سرنوشت غیر قابل تغییر و اجتناب ناپذیر نداشته باشم؟.فرانکل معتقد است ، درست در جایی که ما با یک مؤقعیت رو به رو می شویم که به هیچ روی نمی توانیم آن را تغییر دهیم، از ما انتظار می رود که خود را تغییر دهیم رشد کنیم بالغ شویم و از خود فراتر رویم.فرانکل در آشویتس و در بند نازی ها با تمام وجود به این نتیجه رسیده بود که : رنج هر زمانی معنایی دارد ، وقتی تو خودت آدم دیگری بشوی زیر ضربه های چکش سرنوشت و آتش گداخته رنج ، زندگی شکل می گیرد)کوهی ،1387).
در معنا درمانی صحبت از آزادی روح انسان می شود انسان تحت نفوذ قوانین جبری قرار نگرفته است انسان حق این انتخاب را دارد که در برابر موقعیتی که قرار می گیرد چه نگرشی برگزیند. تصمیم گیری به انسان واگذار شده است هیچ عاملی این قدرت را ندارد که تعیین کند انسان در برابر سرنوشت غیر قابل تغییر ، چگونه فکر کند و چگونه رفتار کند. انسان همیشه مسئول اعمال و گفتار خود خواهد بود.معناجویی در این مکتب بسیار مورد تأکید است. این معناجویی نیروی متضاد با لذت جویی که روانکاویفروید بر آن استوار است و همچنین قدرت طلبی مورد تأکید آدلر می باشد. فرانکل معتقد است که انسان قادر است و می تواند به خاطر ایده ها و ارزش هایش زندگی کند و یا در این راه جان ببازد. معناخواهی انسان ممکن است با ناکامی مواجه گردد که لوگوتراپی آن را ناکامی وجودی می نامد. واژه وجود به سه صورت به کار برده می شود که عبارتند از :
1ـ( خود وجود (به ویژه حالات وجودی انسان
2ـ (معنای وجود)
3ـ( معناخواهی (کوشش برای یافتن معنای واقعی در زندگی شخصی
وظیفه لوگوتراپی این است که بیمار را در یافتن معنا در زندگی ، اندیشه های پنهانی وجود و معنای نهفته آن یاری دهد. در لوگوتراپی انسان به عنوان موجودی ناشناخته می باشد که توجه ویژه ای به یافتن معنی داند )اخوت. ، 1356). انشعاباتی از اصالت وجود را می توان برشمرد ولی وجوه مشابهی نیز در بین آنها وجود دارد به نظر آنها تمایز میان انسان و حیوان ، آگاهی کامل انسان بر بودن و وجود خویش است. آنها باور دارند که انسان همیشه در حال تغییر و دگرگونی است و می تواند از موقعیت هایی که داردفراتر رود و ببالیدن و خود شکوفایی بپردازد . روانشناسان هستی گرا در شناخت علائم و آثار اختلالاتروانی توجه خود را به حالاتی نظیر احساس پوچی ، جدایی از دیگران ، احساس تنهایی ، فقدان هویت و سرگردانی معطوف می دارند. فرانکل معتقد است که افراد نا امید ، افسرده و بی قرار و آنهایی که احساس تنهایی می کنند ، غالباً از بی معنایی و پوچی زندگی شکایت دارند. در زندگی هیچ چیز آنها را به خود پای بند نمی سازد و برایشان ارزشی ندارد )رحیمیان ، 1377.).
با اینکه عده ایی هستی گرایی را همان پدیده شناسی می دانند, اما تفاوت هایی بین این دو گرایش وجود دارد. در هستی گرایی برخلاف آنچه در پدیده شناسی معمول است ، شناخت فرد را منحصر به مطالعه و بررسی عوامل آگاه نمی دانند بلکه بیشتر در پی شناخت سازمان کلی وجود فرد هستند. در پدیده شناختی بیشتر به تجربیات درونی شخص توجه می شود در حالیکه در هستی گرایی عقیده بر آن است که انسان دریک لحظه امور گوناگونی را تجربه می کند که تجربه دنیای درونی خود یکی از آنها است.رولومی برای شناخت همه جانبه شخص ، توجه به سه موردی را که( بینز وانگر)معرفی کرده است،پیشنهاد می کند. یکی دنیای خصوصی و شخصی فرد ، دیگری دنیای بیولوژیکی بدون وقوف برای فرد.و سوم دنیای رابطه با دیگران با آگاهی متقابل )اخوت. ، 1386)
فرانکل سه قانون بنیادی را در معناداری مطرح کرده است :
1ـ معنا در زندگی وجود دارد و آن را می توان جستجو و کشف کرد اما انسان نمی تواند معنا را به دلخواه به وجود آورد و آن را در افکارش بسازد. انسان جستجو کننده معنا است و نه به وجود آورنده آن.
2ـ معنا وسیله ای برای کامروایی انگیزه ها و یا دستاویزی برای رسیدن به هدف نیست. تحقق معنا خود هدف است.
3ـ علت بیماریها و اختلالات روانی بی معنایی زندگی است. کار و فعالیت زیاد باعث بیماری روانی نمی شود ، بلکه علت بیماری بی معنا بودن زندگی است( فرانکل ، 1967 ترجمه : معارفی ،. 1384.).
فرانکل تحت تأثیر نظریه هستی گرایی عدم سازگاری انسانها را با خود و دیگران ناشی از این می داند که ایشان در مواجه شدن با مشکلات ، خود را محکوم پدیده هایی می دانند که آنها را رنج می دهند . چنانچه آدمی خود را فردی بداند که واجد آگاهی بر پدیده های محیطی است و در برخورد با آنها می تواند راه خویش راانتخاب کند ، تعامل و تبادل سازگارانه تری با مسایل زندگی برقرار خواهد کرد )رحیمیان ،1377.).به نظر فرانکل آزادی به معنای رهایی از سه چیز است :
1ـ غریزه ها 2ـ خویها و عادات 3ـ محیط
وی معتقد است انسان غرایزی دارد ولی این غریزه ها مالک انسان نیستند و برخلاف آنچه فروید می گوید آدمی می تواند در پذیرش یا رد تمایلات غریزی آزادانه تصمیم گیری کند. در مورد محیط نیز باید گفت که انسان با شناخت و نگرشی که از محیط دارد آن را می سازد و آزاد است که راه خویش را برگزیند.بنابراین انسان آزاد و مسئول است و اگر آدمی را به صورت یک ماشین ذهنی از مجموعه غریزه ها ، واکنش ها و فرآورده صرف ارث یا محیط تلقی کنیم ، باید انتظار روزافزون روحیه پوچ گرایی را که انسان مستعد آن است ، داشته باشیم (فرانکل، 1955 ؛ ترجمه فرخ سیف ، 1382).فرانکل در ساختارشخصیت انسان بیش از هر چیز به عنصر « اراده آزاد » توجه دارد . وی با آن دسته از مکاتب و موضع های روانشناسی که رفتار و وضعیت انسان را محصول و محصور غرایز زیستی یا هر عامل محیطی می دانند مخالفت می ورزد. به نظر فرانکل گرچه بشر در برابر نیروهای درونی و بیرونی تأثیرپذیر است و این نیروها قادر هستند موقعیت های او را دگرگون سازند ، اما در انتخاب راه برای مقابله با آنها آزاد است )رحیمیان،. 1377).
فرانکل «فرا رفتن از خود» را به توانایی چشم انسان تشبیه می کند که می تواند هر چیزی را ببیند ، اما خودش را نمی بیند. موقعی چشم به خود توجه می کند و خودش را می بیند که در اثر ابتلا به یک بیماری مثلاً آب مروارید قادر نیست هیچ چیز دیگری را ببیند
روان نژندی اندیشه زاد:
به نظر فرانکل نبودن معنا در زندگی موجب روان نژندی است. او این نوع روان نژندی را )روان نژداندیشه زاد (می داند که این حالت حاصل نبودن معنا و مقصود در زندگی و احساس تهی بودن است. چنین فردی در «خلاء وجودی » به سر می برد. زمانی که معنا خواهی انسان با ناکامی مواجه گردد ، ناکامی وجودی یا هستی نژندی عارض شخص می گردد ، در این صورت دچار سرگردانی می شود و احساس تنهایی ، جدایی از دیگران ، بی هدفی ، پوچی و یأس می کند. چنین افرادی برای زندگی ارزشیقایل نیستند و هیچ چیز برای آنها جذابیتی ندارد و آنان را پایبند نمی سازد. فرانکل این نوع نوروز را ناشی از ناتوانی فرد در یافتن معنا و مفهومی برای زندگی می داند ، نه معلول تمایلات و اپس زده و یا خاطرات تلخ گذشته یا « خود«ضعیف )فرانکل،1975؛ترجمه:صالحیان و میلانی ،. 1370 ).خلاء وجودی غالباً به شکل ملالت و بی حوصلگی نمایان می گردد گاه نیز ممکن است به صورت پول پرستی و یا افراطدر اعمال جنسی ، تنها به خاطر لذت جویی و عاری از انسانیت جلوه گر شود، که در این حالت فردی که از خلاء وجودی رنج می برد اسیر شهوات خویش می گردد )فرانکل، 1977؛ترجمه تبریزی و علوی نیا ، 1371).
خلاء وجودی از نظر فرانکل حاصل دو عامل است : اول اینکه انسان به دلیل دارا بودن نیروی عقل و اندیشه از حیوانات پست تر متمایز شده است بدین معنی که سائق ها و غرایز رفتار او را هدایت نمی کنند ، بلکه فعالانه به انتخاب آنچه که انجام می دهد می پردازد. ثانیاً در اثر تحولات اجتماعی، آداب ، سنن و ارزشهای قالبی دیگر رفتار او را هدایت نمی کنند در چنین وضعیتی انسان خود مسئول رفتار خویش است ، لذا لازمه معنا جویی در زندگی مسئولیت شخصی است. افراد روان نژندی که آزادی انتخاب رفتار خود را تجربه نمی کنند ،‌ راه شکوفایی استعدادهای بالقوه رشد و پرورش خویش را می بندند )شولتز ، 1977؛ ترجمه خوشدل ،1969).
گروه درمانی وجود گر:
مشاوره و روان درمانی می تواند یک چارچوب عالی رویارویی با موضوعات و جودی باشد . کوری ،اهداف یک گروه وجودگرا را به عنوان کمک کردن به افراد برای تعهد دادن به سفری طولانی مدت برای کشف خود (خودکاوی)ذکر می کند. فضای حاکم بر یک گروه به افراد در جستجوی درمان کمک می کند تا به تجارب ذهنی خودشان توجه کنند. در حالیکه این تجارب را با دیگران که دارای اهداف مشابه هستند سهیم می دانند.در گروه درمانی وجود گرا به چند موضوع : مرگ و زندگی ، آزادی ، مسئولیت پذیری ، انتخاب ، انزوا و عاشق شدن ، معنا و بی معنایی پرداخته می شود به زعم"یالوم " گروه یک مکان عالی برای افراد است تا نسبت به مسئولیت پذیری خودشان از طریق بازخورد اعضاء و رهبر گروه آگاهی یابند. در گروه ، بیماران یاد می گیرند که چطور رفتارشان به وسیله دیگران مورد توجه قرار می گیرد ، چه طور باعث به وجود آمدن احساس دیگران می شوند ، چطور با رفتارهایشان انتخاب های دیگرانخود را تحت تأثیر قرار می دهند. به این ترتیب گروه به یک سیستم اجتماعی کوچک تبدیل می شود (قنبری هاشم آبادی، 1383).
ارزش زندگی :
به اعتقاد فرانکل ، انسان قادر است و می تواند به خاطر ایده ها و ارزش هایش زندگی کند و یا در این راجان ببازد)فرانکل ، 1967؛ ترجمه معارفی، 1384).نگرانی انسان درباره ی ارزش زندگی و ارجی که به این مسئله می نهد ، و حتی یأس و نا امیدی که از این راه عاید او می شود ، یک پریشانی روحانی می تواند باشد، ولی به هیچ عنوان یک بیماری روانی نیست )فرانکل ،.1977.ترجمه فیروزبخت ، 1387).منحصر به فرد بودن انسان در نظریه فرانکل یعنی منحصر به فرد بودن آدمی از حیث مسئولیت توانایی ها و آگاهی ها)فرانکل 1955 ترجمه فرخ سیف ، 1382).
معناخواهی در دیدگاه فرانکل:
معنا خواهی پایه ای ترین نیروی انگیزش در انسان است. انسانها با این نیاز روبرو هستند که معنای همه لحظات زندگیشان را بدانند. فرانکل می گوید : در جستجوی معنا بودن نیروی اولیه زندگی برای یک نفر است معنای زندگی هر فرد خاص خود اوست و اوست که می تواند آن را تحقق بخشدو اگراین کار را انجام دهد این نیازش ارضا می شود و به ارزش زندگیش خواهد رسید.او همچنین خود شکوفایی رایک اثر جانبی معناخواهی می داند و زمانی انسان به خود شکوفایی می رسد. که به نیاز معنا خواهی خود تحقق بخشد )نیلسونجونز ، 2001 ؛ ترجمه : بهفر 1384 ..فرانکل )اغلب می گوید که معنا را باید پیدا کرد ، نمی توان آن را به کسی عرضه کرد. راهنمای مراجعان در جستجوی معنا ، ضمیر ناخودآگاهشان است « اگر قرار است مراجعان به ده هزار فرمان و دستوری که در ده هزار موقعیت زندگی نهفته است گوش سپرده و از آن اطاعت کنند» باید به ندای و جدانشان توجه کنند. اگر چه درمانگرها نمی توانند خودشان هدف زندگی مراجعان را برایشان تعیین کنند. اما می توانند نمونه های متنوعی از تعهد خود در جستجوی معنا را ارائه دهند .پرسش درباره معنای زندگی باید به خود شخص برگردانده شود یعنی هر فرد باید خود را در برابر این پرسش قرار دهد که « زندگی برای اوچه معنایی دارد؟» برای یافتن معنا در زندگی بهتر است از خود بپرسیم که « نسبت به زندگی چه وظایفی داریم؟» نه « از زندگی چه انتظاری باید داشت؟» در این صورت وظایف خود را نسبت به زندگی در می یابیم و مسئولانه در جهت تحقق آن تلاش می کنیم به عبارت دیگر زندگی برای ما با هدف و با معنا میگردد )فرانکل ، 1967، ترجمه : معارفی،1384).بلکه( خدای ضمیربشر) است خدای قلب است . فرانکل معتقد است که خودشکوفایی منوط به تعالی نفس است. از نظر فرانکل ، بعد معنوی انسان از طریق تعالی نفس قابل حصول است. به این ترتیب ، مردم از محدوده خویشتن زیست شناختی و روان شناختی خود فراتر می روند و صاحب ارزش های خاصی می شوند و معنای زندگی خویش را می یابند. انسان ها فقط با تعالی نفس می توانند خویشتن حقیقی را بیابند )شارف؛ ترجمه: فیروزبخت ، 1383).فرانکل پایه ای ترین نیاز انسان ها را در جستجوی خود بدون معنا نمی داند بلکه در جستجوی معنا بودن می بیند و هویت انسان فقط در خلال واقعیت بخشیدن به معنای زندگی قابل دست یابی است قصد مفرط " و "خویشتن نگری مفرط " دو عامل عمده اند برای آن که انسان به دنبال تعالی خویشتن نباشد. خویشتن نگری مفرط یعنی این که فرد بیش از اندازه در مورد مشکلات خود بیاندیشد و قصد مفرط یعنی این که فرد توجه بیش از اندازه برای رسیدن به بعضی از خواسته هایش داشته باشد (نیلسون ، حونز،2001 ؛ ترجمه سروری،1383).دیدگاه های فرانکل درباره دین و معنویت نگاه خاصی است. خدای او خدای یک ذهن بسته و متعصب نیست خدای یک فرقه خاص هم نیست. خدای او ، حتی خدای دین نهادینه هم نیست او یادآور می شود که حتی یک ملحد یا یک لاادری نیز مفهوم تعالی را بدون کاربرد کلمه خدا می پذیرد. این خدا آشکارا متعالی و در عین حال به غایت شخصی است و در درون همه ما هست. روی گردانی از خداسرچشمه اصلی همه بیماری هایی است . همین که فرشته ای را در درون خود طرد می کنیم دیوی را به درون خود راه داده ایم (بوئری ؛ ترجمه فریامنش ، 1385.).
نا امیدی وجودی:
نا امیدی وجودی زمانی در انسان به وجود می آید که امید انسان برای معناخواهی به نتیجه نرسدتفاوتیو ملالت از مشخصه های اصلی نا امیدی وجودی اند. نا امیدی وجودی مستقیماً بیماری محسوب نمی شود توجه افراد و حتی نومیدی شان در قبال معنای زندگی یک وضعیت روحی و نه جسمی است فرانکل خلاء وجودی را که نا امیدی را هم در بر می گیرد امری ناشی از عوامل اجتماعی دانسته و اختلال روان نژندی به حساب نمی آورد نا امیدی ناشی از بی معنا دانستن زندگی را می توان نشانه ای بر صداقت عقلانی دانست. فرانکل در آخرین نوشته های خود گسترش خلاء وجودی را امری مسلم دانست(رحیمیان ، 1377.).
حفظ خلاء وجودی:
فرانکل معتقد است که مردم حس بی معنایی خود را از طریق مختلف حفظ می کنند مانند :


1ـ سرکوبی : افراد حس روحانیت و مذهب خود را سرکوب می کنند بنابراین مراکز معنوی و روحانی احساس خود که عمیق ترین آنها حس معنا خواهی است را نادیده می گیرند. سرکوبی میل معنا خواهی باعث تغییر درکشان از وجود معنا می شود.
2ـ سرباز زدن از قبول مسئولیت : با پناه بردن به تبعیت از رسوم قراردادی ، خود کامگی ، پناه بردن به مثلث روان نژندی متشکل از : افسردگی ، اعتیاد و پرخاشگری
3ـ تحلیل رفتن سنت ها و ارزش ها
4ـ پوچ گرایی
5- تاکید ناکافی بر تعالی خویشتن : مردم اغلب برای درک این نکته که خوشبختی و موفقیت محصولات فرعی تعالی خویشتن است کمک و یاری نمی شوند و در عوض به تمرکز بیش از اندازه بر خودباوری سوق داده می شوند.
6ـ خنثی شدن انسانیت : این حقیقت که علائم و محصولات مربوط به بی معنایی بسیار گسترده هستند برای افراد غیر قابل درک است و بنابراین در جستجوی معنا ، از دیگران کمک نمی گیرند این امر پوچ گرایی ذاتی را در وجود آنان محکم تر می سازد. فرانکل راه درمان خلاء وجودی را هشیار کردن احساس های سرکوب شده مذهبی می داند (ونگ ؛2000 به نقل ار کوهی ،1387).اگر چه فرانکل مدل های خود را به صورت منظمی ارائه نداده است اما در نحوه رویارویی با مراجع مبتلا به خلاء وجودی ، سعی در افزایش آگاهی وجودی مراجع داشته و بینش وی را نسبت به محدودیت زندگی و اهمیت مسئولیت پذیری از طریق فنون اختصاصی خود ارتقاء می دهد(نیلسون، جونز ،2001؛ ترجمه بهفر ،. 1384).
انسان در جستجوی معنای غایی :
معنی درمانی ، بر آن است که با تحقق معنا ، زندگی جلوه بدیعی می یابد و همه چیز حتی درد و رنج درپرتو آن ، قابل پذیرش و تحمل خواهد بود ، ولی آن ها باید بپذیرند که هیچ کس و هیچ چیزدیگر نه پدر ، مادر ، همسر و نه مردم نمی توانند به ما احساس معنا و منظور در زندگی بدهند و دلیل این امر در مسئولیت شخصی به عنوان شرط لازم « معنا جویی » نهفته است خدایت را با تمام قلبت ، با تمام روحت و با تمام قدرتت دوست بدار و این ادعا در نظر فرانکل این معنا را دارد که : پاسخ مثبت به زندگی ، به رغم هر چه با آن روبرو می شویم ، خواه رنج و خواه مرگ یک فرمان است (شولتز ، 1977، ترجمه خوشدل ، 1384.).
مفهوم مرگ در نظریه فرانکل:
مرگ معنای زندگی را از آن نمی رباید. اگر انسان ها ابدی بودند ممکن بود که برای همیشه از انجام کارها طفره می رفتند. مردن به زندگی تعلق دارد و به آن معنی می بخشد و مسئولیت پذیری بشریت ازمحدودیت ها سرچشمه می گیرد. نتیجه این که آنها نیاز دارند که تمام تلاششان را در قبال مسئولیتی که درازاء تمام لحظات زندگی دارند ، به کار گیرند. تقدیرات نیز مانند مردن برای معنای زندگی ضروریاست تقدیرات به آن دسته از عوامل اشاره دارد که از دست بشر خارج است و آزادی را نه تنها در مفاهیمزندگی و مرگ می توان دید ، بلکه در تقدیرات نیز قابل مشاهده است. فرصت ها و امتحاناتی که برای افراد مختلف در زندگی پیش می آید باعث می شود که راهی که هر فرد طی می کند منحصر به خود اوباشد. با وجود این عوامل بیرونی ، انسان ها می توانند با قوت بخشیدن به آزادی های درونی خود ، درمقابل تقدیرات ایستادگی کنند ، اگر چه هنگام مرگ انسان قادر نیست چیزی را با خود ببرد ولی کلیت زندگی انسان در لحظه مرگ کامل می شود علیرغم این که به گذشته می پیوندد ، بیرون از قبر قرار می گیرد (فرانکل ، 1977؛ ترجمه تبریزی و علوی نیا ،.1378).پاسخ هستی گرایی تکیه بر زمان حال است هر چند گذرا باشد. زیرا آن چه در زندگی واقعا" از کف می رود امکانات و توانایی هاست. معنا درمانی با توجه به گذرایی هستی و وجود انسان به جای بدبینی و انزوا ، انسان را به تلاش و فعالیت فرا می خواند (ذاکر ،. 1385).
علت شناسی در نظریه فرانکل :
فرانکل معتقد بود که چیزی تحت عنوان روان آزردگی جسمانی ، روانی و معنوی خالص وجود ندارد ، بلکه موارد مختلط هستند و به اشکال بدن زاد ، روان زاد یا خرد زاد وجود دارند که بایستی هم از نظرتشخیصی و هم از نظر هدفمندی حدود تقریبی آن ها مشخص شود. منظور از تشخیص ماهیت هر عامل (جسمانی ، روانی و معنایی)ومشخص کردن عامل اولیه است. اگر عامل جسمانی اولیه باشد روان آزردگی بدن زاد و اگر عامل اولیه معنوی باشد ، صحبت از روان آزردگی خردزاد است تشخیص گردآوری اطلاعات از طریق سابقه دارویی ، مصاحبه های تشخیصی ، پرسشنامه ها و آزمون های روانی را در بر می گیرد. در این مرحله ممکن است خطاهایی صورت بگیرد زیرا که اطلاعات بر اساس گفته های بیمار است. اگر پیام غلط به بیمار داده شود در نتیجه اطلاعات غلط هم به وجود می آید(.پترسون ،؛ به نقل از هدایتی ،1385. 1973).

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *